II GSK 484/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi P.M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2021 r.; sygn. akt II GSK 1326/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 956/20 w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr SKO/Ke/470/2231/2020 w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, skierowania na badania psychologiczne, zatrzymania prawa jazdy i cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem postanawia: odrzucić skargę o wznowienie.

Wyrokiem z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1326/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: WSA) z 18 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 956/20 oddalającego skargę P.M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 26 sierpnia 2020 r. nr SKO/Ke/470/2231/2020 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, skierowania na badania psychologiczne, zatrzymania prawa jazdy i cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem. Pismem z 25 marca 2022 r. skarżący osobiście wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) pismo zatytułowane: "Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu". Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dacie wydania wyroku, W związku z dostrzeżonym brakiem formalnym skargi o wznowienie, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 21 kwietnia 2022 r. skarżący został wezwany, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), do podpisania skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie został pouczony o treści art. 175 w zw. z 276 p.p.s.a. (k. 27 akt sądowych NSA). Pismem datowanym na 15 maja 2022 r. skarżący ponownie przesłał do sądu skargę o wznowienie postępowania z wnioskiem o przywrócenie terminu, którą podpisał osobiście. W związku z zawartym w piśmie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez "wyznaczenie obrońcy z urzędu", akta sprawy zostały przekazane WSA w Szczecinie, który prawomocnym postanowieniem z 16 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Sz 76/22 odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. W niniejszej sprawie do rozpoznania skargi P.M. o wznowienie postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ to ten sąd ostatnio orzekał w sprawie (art. 275 zdanie drugie p.p.s.a.). Stosownie do art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 p.p.s.a. Przywołany przepis art. 175 p.p.s.a. w § 1 wprowadza obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Z kolei z treści § 2-3 tego przepisu wynika, że obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego jest wyłączony, jeśli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a także wówczas, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w przypadkach, gdy skargę kasacyjną sporządza doradca podatkowy (w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami) lub rzecznik patentowy (w sprawach własności przemysłowej). Z treści przytoczonych wyżej przepisów art. 275, art. 276 w zw. z art. 175 p.p.s.a. wynika, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z wyjątkami, o których mowa w art. 175 § 2-3 p.p.s.a., pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 p.p.s.a). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie bez uprzedniego wzywania do usunięcia braku formalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt I GSK 359/05, ONSAiWSA 2005/5/98; oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3 wyd., Warszawa C.H. Beck 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 i powołane tam orzecznictwo, a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 628; T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009, s. 928). W rozpoznawanej sprawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA z 21 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1326/21 podpisał osobiście i wniósł P.M., która nie wykazał, że jest adwokatem lub radcą prawnym, albo należy do grupy innych osób uprawnionych do sporządzenia tego środka odwoławczego. Posiadanie uprawnień do wniesienia skargi kasacyjnej musi być udokumentowane wraz ze złożeniem skargi o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem NSA lub przed upływem terminu do wniesienia takiej skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżący tego nie wykazał, jednocześnie prawomocnym postanowieniem z 16 września 2022 r., sygn. akt II SPP/Sz 76/22 WSA w Szczecinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Dlatego skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu. Z tych przyczyn sąd nie badał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie złożone do sądu pismo z 25 marca 2022 r. zatytułowane: "Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu" podpisane osobiście przez skarżącego nie spełniało wymogów skargi o wznowienie, a zatem skarżący nie dopełnił przesłanki z art. 87 § 4 p.p.s.a. i nie dokonał czynności, której termin uchybił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.