II GSK 621/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. Spółki jawnej w B. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 621/19 w zakresie kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej w B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 574/13 postanawia: oddalić wniosek

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 621/19 Naczelny Sąd Administracyjny: w punkcie 1. wznowił postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 574/13, w punkcie 2. uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 574/13, w punkcie 3. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1419/12, w punkcie 4. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] i w punkcie 5. umorzył postępowanie administracyjne. Odpis tego wyroku został doręczony pełnomocnikowi strony wnoszącej skargę o wznowienie postępowania w dniu 20 stycznia 2020 r. Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2020 r. pełnomocnik strony wnoszącej skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) wniósł o uzupełnienie powyższego wyroku o rozstrzygnięcie w zakresie kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że strona skarżąca w skardze kasacyjnej od wyroku WSA wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, obejmujących zarówno opłatę od skargi, jak i koszty zastępstwa przed Sądem. Stwierdził, że zgodnie z art. 203 p.p.s.a. stronie w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej przysługuje zwrot niezbędnych kosztów, a takimi są zarówno koszty opłaty, koszty sporządzenia skargi, jak i koszty zastępstwa. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. o powyższych kosztach, dlatego wniosek o uzupełnienie wyroku jest uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od dnia doręczenia wyroku z urzędu [...] zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Należy na wstępie stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 621/19 został złożony przez podmiot uprawniony w terminie wynikającym z art. 157 § 1 p.p.s.a. W wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. nie orzeczono o kosztach postępowania, bowiem ani w skardze o wznowienie postępowania, ani też w toku postępowania toczącego się w wyniku wznowienia skarżąca reprezentowana w tym postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów tego postępowania. Skarżąca we wniosku o uzupełnienie wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. stwierdziła, że złożyła wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w skardze kasacyjnej z dnia 11 lutego 2013 r. (k. 54 akt sądowych) i z tego powodu – jej zdaniem – koszty kasacyjne winny być zasądzone w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r., mimo braku wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w skardze o wznowienie. Stanowisko skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie z następujących powodów. Po pierwsze wniosek o uzupełnienie wyroku nie został uzasadniony w sposób świadczący o jego trafności. Poza twierdzeniem skarżącej o zawarciu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w petitum skargi kasacyjnej nie zawierał on żadnej argumentacji potwierdzającej jego zasadność. Skarżąca w piśmie tym zawarła jedynie jeden akapit uzasadnienia, w którym stwierdziła, że koszty kasacyjne winny być zasądzone w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. ze względu na treść art. 203 p.p.s.a. i samo zawarcie wniosku o ich zasądzenie w skardze kasacyjnej z dnia 11 lutego 2013 r. Pomimo wskazanych deficytów uzasadnienia tego wniosku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługiwał on na uwzględnienie. Zgodnie z przyjętą na gruncie polskiego sądownictwa administracyjnego zasadą ogólną skargowości, do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wymagane jest wystąpienie ze stosownym żądaniem przez legitymowany podmiot (por. M. Jagielska. A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 50 p.p.s.a. w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, CH Beck, Warszawa 2019, str. 340). Zasada skargowości obowiązuje również w postępowaniu wznowieniowym. Jak bowiem stanowi art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Objęty rozpoznawanym wnioskiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2019 r. został wydany w postępowaniu wszczętym skargą z dnia 5 czerwca 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 574/13. Stosownie do treści art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu (to jest Działu VII p.p.s.a. – Wznowienie postępowania) nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 p.p.s.a. Należy przy tym stwierdzić, że skarga o wznowienie postępowania oprócz wymogów określonych w Dziale VII p.p.s.a. – Wznowienie postępowania, to jest w art. 279 p.p.s.a., zgodnie z którym powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia, winna spełniać także wymogi pisma procesowego, określone w art. 46 p.p.s.a. (stosownie do odesłania z wyżej cytowanego art. 276 p.p.s.a.). Powinna zatem zawierać minimum elementów konstrukcyjnych, wymienionych w tym przepisie, to jest zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Skarżąca działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 175 p.p.s.a. nie zawarła natomiast w skardze z dnia 5 czerwca 2019 r. o wznowienie postępowania wniosku o zasądzenie kosztów tego postępowania. Stosownie więc do odpowiednio stosowanego (na mocy odesłania z art. 276 p.p.s.a.) w postępowaniu o wznowienie postępowania art. 210 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów, utraciła ona uprawnienie do żądania zwrotu kosztów tego postępowania. Nie złożyła bowiem tego wniosku – co już podkreślono powyżej – ani w skardze o wznowienie postępowania, ani też w toku toczącego się w wyniku jej wniesienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, aż do zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. Należy w tym miejscu przypomnieć, to na stronach postępowania ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07) i nie można ich interpretować rozszerzająco. Wymaga ponadto podkreślenia, że wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową, nadzwyczajną. Postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 52). Ponieważ Dział VII ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 p.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. nie dotyczy przepisów o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2935/13). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie tego Sądu, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje stronie od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 3803/13). Powyżej opisane koszty mogą zatem zostać zasądzone w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, pod warunkiem złożenia stosownego wniosku o ich zasądzenie, czego jednak skarżąca nie uczyniła w rozpoznawanej sprawie. Powyższą argumentację uzasadnia i potwierdza również treść art. 282 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Zgodnie z powyższą zasadą, Naczelny Sąd Administracyjny wydał w tej sprawie wyrok z dnia 5 grudnia 2019 r. uwzględniający skargę o wznowienie, a w jej wyniku uchylił wydane w sprawie wyroki NSA i WSA oraz decyzje organów obu instancji. Podstawą uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania był wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17, o którym mowa w art. 272 § 3 p.p.s.a. W świetle przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości, nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53/WE. Jak wynika z powołanego wyroku, TSUE zakwestionował więc podstawę do nakładania sankcji administracyjnej, w tym takiej, która została wymierzona skarżącej w sprawie objętej skargą o wznowienie. Zgodnie z powołaną wyżej zasadą wynikającą z art. 282 § 1 p.p.s.a., to jest rozpoznania sprawy na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., jak również utrzymany nim w mocy wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., oraz będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej wydane w sprawie decyzje organów administracji obu instancji zostały więc wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., jako wadliwe z przyczyny wskazanej w podstawie wznowienia, to jest w wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17. Tym samym skarga kasacyjna skarżącej z dnia 11 lutego 2013 r. nie została uwzględniona z uwagi na zasadność podniesionych w niej zarzutów, a jedynie w konsekwencji wznowionego postępowania z opisanej powyżej przyczyny, o której mowa w wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17. Skoro więc w skardze o wznowienie postępowania, ani też w toku postępowania z tej skargi skarżąca nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów tego postępowania, to z uwagi na wszystkie wskazane powyżej argumenty nie było podstaw do ich zasądzenia w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r. Tym samym wniosek o uzupełnienie tego wyroku o rozstrzygnięcie o kosztach nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.