Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 487/24

Wyrok NSA z 15 października 2026 r., II GSK 487/24 – gry losowe i zakłady wzajemne

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
15 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego: Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 15 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt II SA/Op 259/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2022 r. nr 1601-IOA.4246.20.2022 w przedmiocie kary pieniężnej w związku z ujawnieniem niezarejestrowanego automatu do gier 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Op 259/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił wniesioną przez M. S. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 4 października 2022 r., którą ten organ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z 4 kwietnia 2022 r. o nałożeniu na skarżącego, jako posiadacza zależnego lokalu gastronomicznego o nazwie Pizzeria "[...]", przy ul. [...] w G., kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł za ujawnienie w tym lokalu w dniu 9 czerwca 2018 r. niezarejestrowanego automatu do gier. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł przede wszystkim, że dla nałożenia na podmiot, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 888 ze zm., dalej jako: "u.g.h.") kary pieniężnej za ulokowanie niezarejestrowanego automatu do gier w lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna (handlowa, usługowa) nie jest konieczne ustalenie, czy był on urządzającym gry hazardowe na automacie. Odpowiedzialności przewidzianej w tym przepisie podlega bowiem posiadacz zależny lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Sąd I instancji stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, że M. S. jako najemca wymienionego lokalu gastronomicznego (umowa najmu lokalu z 29 kwietnia 2015 r. zawarta z M. W.), jest jego posiadaczem zależnym. Zdaniem WSA w Olsztynie, zasadnie również w sprawie stwierdzono, że to, że skarżący wynajął część tego lokalu, o powierzchni 3 m2 R. sp. z o.o. w N., będącej właścicielem automatu (umowa najmu z 2 listopada 2017 r.), nie pozbawiało go statusu posiadacza zależnego, ponieważ nadal nim władał jako użytkownik, nadzorował go, zapewniał do niego dostęp oraz sprawował faktyczne władztwo nad automatem. Wynajęta powierzchnia pod urządzenie nie została w żaden sposób wydzielona z całości lokalu, w którym prowadzona była działalność gastronomiczna i pozostawała jego częścią składową. W konsekwencji zawarta umowa "nie uwalniała" skarżącego od odpowiedzialności za naruszenie przepisów u.g.h. z tytułu ujawnienia w lokalu niezarejestrowanego automatu do gier hazardowych. WSA w Opolu podkreślił, że tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne, tak - w drodze analogii do art. 337 k.c. - posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por. wyrok SN z dnia z dnia 19 listopada 1993 r., sygn. akt II CRN 130/93, LEX nr 78220). Wynajęcie fragmentu powierzchni innemu podmiotowi, który postawił tam automat nie spowodowało, że ta część lokalu stała się samodzielnym lokalem, w dalszym ciągu pozostawała częścią składową całego lokalu, w którym skarżący prowadził działalność gastronomiczną. Sąd I instancji podzielił również zapatrywanie organu, wyrażone w zaskarżonej decyzji, odnośnie do tego, że w świetle eksperymentu procesowego przeprowadzonego na okoliczność ustalenia charakteru gier na ujawnionym automacie przez funkcjonariuszy Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu podczas kontroli lokalu w dniu 9 czerwca 2018 r., a także opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier przy Sądzie Okręgowym w Częstochowie z 10 października 2018 r., gry rozgrywane na ujawnionym automacie spełniały przesłanki gier na automatach wymienione w art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Wynika z nich jednoznacznie, że badane urządzenie umożliwia rozgrywanie gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe, które mają charakter losowy, których wynik nie zależy od umiejętności grającego. Według Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był bezsporny i wystarczający do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, a odmienna od oczekiwanej przez niego ocena materiału dowodowego dokonana przez organy nie stanowi o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, zwanej dalej jako: "O.p"). W związku z tym nie można im zarzucić naruszenia tego przepisu, jak również naruszenia art. 122, art. 180, art. 187 O.p. oraz art. 54 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 422). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych spełnione zostały określone w art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3 u.g.h. przesłanki do wymierzenia skarżącemu, jako posiadaczowi zależnemu lokalu, w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier hazardowych, kary pieniężnej w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji. M. S. wywiódł skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach postępowania, a nadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Skarżący kasacyjnie zarzucił temu wyrokowi: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj. art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h. oraz art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 2 u.g.h., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 O.p. w zw. z art. 188, art. 122, art. 180, art. 188, art. 191 oraz art. 233 § 1 O.p. i błąd w ustaleniach faktycznych przejętych za podstawę rozstrzygnięcia będący skutkiem sprzecznej z zasadami życiowego i logiki oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegający na przyjęciu, że skarżący ponosi odpowiedzialność za urządzenie, które nie stanowiło jego własności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł m. in., że Sąd I instancji niezasadnie oddalił skargę w sytuacji gdy organy administracji nie poczyniły wystarczających ustaleń w sprawie, nie uwzględniły tego, że skarżący nie był ani właścicielem spornego automatu, a także pominęły umowę najmu części lokalu, w której znajdował się automat do gier. DIAS w Olsztynie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione i dlatego skarga nie została uwzględniona. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Powołany przepis stanowi, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga zaś zarówno określenia naruszonych przepisów prawa (materialnego, procesowego), jak i wyjaśnienia, na czym to naruszenie polegało, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego konieczne jest wykazanie, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej powinien podjąć polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Przede wszystkim za nieuzasadnione uznać należało zarzuty dotyczące naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów O.p. Zdaniem skarżącego, WSA w Opolu zaakceptował naruszenie szeregu przepisów O.p., w sytuacji gdy organy zaniechały dokonania dostatecznych ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym odnoszących się do kwestii własności skontrolowanego automatu do gier, wskazujących na to, że nie powinien ponosić odpowiedzialności za urządzenie, które nie jest jego własnością i dokonały całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, nadto pominęły umowę najmu części lokalu użytkowego zawartą przez niego z R. sp. z o.o. w N. Należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie uwzględnił tego, że zdecydowana większość przepisów, których naruszenie zarzucił w skardze kasacyjnej (np. art. 122, art. 180, art. 187 O.p.), nie stanowią jednej zamkniętej całości, a zawierają mniejsze jednostki redakcyjne (ustępy, punkty, litery), które powinny być ściśle i wyraźnie wskazane, ale przede wszystkim w odniesieniu do części z nich (art. 188 i art. 191 O.p.) nie wyjaśnił szczegółowo na czym konkretnie polega w jego przekonaniu ich naruszenie i jaki sposób podniesione uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) i tych ostatnich wadliwości skargi kasacyjnej nie da się usunąć przez rekonstrukcję przez Naczelny Sąd Administracyjny treści zarzutów na podstawie ich skonfrontowania z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej (por. uchwałę NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1). Stawiając zarzut naruszenia art. 188 O.p., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił, jakiego wnioskowanego przez niego dowodu nie uwzględniono w niniejszym postępowaniu, a zarzucając naruszenie określonej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny dowodów przez organ, nie wskazał, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego i ograniczył się do prostego zaprzeczenia poczynionym ustaleniom organów, co jest niewystarczające i nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę (por. np. wyroki NSA z: 5 listopada 2024 r., sygn. akt I FSK 845/21, 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I FSK 1114/21, 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt I FSK 184/23 i 7 maja 2026 r., sygn. akt I FSK 1051/23). W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasady oficjalności postępowania dowodowego (art. 180 O.p.) oraz zasady prawdy obiektywnej zobowiązującej organ prowadzący postępowanie do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 O.p.), należy zauważyć, że wnoszący skargę kasacyjną pomija, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają i determinują normy prawa materialnego, a więc w rozpoznawanej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., który warunkuje odpowiedzialność posiadaniem statusu posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier. W związku z tym podnoszone w ocenianych zarzutach okoliczności, takie jak własność automatu do gier są bez znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, niewadliwie, a przede wszystkim wyczerpująco ustalonych i ocenionych przez organy obu instancji, a następnie WSA w Olsztynie. Wbrew zapatrywaniu skarżącego, w toku postępowania organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym nie pominęły umowy najmu części lokalu w którym prowadzi działalność gastronomiczną z 2 listopada 2017 i dokonały jej oceny. Według NSA, nie jest również usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 3 i art.89 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że Sąd I instancji stosując te przepisy popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezach norm prawnych zawartych w tych przepisach prawa. Jak już podniesiono, dla nałożenia na podmiot, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., a więc posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, kary pieniężnej za ulokowanie niezarejestrowanych automatów do gier w tych lokalach, nie jest konieczne ustalenie, że dana osoba była urządzającym gry hazardowe na automatach, ale ustalenie, czy była posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier. Reasumując, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wobec braku w przepisach u.g.h. legalnej definicji "posiadacza zależnego lokalu", dla ustalenia znaczenia tego pojęcia należy sięgnąć do art. 336 k.c., zgodnie z którym posiadaczem zależnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, a w konsekwencji zasadnie wywiódł, że mimo zawarcia pomiędzy M. S. a Spółką R. umowy najmu 3 m2 lokalu znajdującego się przy ul. [...] w miejscowości G., skarżący nie utracił statusu posiadacza zależnego, a w związku z tym jego odpowiedzialność z tytułu ujawnienia w lokalu niezarejestrowanego automatu do gier hazardowych nie została wyłączona. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał w ramach kontroli zaskarżonego wyroku przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit a w zw. z ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Zasądzona kwota stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargą kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji oraz udział w rozprawie przed NSA.

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 marca 2024
Hasła tematyczne
Gry losowe Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Anna Ostrowska Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/ Małgorzata Rysz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny