II GSK 856/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Pacjenta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4347/21 w sprawie ze skargi N (...) na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 30 lipca 2021 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.115.2021.MB w przedmiocie uznania stosowanej praktyki za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. oddala skargę, 3. zasądza od N (...) na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 listopada 2022r., sygn. akt V SA/Wa 4347/21 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026r., poz. 143 t.j., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodni (...) Sp. z o.o. we W. (dalej też: "strona", "skarżąca") i uchylił decyzję Rzecznika Praw Pacjenta (dalej też: "RPP", "Rzecznik", "organ") z 30 lipca 2021r., nr RzPP-DPR-WPZ.45.115.2021.MB w przedmiocie uznania stosowanej praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów w części uznającej za naruszającą zbiorowe prawa pacjenta brak możliwości rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej celem uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej oraz nakazującej jej zaniechanie (pkt I. ppkt 1) decyzji), orzekając o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Wobec powzięcia przez organ informacji m.in. w zakresie trudności dotyczących możliwości umówienia się na wizytę lekarską przy wykorzystaniu rejestracji telefonicznej oraz elektronicznej, Rzecznik Praw Pacjenta, postanowieniem z 14 czerwca 2021r., znak: RzPP-DPR-WPZ.45.115.2021, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmiot leczniczy w postaci bezprawnych, zorganizowanych działań lub zaniechań mających na celu ograniczenie prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy, a decyzją z 30 lipca 2021r,. w pkt I. uznał praktykę ww. podmiotu leczniczego polegającą na: 1) braku zapewnienia pacjentom możliwości rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej celem uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, 2) braku udostępnienia pacjentom w siedzibie podmiotu leczniczego oraz na stronie internetowej: http://www.kosmo.wroclaw.pl/ informacji o warunkach realizacji teleporady w podstawowej opiece zdrowotnej spełniającej wymagania wymienione w § 3 pkt 1 lit. a, aa, b, c, d, e i f rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2020r. w sprawie standardu organizacyjnego teleporady w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2020r., poz. 1395) zwanego dalej "rozporządzeniem", za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy, i nakazał jej zaniechanie. W pkt II. zobowiązał podmiot leczniczy do złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta w nieprzekraczalnym 30-dniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji działań zmierzających do zaniechania stosowania praktyki, o której mowa w pkt I., a w pkt III. decyzji w pkt I. nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Wyjaśnił, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej (...) Sp. z o.o. jest zarejestrowana w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonym przez Wojewodę Dolnośląskiego pod numerem księgi: (...). Podmiot ten prowadzi działalność leczniczą m.in. w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne, w ramach którego udzielane są m.in. świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Podmiot leczniczy prowadzi stronę internetową pod adresem: www.kosmo.wroclaw.pl, co wynika z wyjaśnień Przychodni, jak również z ww. rejestru. W ramach podmiotu leczniczego działa komórka organizacyjna o nazwie: Poradnia lekarza (...)), której to dotyczyło niniejsze postępowanie. Podmiot realizuje rejestrację telefoniczną pacjentów. W Przychodni wdrożono system kolejkowego oczekiwania na połączenie z konsultantem. Wskazał, że działania weryfikacyjne wykonane przez organ w dniach 14-20 lipca 2021r. wykazały, że możliwość dodzwonienia się do rejestracji podmiotu leczniczego przez pacjentów chcących zapisać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej nie jest w żaden sposób ograniczona. Z 30 dokonanych prób połączeń tylko w 1 przypadku nie udało się uzyskać skutecznego połączenia z rejestracją (8 minut oczekiwania na zgłoszenie). Pozostałe połączenia były odbierane przez konsultanta w czasie znacznie poniżej 8 min. oczekiwania. Podniósł, że podmiot leczniczy przekazał mu wewnętrznie obowiązujący dokument informacji o warunkach realizacji teleporady w podstawowej opiece zdrowotnej pt. Zasady Udzielania Teleporady W (...) Sp. z o.o. obowiązującą od 26 sierpnia 2020r. Wyjaśnił, że z weryfikacji dokonanej przez niego wynika jednak, że ww. informacja o warunkach realizacji teleporady nie została udostępniona na stronie internetowej podmiotu leczniczego. Podniósł, że podmiot leczniczy jest obowiązany udostępnić pacjentom opracowaną procedurę w miejscach ogólnodostępnych i na stronie internetowej zgodnie z wymogami § 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie standardu organizacyjnego teleporady w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Podkreślił, że z przekazanych wyjaśnień podmiotu leczniczego wynika też, iż nie zapewnił on pacjentom możliwości dokonania rejestracji elektronicznej do lekarza (...), a rejestracja pacjentów na świadczenia opieki zdrowotnej odbywa się: osobiście, za pośrednictwem osób trzecich, telefonicznie oraz z wyprzedzeniem. Wskazano, że Przychodnia umożliwia pacjentom kontakt za pośrednictwem skrzynki e-mail; lekarze posiadają również dedykowane adresy mailowe. Nie wynika jednak, aby za pośrednictwem tych adresów można zarejestrować się na poradę/wizytę. Skrzynka mailowa służy do innych celów - w okresie pandemii zapewniono możliwość kontaktu drogą mailową, wydzielono dedykowany mail do zamawiania recept w ramach kontynuacji leczenia, uruchomiono dodatkowo skrzynki mail obsługiwane przez lekarzy (...)z konstrukcją adresu (...)Na ten adres mailowy pacjenci mogli przesyłać bezpośrednio do lekarza prowadzącego wszelką dokumentacje, zapytania i wątpliwości - lekarz każdorazowo był odpowiedzialny za kontakt z pacjentem. Zdaniem organu pacjenci przychodni powinni mieć zagwarantowaną możliwość rejestracji przynajmniej przy pomocy poczty elektronicznej - w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Tymczasem przychodnia w ramach (...) zapewniła wyłącznie możliwość rejestracji osobistej i telefonicznej. Brak ww. formy rejestracji zdaniem organu narusza przepisy prawa oraz art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W skardze do WSA Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Przychodni (...) Sp. z o.o. we W. zaskarżył pkt I. ppkt 1) decyzji uznającej praktykę polegającą na braku zapewnienia pacjentom możliwości rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej celem uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej za naruszającą zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. Wyjaśnił, że zgodnie z § 13 ust. 1 Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (załącznik do rozporządzenia) świadczeniodawca zapewnia bieżącą rejestrację świadczeniobiorców na podstawie zgłoszenia osobistego lub za pośrednictwem osoby trzeciej, w tym przy wykorzystaniu telefonu lub innych środków komunikacji elektronicznej. W ocenie Sądu I instancji brzmienie zacytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości - świadczeniobiorca ma obowiązek zapewnić pacjentowi możliwość rejestracji osobistej/za pośrednictwem osoby trzeciej w formie: - zgłoszenia osobistego, - środków porozumiewania się na odległość (telefon, inne środki komunikacji elektronicznej). Zaznaczył, że co tych drugich użyty został spójnik "lub". Wyjaśnił, że zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego PWN słowo "lub" to spójnik wyrażający możliwą wymienność lub wzajemne wyłączanie się zdań lub ich części. Użycie spójnika "lub" w zdaniu oznacza, że mamy do czynienia z alternatywą łączną (nierozłączną), a zatem gdy jedno zdanie jest fałszywe, a jednocześnie prawdziwe. Zatem adresat tego zdania może się zachować w sposób "X", w sposób "Y", w sposób "X i Y". Oznacza to, że wykładnia językowa interpretowanego przepisu wskazuje wyraźnie na konieczność zapewnienia co najmniej jednej formy komunikacji na odległość tj. bez konieczności osobistego stawienia się w przychodni. W ocenie WSA zastosowanie wykładni systemowej jest możliwe tylko wtedy, gdy zastosowanie wykładni językowej nie doprowadziło do odkodowania normy prawnej. Wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że proces wykładni prawa zaczyna się od dyrektyw językowych, ale nie może ograniczać się wyłącznie do ich zastosowania. Nie można tym samym uznać, że ze względu na jednoznaczną treść analizowanego przepisu i uzyskane na jej podstawie wyniki wykładni językowej brak jest podstaw do sięgania po metody wykładni systemowej czy celowościowej. Podkreślił, że przepis prawny jest jasny nie tylko w sytuacji, gdy nie zawiera on zwrotów nieostrych czy klauzul generalnych, ale wtedy gdy wyniki wykładni gramatyczno-językowej, celowościowej i systemowej są spójne i nie wykazują rozbieżności na gruncie poszczególnych metod wykładni. Wskazał, że rozbieżności te, w powiązaniu z ustalonym konstytucyjnym wzorcem ochrony praw człowieka i obywatela, pozwalają na odstąpienie od literalnej treści przepisu w celu możliwie najszerszej realizacji wzorca konstytucyjnego ze względu na cel uchwalenia przepisu. Podniósł, że Rzecznik wprawdzie odwołał się do zapisanego w Konstytucji RP prawa każdego do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1), jednak jest to wzorzec zbyt ogólny, aby mógł stanowić podstawę do skonstruowania obowiązku dla podmiotu leczniczego wbrew treści cytowanego § 13 ust. 1 rozporządzenia. W ocenie Sądu I instancji punkt wyjścia oparty na zasadzie konstytucyjnej powinien dla Rzecznika stanowić podstawę do wysuwania postulatów de lege ferenda, a nie narzucaniu zakładom opieki zdrowotnej, świadczącym usługi w oparciu o kontrakt z NFZ, dodatkowych obowiązków, bez zwiększania refundacji. W praktyce bowiem wzorzec konstytucyjny doznaje wielu ograniczeń, których opis i analizowanie przyczyn przekracza ramy tego uzasadnienia. Na koniec wskazał, że naruszenie zbiorowych praw pacjenta wymaga spełnienia przesłanki bezprawności działania lub zaniechania. To dodatkowo nie pozwala na odstąpienie od wykładni językowej i "zaskakiwanie" podmiotu leczniczego nową interpretacją przepisu, który w niezmienionym kształcie obowiązuje od 2015r. Z tych względów uznał, że brak było podstaw do orzeczenia, że strona skarżąca nie zapewniła pacjentom możliwości rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej celem uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej i uchylił zaskarżoną decyzję w tej części. W skardze kasacyjnej organ zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 30 lipca 2021r., ewentualnie z ostrożności procesowej uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2022r., poz. 787 ze zm.) w związku z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 8 zd. 1 ustawy z 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta" (Dz.U. z 2022r., poz. 1876 ze zm. dalej: "u.p.p.") przez błędną ich wykładnię, polegającą na: a) uznaniu, że zwrot: "świadczeniodawca zapewnia bieżącą rejestrację świadczeniobiorców (...) przy wykorzystaniu telefonu lub innych środków komunikacji elektronicznej" należy rozumieć jako obowiązek zapewnienia przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych (świadczeniodawcę) co najmniej jednego z tych sposobów rejestracji z powodu użycia w nim przez prawodawcę spójnika "lub" i odmowie zastosowania wykładni systemowej i celowościowej § 13 ust. 1 załącznika do ww. rozporządzenia uwzględniającej konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia oraz zakaz takiej organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych, która ogranicza dostęp do tych świadczeń, w szczególności osobom, które ze względu na swoją niepełnosprawność mogą skorzystać jedynie z rejestracji do podstawowej opieki zdrowotnej za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, b) nieuznaniu, że wybór sposobu rejestracji do podstawowej opieki zdrowotnej należy do pacjenta, a obowiązkiem podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych (świadczeniodawcy) jest zapewnienie wszystkich tych sposobów, o których mowa w § 13 ust. 1 załącznika do ww. rozporządzenia. II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, polegające na uchyleniu decyzji organu w wyniku błędnego przyjęcia przez WSA, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa i jako taka musiała zostać uchylona. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z 30 lipca 2021r., nr RzPP-DPR-WPZ.45.115.2021.MB w przedmiocie uznania stosowanej praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów uchylił ją w części uznającej za naruszającą zbiorowe prawa pacjenta brak możliwości rejestracji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej celem uzyskania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej oraz nakazującej jej zaniechanie (pkt I. ppkt 1) decyzji). Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzyć je łącznie. W punkcie wyjścia wskazać należy, że przesłanki do stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wyznaczone zostały w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 tej ustawy: "Przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się: bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych - mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych". Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów wymagane jest wystąpienie w działaniu podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych dwóch przesłanek: - po pierwsze, bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych; - po drugie, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Zgodnie zaś z art. 8 zd. 1 u.p.p. pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Wymóg organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z dołożeniem należytej staranności obowiązuje także na etapie ustalania dostępu do świadczeń, w tym rejestracji i dostępu do rejestracji, jak bowiem wskazuje § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2020r., poz. 320 ze zm.) świadczeniodawca zapewnia bieżącą rejestrację świadczeniobiorców na podstawie zgłoszenia osobistego lub za pośrednictwem osoby trzeciej, w tym przy wykorzystaniu telefonu lub innych środków komunikacji elektronicznej. Powyższy przepis nie reguluje zatem uprawnienia świadczeniodawcy do wyboru sposobu rejestracji, a stanowi nierozłączny element realizacji prawa pacjenta do dostępu do tych świadczeń. Celem prawodawcy nie było przyznanie podmiotowi leczniczemu takiego wyboru. To osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych (pacjent) wybiera sposób rejestracji. Rejestracja taka powinna być dokonana mając na uwadze pełen katalog jej sposobów wskazany w § 13 ust. 1 załącznika do wspomnianego rozporządzenia, w tym w szczególności z uwzględnieniem środków komunikacji elektronicznej, a rolą podmiotu leczniczego jest ten sposób zapewnić. Należy przypomnieć, iż w procesie wykładni nie powinno się całkowicie ignorować innych rodzajów wykładni, w tym systemowej czy funkcjonalnej danego przepisu, ponieważ może dojść do hipotetycznej sytuacji wskazującej że sens przepisu okaże się wątpliwy w konfrontacji z innymi przepisami lub też jeżeli weźmie się pod uwagę całościowy, ogólny sens regulacji prawnej. Jest to istotne, jeśli zważy się chociażby na to, że jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i n., L. Morawski, Zasady Wykładni Prawa, Toruń 2010, s. 74-83, a także wyroki WSA w Warszawie z: 17 lipca 2020r., sygn. akt II SA/Wa 2715/19 i 21 lipca 2020r., sygn. akt II SA/Wa 2169/19 oraz powołane tam orzecznictwo). Wykładnię systemową stosuje się w sytuacji, gdy wykładnia językowa nie rozwiewa wątpliwości co do znaczenia danej normy bądź należy od niej odstąpić (gdyż np. prowadzi do absurdu lub wykrycia oczywistego błędu legislacyjnego). Z kolei wykładnię funkcjonalną (celowościową) stosuje się w sytuacji, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa, okażą się w danym przypadku niewystarczające. Podzielić należy też zapatrywania, że powszechność telefonicznej formy rejestracji do podstawowej opieki zdrowotnej nie oznacza jego dostępności dla określonej grupy pacjentów. Przykładem tego jest osoba samotna głuchoniema, która z uwagi na swoją niepełnosprawność nie jest w stanie dotrzeć do przychodni. W takiej sytuacji zapewnienie możliwości rejestracji pacjenta tylko przez telefon ogranicza tej osobie dostęp do świadczeń zdrowotnych udzielanych w przychodni. Wobec błędnej, dokonanej przez Sąd I instancji, wykładni § 13 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 września 2015r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w związku z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 8 zd. 1 ustawy z 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w konsekwencji zasadne są także zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 uwzględnił skargę kasacyjną: uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 118).