II GSK 535/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku E. Sp. z o.o. w Z. o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w sprawie ze skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 509/25 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 stycznia 2025 r. nr 3/09/2025/OD w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu.

Pełnomocnik skarżącej E. Sp. z o.o. w Z. wnioskiem z dnia 23 lutego 2026 r. wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 września 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 509/25. Ponadto wnioskodawca wniósł o uznanie dołączonych do wniosku pism za wniesione w terminie i nadanie im właściwego biegu prawnego, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wyliczonych w uzasadnieniu wniosku na fakty dotyczące: braku winy po stronie pełnomocnika w uchybieniu terminu; uwarunkowań ustrojowych dekonstruujących prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego; zaistnienia po stronie organów państwa i samorządu zjawiska tzw. "pułapki komunikacyjnej" oraz "egzekucji ukrytej"; zachowania rygorystycznego terminu 7 dni od daty ustania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie. Wraz z wnioskiem złożono przedmiotową odpowiedź na skargę kasacyjną. Z akt sprawy wynika, że pierwsza odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona pismem procesowym z dnia 11 grudnia 2025 r. (wpływ do WSA w Rzeszowie w dniu 22 grudnia 2025 r. – data z prezentaty Biura Podawczego). Natomiast pismem procesowym, które wpłynęło do wojewódzkiego sądu w dniu 26 lutego 2026 r., pełnomocnik skarżącej złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, w jego uzasadnieniu podnosząc, że przyczyną uniemożliwiającą skuteczne i legalne dokonanie czynności procesowej w imieniu mocodawcy był stan całkowitej dezinformacji ze strony organów państwowych i samorządowych, polegający na retrospektywnym, ukrytym egzekwowaniu wobec pełnomocnika kary dyscyplinarnej zawieszenia w prawie wykonywania zawodu radcy prawnego. Przeszkoda ta miała charakter niemożliwego do przezwyciężenia błędu co do stanu faktycznego i prawnego, bowiem pełnomocnik dopiero w dniu 17 lutego 2026 r. otrzymał pismo Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych, antydatujące okres rygorystycznego zawieszenia na czas od [...] do [...]. Wcześniej, mimo toczących się postępowań i wymiany korespondencji z organami, pełnomocnik nie otrzymał zawiadomienia o wykonalności sankcji dyscyplinarnej. W jego ocenie, wobec powzięcia wiarygodnej informacji o utracie zdolności postulacyjnej dopiero w dniu 17 lutego 2026 r., termin 7-dniowy na złożenie wniosku restytucyjnego rozpoczął swój bieg od dnia następnego i został zachowany poprzez wniesienie niniejszego pisma przed upływem 24 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest niedopuszczalny, w związku z czym podlega odrzuceniu. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci. Z art. 179 p.p.s.a. wynika natomiast, że strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie 14 dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Wyjaśnić należy, że pismo strony, złożone po upływie tego terminu nie stanowi już odpowiedzi na skargę kasacyjną, lecz jest zwykłym pismem procesowym strony, które dołączane jest do akt sprawy i z którym Sąd zapoznaje się przed rozstrzygnięciem sprawy. Późniejsze złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną nie powoduje więc ujemnych skutków procesowych dla strony, gdyż nie ma wpływu na bieg postępowania kasacyjnego. W związku z tym przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie jest dopuszczalne (art. 86 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. – vide postanowienia NSA z: 19 września 2022 r., I GSK 1781/21, 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3311/19, 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 690/19, 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1897/18, 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 7/16; B. Dauter, Komentarz do art. 86 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX nr 556506, H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 86). Konkludując, niewystąpienie w sprawie - na skutek uchybionego terminu - przesłanki negatywnych konsekwencji dla strony w zakresie postępowania sądowego, skutkowało koniecznością odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. Powyższej konkluzji nie zmienia kontekst niniejszej sprawy, tj. czasowe zawieszenie pełnomocnika strony w prawie wykonywania zawodu radcy prawnego. Badając przesłankę ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, sąd administracyjny analizuje bowiem jedynie skutki procesowe, jakie uchybienie terminu pociąga dla strony, a nie przyczyny tego uchybienia. Powody uchybienia podlegają ocenie dopiero na etapie merytorycznej analizy wniosku o przywrócenie terminu, tj. po ustaleniu, że spóźnione dokonanie czynności procesowej powoduje ujemne skutki procesowe. W przypadku braku takich negatywnych konsekwencji, wniosek należało odrzucić jako niedopuszczalny, bez odnoszenia się do kwestii winy bądź jej braku w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 88 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.