II GSK 507/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1495/14 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 1 grudnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1495/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2014r. w przedmiocie rozłożenia na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes ARiMR) ustalił Z. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 37.657,68 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r. skarżący zwrócił się o rozłożenie obciążającej go należności na raty po 200 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, rozłożył Z. W. spłatę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 69.705,24 zł, na którą składała się należność główna i odsetki od tej należności liczone od daty doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2009 r., na 76 miesięcznych rat zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik decyzji. Ustalone do spłaty raty wynosiły (poza ostatnią z nich) po 900 zł. Organ I instancji wskazał, że zaproponowane przez skarżącego warunki spłaty zadłużenia w ratach miesięcznych w wysokości po 200 zł, nie mogą zostać przyjęte z uwagi na to, że nie zapewniłaby nawet spłaty odsetek. Tym niemniej organ uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna i nie ma on możliwości jednorazowej spłaty obciążającej go należności, przy czym wykazał on, że jego wniosek o rozłożenie mu należności na raty uzasadnione jest względami społecznymi. W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę to, że Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1335,90 zł miesięcznie możliwe było zdaniem organu rozłożenie istniejącej należności w sposób przez niego ustalony. Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzję Prezesa ARiMR w całości i rozłożył skarżącemu obciążającą go należność na 108 miesięcznych rat (9 lat) po 700 zł każda. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, analizując przesłanki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 258, poz. 1747 ze zm.; dalej rozporządzenie), uznał, że decyzja organu I instancji nie była prawidłowa w zakresie wysokości ustalonych kwot. Organ wskazał, że skarżący jest żonaty ale od 2002 r. pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Jest emerytem, otrzymuje z ZUS kwotę 1335,90 zł. Ze względu na liczne schorzenia, które udokumentował wydaje na leki ok. 180 zł miesięcznie. Nie posiada na terenie Gminy S. żadnej nieruchomości. Uiszczając raty w wysokości ustalonej przez organ I instancji, mógłby mieć problem z ich spłatą, ponieważ jakakolwiek zmiana w wysokości innych obciążających go płatności zagrażałby jego wypłacalności. Organ zwrócił uwagę na to, że rozkładając należności na raty należy brać pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika celem ustalenia optymalnej wysokości rat i terminu ich spłaty. Uznał, że kwota raty wynikająca z zaskarżonej decyzji i spłata należności do 26 marca 2023 r. spełnia te wymogi. WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję. WSA stwierdził, że organ w zaskarżonej decyzji rozważył sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, okoliczność ponoszenia stałych kosztów leczenia, fakt, że nie posiada on żadnego majątku, jak również okoliczność związaną z potencjalną wysokością kwot, które zgodnie ze wskazanym przepisem art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. poz. 1227 ze zm.) i komunikatu Prezesa ZUS z 14 lutego 2013 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. z 2013 r. poz. 95), byłyby wolne od egzekucji. Organ oceniając przedstawione okoliczności uznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, ale umożliwi mu spłatę należności w wyznaczonych kwotach. Sąd uznał, że ocena organu została dokonana w sposób właściwy. Bez wątpienia po spłacie raty skarżącemu pozostanie niewielka kwota na pokrycie pozostałych wydatków miesięcznych w tym leków, ale kwota ta wystarczy mu na bardzo skromne życie. WSA stwierdził, że skarżący mieszka w małej miejscowości, zatem można przyjąć, że koszty utrzymania są w niej mniejsze niż w dużych ośrodkach. Nadto nadal pozostaje w związku małżeńskim, a rozdzielność majątkowa nie wyklucza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd podkreślił, że skarżący nigdy nie twierdził, że mieszka oddzielnie od żony, zatem należy przyjąć, że koszty związane z utrzymaniem domu ponoszone są przez oboje małżonków. WSA stwierdził, że należność została Skarżącemu rozłożona na 108 rat (9 lat) po 700 zł miesięcznie i jest to kwota stała, co ma znaczenie jeśli się zważy, że kwoty świadczeń z ubezpieczenia społecznego podlegają okresowej waloryzacji, zatem pozwala to na uznanie, że na przestrzeni tego okresu świadczenie skarżącego ma szansę wzrosnąć. W ocenie WSA organ rozkładając należność na raty prawidłowo wyważył prawo dłużnika do zastosowania wobec niego ulgi mając na uwadze jego możliwości płatnicze, oraz swój obowiązek dotyczący dążenia do odzyskania wspomnianej należności stanowiącej środki publiczne. Podejmując decyzję, organ nie naruszył przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej k.p.a.) związanych z oceną zebranego materiału dowodowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: – art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazanie w uzasadnieniach obu decyzji, na jakich dowodach oparły organy ustalenia faktyczne sprawy; – art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym sytuacji majątkowej skarżącego, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniach obu instancji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na rozłożenie na raty należności z tytułu pobranych płatności w kwocie po 700 zł, a nie jak wskazał skarżący po 400 zł. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach i podlega oddaleniu. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą jedynie naruszenia przepisów o postępowaniu i uzasadnione są tym, iż organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie, w tym sytuacji majątkowej skarżącego, a dlatego iż nie wskazały na jakich dowodach organy oparły ustalenia faktyczne i mimo tych wad postępowania Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Odnosząc się do powyższych zarzutów należy uznać je za niezasadne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone przez organy postępowanie. Organy oparły swoje rozstrzygniecie na zebranym materiale dowodowym – dowodach zgłoszonych przez skarżącego i przeprowadzonych z urzędu przez organ. Ani w skardze, ani w skardze kasacyjnej skarżący nie wskazuje jakich dowodów organ nie przeprowadził i jakich okoliczności nie wyjaśnił. Z argumentacji w skardze kasacyjnej wynika jedynie, że skarżący jest niezadowolony z rozstrzygnięcia, a podnosząc zarzuty naruszenia wskazanych przepisów uważa, iż organ winien w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego rozłożyć spłatę nienależnie pobranych płatności na raty w wysokości 400 zł miesięcznie. Skarżący podnosi, iż Sąd naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. albowiem "nie zagłębił się w faktyczną sytuację materialną skarżącego". W tym miejscu należy przede wszystkim wyjaśnić, że dokonanie ustaleń co do okoliczności faktycznych i ocena dowodów należy do organu administracji, który załatwia sprawę administracyjną. Zadaniem sądu administracyjnego, który kontroluje legalność działania organu administracji jest ocena, czy zaskarżone rozstrzygniecie jest zgodne z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena dokonana przez Sąd Wojewódzki jest prawidłowa i nie narusza wskazanych przez skarżącego przepisów prawa. Reasumując powyższe Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uznał ją za niezasadną i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 258 p.p.s.a.