II GSK 597/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3166/21 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenie kary pieniężnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "A." Sp. z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 20 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3166/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. z K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka, zaskarżając go w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt. 1 i pkt 2) ustawy z 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), naruszenie: 1. prawa procesowego, tj. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez uznanie, iż rozstrzygnięcie przez organy administracyjne postępowania co do istoty było dopuszczalne, podczas gdy rozpatrywane było zagadnienie wstępne, mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co obligowało organ do zawieszenia postępowania, 2. prawa procesowego, tj. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 46 ust. 3 ustawy dnia 5 marca 2018 r.- Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ze zm.) - poprzez uznanie, iż wszczęcie i rozstrzygnięcie postępowania przez organ administracyjny w oparciu o materiał dowodowy, który został uzyskany w toku kontroli wszczętej i przeprowadzonej z naruszeniem przepisów prawa było dopuszczalne, podczas gdy dowody zebrane w toku kontroli dokonanej z naruszeniem przepisów prawa nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym; 3. prawa materialnego, tj. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 499 ze zm.) w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 5 i art. 44 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych — poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że umieszczenie informacji o możliwości nabycia tańszych zamienników stanowi naruszenie zakazu reklamy aptek i ich działalności, podczas gdy umieszczanie takiej informacji stanowi ustawowy obowiązek każdej apteki; 4. prawa materialnego, tj. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że umieszczenie w aptece nazwy jej właściciela stanowi naruszenie zakazu reklamy aptek, podczas gdy używanie nazwy spółki stanowi jej uprawnienie; 5. prawa materialnego, tj. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 129b ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przez organ przy ustaleniu wysokości nałożonej na stronę kary pieniężnej, co doprowadziło do nałożenia kary w wysokości rażąco zawyżonej w stosunku do charakteru przypisywanych działań. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający NSA uznał, że podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim za zasadny nie mógł być uznany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z treści zarzutu i jego uzasadnienia zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki WSA wadliwe nie dostrzegł konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego, mimo toczącego się postępowania wskutek wniesienia przez spółkę sprzeciwu na czynności kontrolne. Zarzut ten, w ocenie NSA pozostaje w związku z oparciem skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1) lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 46 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców – zgodnie z którym dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym przedsiębiorcy. Wobec przedstawionych podstaw kasacyjnych uwagi wymaga, że Sąd pierwszej instancji - odnosząc się do dotyczących tych kwestii zarzutów zawartych w skardze - jednoznacznie stwierdził, że związany z kwestionowaną kontrolą materiał dowodowy nie legł u podstaw ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z powyższego wynika, że nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że wadliwie nie dostrzegł konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego ani też, że błędnie uznał, że błędnie uznał za dopuszczalne "wszczęcie i rozstrzygnięcie postępowania przez organ administracyjny w oparciu o materiał dowodowy, który został uzyskany w toku kontroli wszczętej i przeprowadzonej z naruszeniem przepisów prawa". Stanowiska takiego - jak wyże wskazano - Sąd pierwszej instancji co do oceny materiału dowodowego sprawy, nie wyraził. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w pkt 3 i 4 podstaw kasacyjnych, trzeba zauważyć, że skoro wg art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, a w myśl zadania drugiego: nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego, to można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że - co do zasady - umieszczenie w aptece nazwy jej właściciela nie jest zabronione. Nie tego jednak dotyczyły postawione spółce zarzuty co do prowadzenia zabronionej reklamy. Nie jest skutecznie podważana ocena, że plakat zawierający słowa "Centrum tanich leków" zakwalifikowano jako reklamę. Z kolei, stosownie do regulacji zawartych art. 43 ust. 1 pkt 5 i art. 44 ustawy z 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 523 ze zm.) - poza sporem - apteka w celu realizacji świadczeń objętych umową na realizację recept ma obowiązek zamieścić, w widocznym i łatwo dostępnym miejscu, m.in. informację, o której mowa w art. 44 ust. 1 – tzn. informacje o "zamiennikach". Strona skarżąca kasacyjnie nie zauważa jednak, że choć istotnie, w opisując plakat umieszczony na drzwiach apteki zauważono, że oprócz użycia słów "Centrum tanich leków" był tam napis dotyczący informacji o tańszych odpowiednikach – to jednak w decyzji nakazano zaprzestanie prowadzenia reklamy za pomocą plakatu zawierającego ww. słowa "Centrum Tanich Leków", stanowiące, jak stwierdził WSA, slogan reklamowy. Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 129b ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez dokonanie niewłaściwej oceny przesłanek uwzględnianych przez organ przy ustaleniu wysokości nałożonej na stronę kary pieniężnej, co doprowadziło do nałożenia kary w wysokości rażąco zawyżonej w stosunku do charakteru przypisywanych działań. Jak wynika z uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji dokonał oceny przesłanek, jakimi kierował się organ nakładając kare pieniężną w wysokości określonej decyzją. NSA nie widzi w skardze kasacyjnej usprawiedliwionych podstaw do kwestionowania, że szczegółowo wymienione w decyzji okoliczności, w tym dotyczące czasu prowadzenia reklamy (od połowy 2017 r. do marca 2019 r.), jej charakteru (rabaty, godziny rabatowe), różnorodność materiałów reklamowych, uzasadniały wysokość nałożonej kary. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na koniec wyjaśnienia wymaga, że NSA sporządzając uzasadnienie miał na uwadze przepis art. 193, zdanie drugie, p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczona regulacja szczególna uzasadnia przyjęcie, że ustawodawca wyłączył odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym dał sądowi kasacyjnemu możliwość ograniczenia pisemnych motywów rozstrzygnięcia do oceny podstaw kasacyjnych - z pominięciem przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej prezentowanej w sprawie przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.