II GSK 638/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1289/21 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 marca 2021 r. nr 1130.22.2021 w przedmiocie stwierdzenia daty przeniesienia sędziego w stan spoczynku postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Wyrokiem z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1289/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 marca 2021 r., nr 1130.22.2021 w przedmiocie stwierdzenia daty przeniesienia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił skarżący, po czym odrębnym pismem złożył wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 marca 2021 r., nr 1130.22.2021. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w konsekwencji zaskarżonego wyroku, jego wadliwość negatywnie na niego oddziałuje w ten sposób, że Naczelny Sąd Administracyjny wytoczył przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym Sądem Pracy w Warszawie powództwo o zapłatę różnicy w wynagrodzeniu za pracę pobranym w okresie od dnia 24 lipca 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r., a należnym. W tym czasie skarżący otrzymywał 100% wynagrodzenia z uwagi na związek schorzenia będącego powodem niezdolności do pracy ze służbą, podczas gdy uposażenie sędziego w stanie spoczynku wynosi 75%. W tej sprawie dnia 7 kwietnia 2023 r. zapadł nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. W odpowiedzi na sprzeciw pełnomocnik NSA podnosi ostateczność i wykonalność postanowienia z dnia 5 marca 2021 r., oponując przeciwko zawieszeniu postępowania o zapłatę do czasu zakończenia sprawy sądowoadministracyjnej. Skarżący wskazał, że długi okres oczekiwania na wyznaczenie rozprawy kasacyjnej nie może zostać skrócony, co wynika z pism Przewodniczącej Wydziału z dnia 9 maja 2023 r. i dnia 24 maja 2022 r. W konsekwencji skarżący jest zmuszony do złożenia niniejszego wniosku. W ocenie skarżącego stanowisko pełnomocnika NSA prezentowane przed Sądem Pracy co do meritum, ale przede wszystkim w materii zawieszenia postępowania cywilnego, jakkolwiek nie jest trafne, to może spowodować wydanie niekorzystnego wyroku, którego skutki co prawda będzie można odwrócić przez zwrotne żądanie zapłaty albo żądanie odszkodowania, wszak wymagać to będzie kolejnych czynności procesowych, a zatem rozłoży się w czasie. Pociągać będzie także konieczność ponoszenia wydatków. Nadto może negatywnie oddziaływać zdrowotnie, bo każdy proces wiąże się ze stresem. A zatem skutki wykonania przedmiotowego postanowienia będą trudne do odwrócenia. Dodatkowo obecny wniosek skarżący motywuje także niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, która wyraża się w dochodzonej przez NSA kwocie, wraz z odsetkami, odsetkami od odsetek i kosztami sporu. Nawet dla sędziego jest to suma niebagatelna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena odnośnie do jego zasadności, a co za tym idzie skuteczności wymaga przypomnienia, że z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś § 4 tego przepisu prawa – co jest nie mniej istotne z punktu widzenia istoty instytucji ochrony tymczasowej – stanowi, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Nie podważając zasadności twierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest, w rozumieniu przywołanego przepisu prawa aktem mogącym stanowić przedmiot orzekania w sprawie jego wstrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12), należy jednak stwierdzić brak zaktualizowania się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, a mianowicie zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej mierze, z ugruntowanego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., pierwsza z wymienionych przesłanek – mianowicie, przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody – aktualizuje się w odniesieniu do szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, co nastąpi w wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04; zob. również, jako jedne z wielu, np. postanowienia NSA z dnia: 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 94/23; 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 149/23; 7 grudnia 2022 r., sygn. akt III FZ 648/12). Spowodowanie zaś trudnych do odwrócenia skutków odnosi się do takich skutków prawnej lub faktycznej natury, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Z uzasadnienia wniosku nie wynika, aby w sposób, w jaki należałoby tego oczekiwać, wnioskodawcy wykazał, że zaistniała, którakolwiek z wymienionych przesłanek wstrzymania zaskarżonego aktu. To bowiem na wnioskodawcy – co trzeba podkreślić – spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Wniosek ten musi zostać uzasadniony, a jego uzasadnienie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności stanowiących podstawę oceny, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności – z uwagi właśnie na te okoliczności – jest uzasadnione (zob. np. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09; postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GZ 76/22; zob. również postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I FZ 198/23 oraz przywołane tam orzecznictwo i postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 6/23). Podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność odnosząca się do toczenia się, z powództwa pracodawcy (Naczelnego Sądu Administracyjnego), sporu prawnego o zapłatę różnicy w wynagrodzeniu za pracę pobranym w okresie od 24 lipca 2020 r. do 28 lutego 2021 r., w tym również wysokości kwoty sporu – jakkolwiek niemałej – a także ewentualnego czasu jego trwania, nie może stanowić podstawy uwzględnienia żądania wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu. Abstrahując już nawet od tego, że w relacji do – niemałej jak podniesiono – kwoty sporu wnioskodawca w żaden sposób nie zobrazował we wniosku aktualnej swojej sytuacji, która mogłaby stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zaistnienia rzeczywistego ryzyka powstania trudnych do odwrócenia skutków, trzeba przede wszystkim podnieść, że instytucja ochrony tymczasowej, o której jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W tym też kontekście podkreśla się, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.