II GSK 833/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Marzena Bal po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. A. R. i M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1254/13 w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. w S. na rozstrzygnięcie P.A. R. i M. R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1254/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w S. (skarżąca) uchylił rozstrzygnięcie P.A.R.iM.R., zawarte w piśmie z dnia [...] r. nr [...], odmawiające przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] r. ARiMR odmówiła przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, na podstawie § 43 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania, wpłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. nr 147, poz. 1193 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie krajowe". Organ wskazał, że wnioskującemu nie może zostać przyznana pomoc finansowa, z uwagi na fakt, że stwierdzono uchybienia i braki w dokumentacji, uniemożliwiające prawidłową ocenę wniosku o dofinansowanie oraz ustalenie wysokości kwoty dofinansowania. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ARiMR pismem z dnia [...] r. znak [...] poinformowała wnioskodawcę o negatywnym rozpatrzeniu wniosku. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że drugie pismo wzywające do złożenia uzupełnień w zakresie żądania wymaganych dokumentów i skorygowania błędów było konsekwencją otrzymania od wnioskodawcy uzupełnień wniosku w ramach pierwszego wezwania, a w związku z tym zawierało inny zakres koniecznych do uzupełnienia wyjaśnień/braków i dokładnie dookreślało, jakiego typu błędy popełnił wnioskodawca w dostarczonych dokumentach oraz jakiego typu dokumenty czyniłyby załączniki do wniosku jak i sam wniosek poprawnym. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1792/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., stwierdził, że nie było podstaw do wezwania skarżącej do uzupełnienia braków lub złożenia wyjaśnień po raz trzeci. Skarżąca składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach PO "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" nie była do tego przygotowana i dopiero na etapie aplikowania o przedmiotową pomocą tworzyła warunku do jej otrzymania. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 652/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zdaniem sądu kasacyjnego skarga została oparta na usprawiedliwionych podstawach, o których stanowi art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd I instancji nie dostrzegł i nie uwzględnił naruszenia przez Prezesa ARiMR przepisów postępowania, tj. § 43 oraz § 41 ust. 3 rozporządzenia krajowego, poprzez niewyczerpanie przez ten organ procedury usuwania braków wniosku o dofinansowanie przewidzianej tymże rozporządzeniem, skutkującego nieuchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezesa ARiMR, pomimo, że rozstrzygnięcie to zostało wydane wskutek naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na jego treść. Uznając, że pierwsze wezwanie z dnia [...]r. do usunięcia braków skierowane do skarżącej przez ARiMR nie spełniało wymogów wynikających z postanowień § 43 ust. 2 - 4 rozporządzenia oraz z art. 54 § 1 k.p.a., gdyż wezwanie zostało sporządzone w sposób ogólnikowy. W konsekwencji Sąd II instancji odmówił skuteczności temu wezwaniu. Skoro, zatem pierwsze wezwanie nie było skuteczne, oznacza to, że organ administracyjny wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku tylko raz, a mianowicie pismem z dnia [...]r., naruszając jednocześnie wynikającą z postanowień § 43 ust. 2 - 4 ww. rozporządzenia regułę podwójnego wzywania do usunięcia braków. Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów materialnoprawnych NSA wskazał na zasadność zarzutu dotyczącego oceny merytorycznej dokonanej przez organ czy wnioskodawca spełnia (nie spełnia) kryterium bycia mikroprzedsiębiorcą, uprawniającego do uzyskania wnioskowanego dofinansowania. W sytuacji, gdy organ administracyjny odmówił przyznania dofinansowania z przyczyn formalnych, z powodu nieuzupełnienia braków wniosku. Sąd kasacyjny uwzględnił również zarzuty dotyczące, rozważań organu administracji oraz Sądu I instancji w zakresie oceny, czy realizowana przez wnioskodawcę planowana inwestycja nie spowoduje powstania trwałych korzyści gospodarczych oraz tego, że składając wniosek o dofinansowanie wnioskodawca działał w sposób sprzeczny z celami finansowymi prawa wspólnotowego. Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. będąc związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ winien wystosować do wnioskodawcy wezwanie do usunięcia dostrzeżonych braków wniosku z poszanowaniem wymogów odnoszących się do procedury usuwania braków wniosku o dofinansowanie (§ 43 ust. 2 - 4 rozporządzenia krajowego), co oznacza, że w wezwaniu organ administracyjny powinien dokładnie i szczegółowo określić do jakich pozycji wniosku lub jakich załączonych (lub niezałączonych) do wniosku dokumentów odnosi się wezwanie i czego konkretnie dotyczy. Z wezwania ponadto powinno wyraźnie wynikać, czy organ wzywa do usunięcia braków, czy też żąda od wnioskodawcy złożenia wyjaśnień. Ponadto zgodnie z art. 54 § 1 k.p.a., w wezwaniu należy wskazać: 1) nazwę i adres organu wzywającego, 2) imię i nazwisko wzywanego, 3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany, 4) czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie. Ponadto powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA: z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1405/11 oraz z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 251/11) wskazał, że prawidłowe powiązanie wezwania do usunięcia braków z udzieloną odpowiedzią, ma na celu ustalenie, czy w wyniku udzielonej odpowiedzi ujawnił się nowy brak, czy też jest związany z poprzednio ujawnionym, do którego zostawała wezwana strona. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył organ, zarzucając na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania: Art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 183 § 1 oraz 190 p.p.s.a. poprzez ograniczanie przez Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, granic sprawy do oceny prawidłowości wezwań do uzupełnienia braków formalnych kierowanych do wnioskodawcy, tj. § 43 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia krajowego z pominięciem oceny rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy w zakresie stwierdzenia, że wnioskodawca nie spełnia kryterium bycia mikroprzedsiębiorcą, uprawniającego go do uzyskania wnioskowanego dofinansowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy: Art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak wyjaśnienia w treści uzasadniania wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak przedstawienia w nim stanu faktycznego sprawy, tj. całkowite pominięcie w nim okoliczności związanych z odmową przyznania prawa pomocy w zakresie uznania przez organ, że wnioskodawca nie spełnia kryterium bycia mikroprzedsiebiorcą, uprawniającego do uzyskania wnioskowanego dofinansowania; Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: Art. 6 załącznika do Zalecenia Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji przedsiębiorstw mikro, małych, średnich i załącznik do niego (2003/361/WE) w zw. z art. 35 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego , mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie, że wnioskodawca nie spełnia podstawowego kryterium bycia mikroprzedsiębiorcą, uprawniającego do uzyskania wnioskowanego dofinansowania. Mając na uwadze ww. zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną przestawił argumentację prawną przemawiającą za ich zasadnością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania (pkt 1). Przystępując do jej rozpoznania wypada wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając sprawę ponownie był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 652/12 (art. 190 p.p.s.a.). Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. powinien był uwzględnić dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię § 43 ust. 2 – 4 rozporządzenia krajowego oraz zawartą w tym wyroku ocenę prawną. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wezwania do usunięcia braków z dnia [...] r. i z dnia [...]r. nie spełniają wymogów wynikających z postanowień § 43 ust. 2 – 4 rozporządzenia krajowego oraz art. 54 § 1 k.p.a. Sąd odmówił skuteczności pierwszemu wezwaniu, z uwagi na zbytnią ogólnikowość, natomiast odnośnie drugiego stwierdził, że naruszyło ono regułę podwójnego wzywania do usunięcia braków. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że skoro organ odmówił przyznania dofinansowania z powodu nieuzupełnienia braków wniosku, a zatem uczynił to z przyczyn formalnych, to nie mógł na tym etapie postępowania dokonywać ocen merytorycznych, a taką jest stwierdzenie, według tego Sądu, czy wnioskodawca spełnia (nie spełnia) kryterium bycia mikroprzedsiębiorcą, uprawniającego do uzyskania wnioskowanego dofinansowania. Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie mógł dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezesa ARiMR w żądanym przez autora skargi kasacyjnej zakresie, z uwagi na jego przedwczesność. Organ jest bowiem zobowiązany ponowić czynności procesowe związane z wezwaniem wnioskodawcy do usunięcia braków, z uwzględnieniem postanowień rozporządzenia krajowego i przepisów k.p.a. co pozwoli dopiero na dalsze procedowanie w celu rozpatrzenia wniosku. Zajęcie odmiennego stanowiska w tym względzie stanowiłoby naruszenie przez Sąd I instancji nie tyle powołanych wcześniej przepisów rozporządzenia krajowego, ale przed wszystkim art. 190 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.