II GSK 866/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1840/20 o odrzuceniu skargi A. Sp.j. w C. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej oraz stwierdzenia nieprawidłowości stanowiska przedsiębiorcy postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1840/20 odrzucił skargę A. Sp.j. w C. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2019 r., w przedmiocie odmowy wydania interpretacji indywidualnej oraz stwierdzenia nieprawidłowości stanowiska przedsiębiorcy. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżona decyzja GIF została wysłana na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej i odebrana w dniu 15 listopada 2019 r. Pełnomocnik spółki w dniu 18 grudnia 2019 r. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę, z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 162/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpoznawanej sprawie spółka działała przez pełnomocnika, zatem wszelką korespondencję w sprawie należało kierować do jego rąk. Organ pominął jednakże ten fakt i skierował zaskarżoną decyzję na adres pełnomocnika, bez jego imiennego wskazania. W ocenie NSA, Sąd I instancji nie rozważył całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności nie odniósł się do informacji wynikających ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, z którego wynika doręczenie korespondencji na adres pełnomocnika strony skarżącej. Sąd kasacyjny wskazał, że niezbędne jest ustalenie, czy przedmiotowa decyzja została doręczona w sposób prawidłowy. Odrzucając skargę strony postanowieniem zaskarżonym na obecnym etapie postępowania, WSA stwierdził, że nie mógł rozpoznawać sprawy z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w postanowieniu NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 162/20. Sąd I instancji wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adw. T. D. i sześciu pełnomocników substytucyjnych, w tym adw. M. G., który działał w imieniu mocodawcy w postępowaniu administracyjnym przed organami obu instancji. Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja GIF, mimo prawidłowego wskazania, że otrzymuje ją m.in. adw. M. G. pełnomocnik spółki, została wysłana na adres kancelarii bez imiennego wskazania pełnomocnika. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja wpłynęła do kancelarii w dniu 15 listopada 2019 r. i została doręczona adresatowi, przy czym odbiorca odmówił złożenia czytelnego podpisu. Jednakże z uwagi na fakt, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że adresatem przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję była kancelaria, WSA stwierdził, że mogła ona zostać odebrana przez każdego pracownika kancelarii, nawet do tego nieupoważnionego. W związku z powyższym WSA nie uznał, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została skutecznie doręczona stronie skarżącej, która działała w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. Skoro zatem na mocy art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), wszelką korespondencję w sprawie należało kierować do rąk pełnomocnika, zaś organ pominął ten fakt i skierował zaskarżoną decyzję na adres kancelarii, bez imiennego wskazania pełnomocnika, WSA stwierdził, że termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie rozpoczął biegu. Konkludując Sąd I instancji podniósł, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia. Organ obowiązany jest zatem dokonać prawidłowego doręczenia decyzji, które otworzy bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i umożliwi skarżącej osobiście lub przez pełnomocnika skorzystanie z tego prawa. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Główny Inspektor Farmaceutyczny, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i odrzucenia skargi na decyzję GIF jako wniesionej po terminie do jej złożenia. Ewentualnie – na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, organ skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odrzucenie skargi spółki na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. pomimo braku podstawy prawnej do tego rodzaju rozstrzygnięcia, tj.: a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 45 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez odrzucenie skargi spółki poprzez uznanie nieprawidłowości doręczenia decyzji GIF, podczas gdy przesyłka pocztowa zawierająca przedmiotową decyzję została odebrana przez osobę uprawnioną do obioru korespondencji, a co za tym idzie skutecznie doręczona stronie skarżącej; b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, że skarga na decyzję organu jest niedopuszczalna z uwagi na wadliwość doręczenia zaskarżonej decyzji organu, podczas gdy przedmiotowa skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, a decyzja została skutecznie i prawidłowo doręczona stronie skarżącej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że zaadresowanie przesyłki listowej na adres kancelarii bez imiennego wskazania pełnomocnika nie podważa samego doręczenia. Z uwagi na istniejące domniemanie, że osoba dokonująca odbioru przesyłki listowej jest osobą upoważnioną do jej odbioru należało przyjąć, że doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia decyzji, które otworzyło bieg terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, co z kolei nastąpiło z jego uchybieniem. W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2021 r. skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi – w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei w świetle art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Treść § 2 stanowi zaś, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zacytowane przepisy określają zatem, że aby uznać doręczenie za skuteczne, musi zostać ono dokonane do właściwych podmiotów. Przed skierowaniem pisma do strony, organ winien ustalić, czy działa ona osobiście, przez przedstawiciela, czy też przez ustanowionego pełnomocnika i nadać korespondencję do odpowiedniego podmiotu i na właściwy adres. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie doszło do prawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji GIF, co spowodowało, że skarżony akt w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego. Przesyłka pocztowa zawierająca tę decyzję nie została poprawnie zaadresowana i z tego powodu nie mogła być prawidłowo doręczona. Za prawidłowe bowiem należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że adresatem przesyłki zawierającej skarżoną decyzję była kancelaria, przy czym w podanym adresie brakowało imiennego wskazania pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych – karta bez numeru). Adres tam widniejący to; Kancelaria Adwokacka [...], G. [...], [...]-[...] K. Nie można jednak nie zauważyć, iż organ, adresując przedmiotową przesyłkę, winien był ją doręczyć na adres kancelarii ze wskazaniem z imienia i nazwiska ustanowionego pełnomocnika strony. Istnieje wszak prawny obowiązek prawidłowego zaadresowania listu poleconego poprzez właściwe określenie podmiotu będącego jego adresatem, ponieważ tylko w ten sposób przesyłka mogłaby do adresata dotrzeć – w trybie doręczenia właściwego lub z zastosowaniem trybu doręczenia zastępczego. Zdaniem NSA, nie ulega wątpliwości, że takie skierowanie przesyłki, jakie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie jest zgodne z wyżej przedstawionymi przepisami k.p.a. (doręczanie pism stronie oraz doręczanie ich ustanowionemu pełnomocnikowi). Nie można zatem za skuteczne uznać doręczenia dokonanego w sprawie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. W świetle powyższego, skoro niesporne jest, iż przedmiotowa przesyłka, zawierająca decyzję organu odwoławczego, nie została doręczona właściwemu adresatowi, czyli pełnomocnikowi reprezentującemu stronę skarżącą (czy to w doręczeniu właściwym, czy w doręczeniu zastępczym), doręczenie, które nastąpiło w niniejszej sprawie nie mogło wywołać skutku prawnego w postaci otwarcia terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Wadliwe zaadresowanie przesyłki i niedoręczenie jej do adresata skutkuje zatem tym, iż decyzja z dnia [...] listopada 2019 r. nie weszła jeszcze do obrotu prawnego i termin do jej zaskarżenia nie rozpoczął swojego biegu. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił, jako przedwczesną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07).