II GSK 819/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r.; sygn. akt VI SA/Wa 832/17 w sprawie ze skargi A Spółki Akcyjnej w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. Ł. na rzecz A Spółki Akcyjnej w B. 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu skargi [A] S.A. w B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 25 lutego 2013 r. skarżąca wystąpiła ze sprzeciwem wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu na rzecz K.Ł. (dalej: uprawniony) patentu na wynalazek pt. "[...]" o numerze [...]. Skarżąca podniosła brak zdolności patentowej spornego rozwiązania, wymaganej przepisami art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 ze zm.; dalej: pwp lub Prawo własności przemysłowej). Wskazała na jawne stosowanie spornego wynalazku przez innych przedsiębiorców przed datą pierwszeństwa (tj. 20 lipca 2009 r.) oraz stwierdziła, że chronione rozwiązanie jest pomysłem, który automatycznie, wręcz instynktownie nasuwa się nie tylko znawcy, ale również przeciętnemu logicznie myślącemu człowiekowi Decyzją z dnia [...] września 2013 r. UP unieważnił sporny patent. Decyzja ta została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2004/14. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., UP oddalił sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarżąca wnosząc sprzeciw zarzuciła brak nowości oraz brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku, a w ramach stanu techniki przedstawiła kopię świadectwa homologacji wtryskiwacza [...] oraz kopie zdjęć, które jej zdaniem dotyczą tego samego wtryskiwacza, a także zdjęcia elektrozaworu obejścia powietrza [...] i instrukcję serwisową samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. Ponadto przedłożyła wydruk korespondencji e-mail z dnia 19 października 2015 r. na okoliczność, że załączone do akt sprawy zdjęcia przedstawiają wtryskiwacz [...], którego dotyczy znajdujące się w aktach sprawy świadectwo homologacji oraz przedłożyła oświadczenie dyrektora z firmy [B] Co. Ltd., jako dowód potwierdzający informacje o wtryskiwaczu [...]. Sąd wskazał, że organ związany był żądaniem wnoszącej sprzeciw oraz regułami postępowania spornego, w którym to do stron postępowania należy zgłaszanie argumentów oraz dowodów na poparcie swego stanowiska. W związku z tym Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 pwp, polegający na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że stan techniki stanowi stan ustalony wyłącznie na podstawie dowodów przedstawionych przez strony. Zdaniem Sądu organ uznając, że przedłożone przez skarżącą dowody są niewystarczające na poparcie jej stanowiska, nie miał obowiązku samodzielnego poszukiwania innych dowodów. Z tych samych względów niezasadny, w ocenie Sądu, jest zarzut naruszenia art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: kpa) w zw. z art. 256 ust. 1 pwp, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu motoryzacji w celu ustalenia istniejącego stanu techniki w spornym zakresie. Zdaniem Sądu niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 pwp. Sąd stwierdził, że UP w sposób jasny i przekonywujący przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Sąd wskazał, że w związku z zapadłym w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2004/14, zastosowanie ma art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej: ppsa). W przywołanym wyroku WSA w Warszawie przesądził, że przedłożone przez skarżącą kopia świadectwa homologacji wtryskiwacza [...] oraz kopie zdjęć, które zdaniem skarżącej dotyczą tego samego wtryskiwacza, nie są wystarczające na wykazanie zasadności zarzutów skarżącej. Sąd uznał natomiast za zasadny zarzut, że organ oparł rozstrzygnięcie jedynie na części dowodów zgromadzonych w sprawie i nie uwzględnił innych dowodów dostarczonych przez skarżącą, czyli zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza [...] i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. Stanowi to, zdaniem Sądu naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu UP w konsekwencji nie dokonał dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło skutkować błędnym przyjęciem, że sporny wynalazek jest rozwiązaniem nowym i posiadającym poziom wynalazczy. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę UP rozpatrzy zarzuty braku nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku w kontekście przedstawionych przez skarżącą zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza [...] i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. II Skargę kasacyjną wniósł uprawniony z patentu K.Ł. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 141 § 4 ppsa poprzez nieprzyjęcie w uzasadnieniu orzeczenia stanu faktycznego tj. braku odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku co do stanu faktycznego treści uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego, a także odpowiedzi organu administracji na skargę wnioskodawczyni sprzeciwu; 2. błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa na podstawie okoliczności, które w rzeczywistości nie wystąpiły w sprawie, pomimo że zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego odpowiada prawu. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. III W odpowiedzi na skargę kasacyjną [A] S.A. wniosła o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie od skarżącego na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z dnia 22 marca 2021 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842). Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej podkreślić należy, że kontroli instancyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2016 r. tylko i wyłącznie z tego powodu, że organ nie odniósł się i nie ocenił zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza [...] i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. Kwestionując przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji uprawniony, w oparciu o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazał na te elementy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, odpowiedzi na skargę, czy też uprzedniej decyzji Urzędu Patentowego, które odnoszą się do wskazanych wyżej dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarówno zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, jak i zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa powiązany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego są bezzasadne. Niewątpliwie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy stwierdzając, że sprzeciw jest bezzasadny wymienił na stronie 2 i 4 wszelkie dowody, które przedłożyła Spółka wnosząca sprzeciw. Niemniej jednak te fragmenty uzasadnienia decyzji są jedynymi, w których mowa jest o zdjęciach elektrozaworu obejścia powietrza [...] i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań odnoszących się do tych dwóch dowodów, a tym samym brak jest ich oceny. Z tego też względu nie sposób uznać, że został naruszony art. 141 § 4 ppsa poprzez zaniechanie "odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku co do stanu faktycznego treści uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego". Nie chodzi bowiem o to czy wymieniono wszystkie dowody przedłożone przez wnoszącą sprzeciw, ale o to czy dokonano oceny ich wszystkich. Na organach administracji publicznej ciąży bowiem obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udokumentowana, udowodniona. Swobodna ocena dowodów, o której mowa w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Nie narusza również art. 141 § 4 ppsa nieodniesienie się przez Sąd I instancji do treści odpowiedzi na skargę. Nie ulega wątpliwości, że po zakończeniu postępowania administracyjnego nie można sanować braków decyzji, w tym uchybień w zakresie postępowania wyjaśniającego w odpowiedzi na skargę, tym bardziej, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego aktualnego w dacie jej wydania. Wobec tego ocenie Sądu przy kontroli wydanej decyzji mogą podlegać tylko przesłanki rozstrzygnięcia określone w jej uzasadnieniu. Nieuprawnione jest także zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie, że do spornych dowodów odniósł się Urząd Patentowy w decyzji z dnia 16 września 2013 r. Decyzja ta została bowiem uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2004/14, a zatem nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).