II GSK 581/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. z siedzibą w B. (Szwajcaria) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2318/14 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi L. z siedzibą w B. (Szwajcaria) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić L. z siedzibą w B. (Szwajcaria) ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 500 (pięćset) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 września 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2318/14, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę L. z siedzibą w B. (Szwajcaria) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że spółka L. z siedzibą w B. w Szwajcarii (dalej: Spółka), reprezentowana przez rzecznika patentowego, w prawidłowym trybie i terminie wniosła skargę na powyższą decyzję UP. Do skargi nie załączono pełnomocnictwa, więc zarządzeniem z dnia 30 lipca 2014 r. Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie stosownego pełnomocnictwa oraz dokumentów rejestrowych Spółki, z których wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w jej imieniu. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik przedłożył do akt pełnomocnictwo, podpisane w imieniu Spółki przez dwie osoby oraz dokumenty rejestrowe wraz z ich tłumaczeniem na język polski, z których wynika, że tylko jedna z osób podpisujących pełnomocnictwo była upoważniona do działania w imieniu Spółki, w oparciu o prokurę łączną – [...]. Z uwagi na to, że na podstawie nadesłanych dokumentów Sąd nie był w stanie ustalić zakresu uprawnienia drugiej z osób podpisujących pełnomocnictwo ([...]), ponownie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika, że [...] także był upoważniony do działania w imieniu Spółki. Ustosunkowując się do wezwania, pełnomocnik wniósł o zawieszenie postępowania lub o udzielenie dodatkowego terminu na jego wykonanie. Wyjaśnił, że [...] jest pełnomocnikiem Spółki i takie pełnomocnictwo nie jest wpisywane do rejestru handlowego. Podkreślił, że ze względu na różne lokalizacje Departamentu Patentów skarżącej oraz jej siedziby głównej nie było możliwe uzyskanie danych, o które wezwał go Sąd. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że zgodnie z treścią art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Taką czynnością jest wniesienie skargi. Skarga – w myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. – powinna m.in. czynić zadość wymaganiom stawianym przez art. 46 i 47 p.p.s.a. wszystkim pismom w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli wnosi ją pełnomocnik. Niedołączenie pełnomocnictwa jest traktowane jako brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu na wezwanie Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Termin do uzupełniania braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, który nie może być przez Sąd ani przedłużony, ani skrócony. Czynność podjęta przez stronę po upływie tego terminu jest bezskuteczna, przy czym można wnosić o przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie Sądu skoro pełnomocnik skarżącej Spółki w wyznaczonym terminie nie nadesłał dokumentu, z którego wynikałoby, że [...] był upoważniony do działania w imieniu tej Spółki, a w aktach administracyjnych nie ma dokumentów dotyczących uprawnienia dla [...] do działania w imieniu skarżącej, to skarga podlegała odrzuceniu, natomiast uiszczony wpis zwrotowi. Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 16 września 2014 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przeprowadzenia rozprawy przed NSA z udziałem pełnomocnika oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła postanowieniu naruszenie prawa procesowego i materialnego. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2014 r. Przewodniczący Wydziału VI WSA w W. wezwał pełnomocnika skarżącej kasacyjnie do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi (500 zł) oraz usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentów rejestrowych skarżącej przetłumaczonych na język polski przez przysięgłego tłumacza, z których wynika uprawnienie do reprezentacji skarżącej dla [...] – tj. drugiej osoby podpisującej pełnomocnictwo załączone do akt – pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. pełnomocnik Spółki poinformował Sąd o uiszczeniu wpisu i zwrócił się o wyznaczenie terminu, nie krótszego niż dwa miesiące, do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez wykazanie umocowania dla [...] lub złożenie nowego pełnomocnictwa przez osoby aktualnie upoważnione do reprezentacji skarżącej Spółki. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 20 maja 2015 r., pismem z dnia 23 czerwca 2015 r. sekretariat Wydziału VI WSA w W. poinformował pełnomocnika skarżącej Spółki, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje i nie dopuszcza możliwości przedłużenia terminów ustawowych, a takim terminem jest 7-dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej. Powyższa ustawa przewiduje jedynie możliwość przedłużenia terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższego, pomimo upływu pięciu miesięcy od złożenia wyżej wymienionego żądania do Sądu nie wpłynęły żadne dokumenty stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis ten określa wymogi, które daje się ująć w dwie grupy, a więc te właściwe dla każdego pisma procesowego składanego przez stronę w postępowaniu sądowym oraz wymogi specyficzne i określające dane pismo procesowe jako skargę kasacyjną. Wymagania skargi kasacyjnej jak każdego innego pisma procesowego sformułowane zostały przede wszystkim w art. 46 § 1 pkt 1 – 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem pismo sądowe, a więc również skarga kasacyjna, powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego wnoszone jest pismo, oznaczenie stron, ich pełnomocników i przedstawicieli ustawowych, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, podpis strony lub jej pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego oraz wyszczególnienie załączników. Dodatkowo § 2 powołanego artykułu, w przypadku pisma pierwszy raz kierowanego, stanowi o obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania/siedziby stron lub w razie braku siedziby czy miejsca zamieszkania – adresu do doręczeń. Wypada też przywołać przepis art. 215 § 1 p.p.s.a. który nakłada na podmiot wszczynający postępowanie sądowe w danej instancji obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tego zależy wysokość opłaty. Wszystkie wymienione wyżej warunki składają się na grupę warunków formalnych, których niezachowanie może zostać naprawione. Wadliwość skargi kasacyjnej w tym zakresie może zostać wyeliminowana na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., a dokonanie przez wnoszącego takie pismo koniecznych uzupełnień powoduje, że skarga kasacyjna wywołuje skutki od dnia jej wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). Inaczej rzecz wygląda gdy braki dotyczą elementów szczególnych zastrzeżonych tylko dla skargi kasacyjnej tzw. elementów konstrukcyjnych czy inaczej mówiąc, materialnych. Komentatorzy zgodni są co do tego, iż w tej grupie warunków znajdują się m.in.: wskazanie zakresu zaskarżenia (w całości czy w części), przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia ze wskazaniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis 2003, str. 467, B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer Zakamycze, wyd. II, str. 398 pkt 2, J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, wyd. 2, str. 381 pkt 4). Nie ma również w doktrynie sporu co do tego, że niedochowanie wymagań materialnych nie podlega sanacji, a skarga kasacyjna musi zostać odrzucona. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi przez spółkę L. z siedzibą w B. w Szwajcarii, reprezentowaną przez rzecznika patentowego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 29 p.p.s.a. organ osoby prawnej ma obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu, a w myśl art. 34 § 1 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Skarżąca Spółka ustanowiła pełnomocnika, który, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej, zobowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jak wynika z piśmiennictwa i utrwalonego już stanowiska judykatury sądów administracyjnych pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I GSK 608/08, publik. CBOSA). W przypadku złożenia skargi przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej przy dokonaniu pierwszej czynności, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wykazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Niezałączenie do skargi kasacyjnej dokumentu pełnomocnictwa jest – jak już wyżej powiedziano – brakiem formalnym skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. Dostrzegając ten brak skargi kasacyjnej Przewodniczący Wydziału VI WSA w W. zarządzeniem z dnia 17 listopada 2014 r. wezwał pełnomocnika skarżącej Spółki do jego uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd precyzyjnie wyjaśnił na czym polega brak pełnomocnictwa załączonego wcześniej do skargi (k. 24 akt sądowych) i co wymaga uzupełnienia. Skoro pełnomocnictwo podpisały dwie różne osoby, a tylko jedna z nich poprawnie wykazała umocowanie do działania w imieniu Spółki, to niezbędne było wykazanie, że druga osoba także była uprawniona do udzielenia pełnomocnictwa. Wezwanie prawidłowo doręczono 25 listopada 2014 r. Termin jego wykonania upływał z końcem 2 grudnia 2014 r., a pełnomocnik Spółki omawianego wezwania nie wykonał. W piśmie z dnia 2 grudnia 2014 r. zwrócił się natomiast o przedłużenie terminu 7 dni na uzupełnienie wadliwego pełnomocnictwa o nie mniej niż dwa miesiące albo o możliwość przedłożenia nowego pełnomocnictwa, w przedłużonym terminie. W ocenie NSA już wówczas, czyli od 3 grudnia 2014 r., istniała wystarczająca podstawa do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Niemniej jednak, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom pełnomocnika skarżącej, Sąd I instancji nadał bieg nieuzupełnionej skardze kasacyjnej, a następnie, pismem z dnia 23 czerwca 2015 r., poinformował pełnomocnika skarżącej, że termin 7 dni na wykonanie wezwania (termin ten statuuje art. 49 § 1 p.p.s.a.), jako termin ustawowy, nie podlega przedłużeniu. Sąd zaznaczył także, że pomimo upływu znacznego okresu czasu, pełnomocnik nie nadesłał wymaganych dokumentów i stan taki trwa w dacie rozpatrzenia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że skarga kasacyjna, której brak formalny nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie, podlegała odrzuceniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 180 p.p.s.a. NSA postanowił jak w punkcie 1. sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (punkt 2.) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.