II GSK 775/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1891/14 w sprawie ze skargi E. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 1891/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej jako Dyrektor) z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie, a także zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. W stosunku do E. Z. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], wystawionego przez wierzyciela – Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD). Tytuł wykonawczy obejmuje zaległość w opłacie za udzielenie licencji na międzynarodowy transport drogowy rzeczy na okres 5 lat i obejmuje kwotę 5320 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. E. Z. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, powołując się na nieistnienie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. Zobowiązana wyjaśniła, że nie otrzymała decyzji o udzieleniu licencji, zaś wniosek o przyznanie licencji wycofała z uwagi na zawieszenie, a następnie likwidację działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r., którym uznał zarzuty E. Z. za nieuzasadnione. Zobowiązana wniosła skargę na to postanowienie do WSA. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor, działając na podstawie art. 18, art. 34 § 4 i § 5 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] grudnia 2013 r., uznające zarzuty zobowiązanej za niezasadne. Dyrektor wyjaśnił, że organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione (patrz: postanowienie GITD z dnia [...].09.2013 r.), a jego wypowiedź w tym zakresie jest wiążąca. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że [...].04.2012 r. stronie udzielono licencji. Datą udzielenia licencji jest data wydania decyzji administracyjnej i w związku z tym w tej dacie powstał dla strony obowiązek wniesienia opłaty za jej udzielenie. Pomimo upomnienia, strona opłaty nie uiściła i dlatego wystawiono tytuł wykonawczy. Zdaniem organu cofnięcie wniosku o wydanie licencji było nieskuteczne, ponieważ cofnięcie wniosku jest możliwe pomiędzy jego złożeniem a wydaniem decyzji. Licencja została wydana [...] kwietnia 2012 r., a wniosek o cofnięciu strona złożyła [...] grudnia 2012 r. W ocenie Dyrektora skoro wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione, to był on zobligowany do dalszego prowadzenia egzekucji, bowiem nie jest uprawniony do kontroli decyzji, na podstawie których wydano tytuł wykonawczy. Postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest więc wymagalny, natomiast okoliczności powoływane przez zobowiązaną nie mogły doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. Jak wskazał Sąd, w postępowaniu egzekucyjnym stronie, w stosunku do której został wystawiony tytuł wykonawczy, przysługuje prawo do wniesienia zarzutów, o czym stanowi art. 33 i 34 u.p.e.a. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 2 stanowisko wierzyciela jest wiążące (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, zgodnie z art. 34 § 2 ustawy przysługuje zażalenie. Przed wydaniem postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny obowiązany jest uzyskać ostateczne postanowienie stanowiące stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu zażalenie, co wynika z art. 34 § 5 u.p.e.a. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że postanowienie GITD, a więc wierzyciela, z dnia [...] września 2013 r. zostało uchylone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2575/13. Nastąpiło to przed wydaniem przez Dyrektora postanowienia z dnia [...] maja 2014 r., co uzasadnia uznanie, że w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia brak było ostatecznego stanowiska wierzyciela. Z tego powodu kontrolowane postanowienie Sąd uchylił, zaś charakter naruszonych przepisów proceduralnych uniemożliwił Sądowi merytoryczną ocenę treści postanowienia. Formułując wskazania co do dalszego postępowania WSA podkreślił, że organ, mając na uwadze art. 34 § 4 u.p.e.a. w zależności od treści rozstrzygnięcia sądu, po uprawomocnieniu się wyroku, wyda merytoryczne rozstrzygnięcie. Skargą kasacyjną Dyrektor domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z: – art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1 i 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe uznanie, że w dacie wydania przez Dyrektora postanowienia z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie zarzutów brak było ostatecznego stanowiska wierzyciela (tj. postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r.) w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2575/13 uchylającym wyżej wymienione postanowienie wierzyciela i uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdy tymczasem do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, a takie uchybienie Sądu mogło mieć wpływ na wynik sprawy; – art. 152 p.p.s.a. poprzez brak wskazania w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor wyjaśnił, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2575/13 uchylający postanowienie GITD z dnia [...] września 2013 r. (będące podstawą rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego jako stanowisko wierzyciela) jest nieprawomocny, gdyż od tego wyroku GITD złożył skargę kasacyjną. Tym samym w obrocie prawnym pozostaje postanowienie GITD z dnia [...] września 2013 r. jako ostateczne w administracyjnym toku instancji i wiążące w sprawie zarzutów. Oznacza to, że postanowienie Dyrektora z dnia [...] maja 2014 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, było uprawnione. Ponadto skarżący kasacyjnie organ zwrócił uwagę, że w kwestionowanym wyroku Sąd I instancji nie zastosował instytucji z art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. E. Z. nie udzieliła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 2575/13 jest prawomocny od dnia 3 marca 2016 r. (patrz: wyrok sądu kasacyjnego z dnia 3 marca 2016 r. o sygn. akt II GSK 1740/14, oddalający skargę kasacyjną GITD od wskazanego wyżej wyroku). Faktem jest, że wyrok ten nie był prawomocny w dniu uchylenia przez Sąd w rozpoznawanej sprawie postanowienia Dyrektora z dnia [...] maja 2014 r. o uznaniu za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Wobec tego skarga kasacyjna organu złożona od tego wyroku i przez organ nie cofnięta, powinna – co do zasady – zostać uwzględniona, ponieważ istotnie, w dacie wyrokowania przez Sąd, postanowienie GITD z dnia [...] września 2013 r. (stanowisko wierzyciela) istniało w obrocie prawnym, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku de facto ignorujące ten stan rzeczy jest wadliwe, niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że objęty skargą kasacyjną wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu i w efekcie tę skargę oddalił. Należało tak przyjąć dlatego, że pismem z dnia [...].10.2016 r. E. Z. wyjaśniła sądowi kasacyjnemu, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko niej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia [...].06.2016 r. Oznacza to, że postępowanie w sprawie zarzutów zgłoszonych w umorzonym już postępowaniu egzekucyjnym jest oczywiście bezprzedmiotowe. Zatem kontrolowany wyrok, którym Sąd uchylił postanowienie GITD z dnia [...] maja 2014 r., mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W konsekwencji, w obrocie prawnym pozostaje wyrok Sądu uchylający postanowienie organu II instancji. Sprawa wraca więc do tego organu, który, mając na uwadze powyższe rozważania i stosowne przepisy prawa, powinien wydać orzeczenie adekwatne do zaistniałego stanu rzeczy. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł jak w sentencji wyroku.