II GSK 5163/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 669/16 w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 czerwca 2016 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 669/16 oddalił skargę pani B. K. na postanowienie Ministra Rozwoju z [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z [...] listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekał w następującym stanie sprawy: Minister Rozwoju odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z [...] listopada 2015 r. Decyzją tą wykreślono skarżącą z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG) z powodu wpisania do rejestru przedsiębiorców jednoosobowej spółki kapitałowej powstałej w skutek przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu organ wskazał, iż skarżąca uchybiła 14 dniowemu terminowi określonemu w art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej k.p.a.), bowiem decyzja o wykreśleniu skarżącej z CEIDG została jej doręczona 18 listopada 2015 r., a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pisma zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją skarżąca nadała w dniu 30 grudnia 2015 r., a więc po upływie ponad miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Organ nie uznał za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu tego, iż skarżąca dokonała błędnej interpretacji treści decyzji oraz przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm., dalej: ustawa s.d.g."), w wyniku której uznała, iż wykreślenie z CEIDG dotyczy tylko jej "indywidualnej" działalności, którą w swoim przekonaniu przekształciła w działalność jednoosobowej spółki kapitałowej wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego, nie dotyczy natomiast działalności wykonywanej w formie spółki cywilnej, którą zamierzała kontynuować. W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca domagała się jego uchylenia. Rozstrzygnięciu organu zarzuciła naruszenie zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., poprzez pominięcie wyjaśnień strony dotyczących przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 34 ust. 2 pkt 1a w zw. z art. 34 ust. 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w każdym przypadku przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEIDG w drodze decyzji ministra do sprawa gospodarki, w przypadku wpisania do sądowego rejestru jednoosobowej spółki kapitałowej powstałej wskutek przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą, nawet gdy prowadzi inne działalności w formie spółek cywilnych. W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że jej działalność gospodarcza prowadzona we własnym tylko imieniu, w wyniku przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, została wpisana do KRS w dniu [...] maja 2015 r. Fakt ten zgłosiła do CEIDG. Urząd Miasta C. dokonał zmiany wpisu w CEIDG polegającej na tym, iż wykreślono ją jako przedsiębiorcę prowadzącego działalność we własnym imieniu a pozostawiono wpis, iż działalność prowadzi w formie spółki cywilnej. Skarżąca w czasie od [...] maja do [...] grudnia korzystała z wydruków CEIDG, a zatem otrzymawszy decyzję o jej usunięciu z ewidencji, uznała, że jest to spóźniona reakcja organu na zaistniałą zmianę w jej działalności. W odpowiedzi na skargę strony organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżąca uchybiła 14 dniowemu terminowi określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy, nie spełniając tym samym przesłanek zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu i instancji organ dokonał właściwej analizy okoliczności podnoszonych przez skarżącą i prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż uchybienia przez nią terminowi nie nastąpiło z jej winy. Organ wyczerpująco i wszechstronnie zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Uznał też, że organ uzasadnił swoje stanowisko w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę kasacyjną od omówionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze tej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami, dalej: p.p.s.a). Naruszenia te w ocenie autora skargi polegały na niedokładnym zbadaniu sprawy, co doprowadziło do błędnej oceny stanu faktycznego przedstawionego przez organ, polegającej na wzięciu pod uwagę tylko twierdzeń i materiału dowodowego wskazanego przez organ i nie zbadaniu całokształtu okoliczności sprawy poczynając od [...] maja 2015 r., to jest daty dokonania rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym przekształconej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę z ograniczona odpowiedzialnością - do dnia [...] grudnia 2015 r., to jest daty faktycznie powziętej przez skarżąca wiadomości o tym, że pomimo istniejących wpisów do CEIDG dotyczących jej działalności wyłącznie w formie spółek cywilnych, została w tej dacie usunięta z CEIDG także jako osoba prowadząca działalność wyłącznie w formie spółek cywilnych. Były to okoliczności podnoszone przez skarżąca jako uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu. W konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności, a zwłaszcza błędne ustalenie, że strona nie uprawdopodobniła, że w sposób przez nią niezawiniony uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając skargę jej autor wskazywał m.in., że Sąd I instancji nie uwzględnił tego, że wydawane do [...] grudnia 2015 r. wydruki z CEIDG zawierały informację o prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółek cywilnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 P.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, stwierdzić należało, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jako podstawowy na tle niniejszej sprawy należało uznać problem, czy strona uprawdopodobniła, że bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Ocena tej okoliczności winna również zostać dokonana w świetle ochrony praw strony (por. ww. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt I OPS 1/15), a przede wszystkim zapewnienia jej gwarantowanej tak normami konstytucyjnymi, jak i przepisami prawa międzynarodowego podwójnej gwarancji ochrony praw jednostki na drodze prawa do procesu i prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim, art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). W tym zakresie podkreślić trzeba, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła w uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy jednak przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu. To na zainteresowanym spoczywa więc ciężar uprawdopodobnienia braku winy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2008 r., II GSK 554/08; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Na organie administracji spoczywa zaś obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Skarżąca jak uzasadnienie braku jej winy w uchybieniu terminu wskazywała na niewłaściwe zrozumienie przez nią treści decyzji o wykreśleniu z CEIDG ze względu na wcześniejsze wykreślenie z CEIDG jej jednoosobowej działalności gospodarczej przy pozostawieniu wpisu co do działalności w formie spółek cywilnych. Dlatego też rozumiała tę decyzję tylko jako dotyczącą wykreślenia jej z CEiDG jako osobę prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a nie całkowitego wykreślenia z CEIDG obejmującego również działalność w ramach spółek cywilnych. Minister Rozwoju w zaskarżonym postanowieniu z 19 stycznia 2016 r. odniósł się do tej argumentacji uznając ją za nieuzasadniającą braku winy skarżącej w przywróceniu terminu. Takie właśnie stanowisko było przede wszystkim podważane przez skarżącą w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W istocie więc dotyczyło interpretacji art. 58 k.p.a. na tle niekwestionowanego stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji oddalając skargę wystarczająco odniósł się do istoty sprawy uznając za prawidłowe stanowisko organu, że niezrozumienie znaczenia treści decyzji co do wykreślenia z CEIDG nie stanowiło wystarczającej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zarówno treść decyzji jak i będącego podstawą jej wydania przepisu art. 34ust. 2 pkt 1 a) ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji jak i przedmiotowego w sprawie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu) jednoznacznie wskazywały, że wykreślenie dotyczy wykreślenia skarżącej jako przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Decyzja nie dotyczyła wykreślenia jednej z form prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorcy, lecz wykreślenia przedsiębiorcy jako takiego z CEIDG. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną wpisany jest tylko raz jako taki do CEIDG z zaznaczeniem ewentualnie różnych form działalności przedsiębiorcy, a nie odrębnie dla każdej z tych form działalności. Nie był przy tym kompetencją sądu wojewódzkiego przy rozpatrywaniu skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu analizowanie zgodności z prawem materialnym samej decyzji o wykreśleniu z CDE, a więc rozpatrywanie zarzutu naruszenia art. 34 ust. 2 pkt 1 a w zw. z art. 34 ust. 2 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż nie mieściło się to w granicach tej sprawy w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. Nie mogło też wpływać na ocenę braku podstaw do przywrócenie terminu to, że w CEIDG dokonywane były wpisy (wykreślenia) na wniosek skarżącej, a realizacja decyzji o wykreśleniu przez dokonanie czynności materialnotechnicznej polegającej na fizycznym wykreśleni nastąpiła dopiero wtedy, gdy decyzja o wykreśleniu stała się ostateczna i wykonalna. Zarówno decyzja jak i wyrok sądu pierwszej instancji oparty był na wszechstronnej analizie jednoznacznych i nieskomplikowanych okoliczności faktycznych dotyczących uzasadnienia podstaw wniosku o przywrócenie terrminu Tym samym nietrafne okazały się zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 151 p.p.s.a. przez niedokładne zbadanie sprawy i art. 58 § 1 i 2 k.p.c. Przy czym co do tego ostatniego przepisu, to sąd administracyjny nie stosuje go w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a tylko kontroluje prawidłowość jego stosowania w postępowaniu administracyjnym. Nie sposób też doszukać się naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 1 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Są to przepisy ustrojowe wyrażające ogólna kompetencje sądów administracyjnych i jest oczywistym, ze w ramach tak określonej kompetencji działał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania prawne WSA właściwie uznał, że Minister Rozwoju zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z tych powodów skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić