II GSK 836/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1140/22 w sprawie ze skargi R. R. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 stycznia 2022 r. nr BP.501.1690.2021.1278.BD2.166281 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1140/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi R. R. (dalej powoływana także jako skarżąca) na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 stycznia 2022 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o kosztach postępowania sądowego. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej powoływany także jako organ, GITD), zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 173 § 1, art. 174 § 1 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, obecnie z 2023 r., poz. 1634, dalej powoływana jako p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 200 ze zm., dalej powoływana jako k.p.a.) poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnej oceny, która ma wpływ na dalsze postępowanie organu, mianowicie, że organ w ponownie toczącym się postępowaniu winien merytorycznie rozpatrzyć odwołanie skarżącej, w sytuacji gdy wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia, skutkować winno stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania i wydaniem postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Wskazując powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. Skarżąca nie skorzystała z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku skarżąca - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W ramach postępowania sądowego, zainicjowanego skargą kasacyjną, zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przede wszystkim ocena czy wyrok sądu pierwszej instancji, rozumiany jako sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, odpowiada prawu. Wniosek taki wyprowadzić można z treści art. 184 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. np. wyroki NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 113/11; z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 344/05 i sygn. akt I OSK 345/05). Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie, jak również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 221/10). Błędne uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego, w tym nieodpowiadające wymaganiom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., tylko wtedy stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli fakt ten może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Błędne uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego tylko wtedy stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli fakt ten może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z tych względów mylne uzasadnienie prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia nie powinno skutkować uwzględnieniem kasacji (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 318/18). W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, w okolicznościach o których mowa w art. 184 in fine, Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest do skorygowania uzasadnienia sądu pierwszej instancji, zastępując w motywach swojego rozstrzygnięcia błędne poglądy czy przemilczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji, wypowiedziami odpowiadającymi prawu. Uzasadnienie wyroku sądu kasacyjnego zastępuje wówczas uzasadnienie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w takim zakresie, w jakim NSA dokonał korekty motywów wskazanych przez wojewódzki sąd administracyjny. Zdaniem rozpatrującego niniejszą sprawę Naczelnego Sądu Administracyjnego z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Mimo uchybień uzasadnienia zaskarżonego wyroku, kierunek rozstrzygnięcia sprawy przez uchylenie objętego skargą postanowienia, należy uznać za prawidłowy. Błędna częściowo argumentacja przytoczona w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji pozostaje bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący organ wskazał jeden zarzut kasacyjny - naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez zawarcie w wyroku błędnej oceny, że organ ponownie rozpoznając sprawę, winien rozpatrzeć merytorycznie odwołanie skarżącej, podczas gdy wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia, skutkować winno stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania i wydaniem postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Stan faktyczny w sprawie istotny z punktu widzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest bezsporny. Zdaniem sądu pierwszej instancji, czego nie kwestionował GITD, decyzja organu pierwszej instancji z dnia 9 sierpnia 2021 r. nie została skutecznie doręczona skarżącej, bowiem ta w sprawie nie była reprezentowana przez pełnomocnika, zaś organ ww. decyzję doręczył radcy prawnemu a nie osobiście skarżącej. Na tej podstawie sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że skoro nie doszło do zgodnego z wymogami k.p.a. doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, nie rozpoczął bieg termin na złożenie odwołania, a w konsekwencji postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowe. Tym samym niewątpliwie sąd pierwszej instancji zasadnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie GITD z dnia 21 stycznia 2022 r. Tym niemniej zgodzić się należało ze skarżącym kasacyjnie organem, że powyższe rozważania sądu pierwszej instancji, doprowadziły tenże sąd do nieprawidłowego zalecenia, aby organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, merytorycznie rozpoznał odwołanie skarżącej. Powyższe zalecenie jest oczywiście nieprawidłowe, bowiem brak skutecznego doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji nie mógł spowodować rozpoczęcia biegu terminu do złożenia odwołania, a zatem skarżąca nie mogła skutecznie złożyć odwołania. W tym zakresie zgodzić się należało z organem, że WSA w Warszawie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 i art. 129 § 2 k.p.a., bowiem wskazanie co do dalszego postępowania nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując korekty motywów wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym zakresie stwierdza, że ponownie rozpoznając sprawę GITD będzie przede wszystkim zobowiązany do stwierdzenia, że postępowanie wywołane wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowe, zaś odwołanie wniesione od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego niedopuszczalne. Docelowo, sprawa powinna wrócić do organu pierwszej instancji, celem prawidłowego, zgodnego z przepisami k.p.a., doręczenia decyzji tegoż organu. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.