II GSK 467/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3400/23 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 13 lutego 2023 r. nr 18/15/2023/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K.K. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3400/23 oddalił skargę K.K. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z 13 lutego 2023 r. stwierdzającą, na podstawie m.in. art. 109 ust. 1, 3 i 4 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach, u.ś.o.z.) w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.), że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako jedyny wspólnik "P." Sp. z o.o. w P. w okresie od 20 sierpnia 2009 r. do 13 września 2018 r. WSA w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.). Treść orzeczenia dostępna na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej: CBOSA). W uzasadnieniu WSA stwierdził m.in., że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu, a obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika więc z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Skargę kasacyjną wniosła K.K. zaskarżając wyrok WSA w Warszawie w całości i zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na: 1. niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez nieuwzględnienie skargi i niestwierdzenie nieważności skarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające wydanie takiego orzeczenia tj. organ wydał decyzję w trybie art. 109 ust. 1 u.ś.o.z., podczas, gdy nie wystąpiły warunki uprawniające organ do działania w tym trybie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. błędnym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 u.ś.o.z. poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga winna być uwzględniona z powodów określonych w zarzucie 1 powyżej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i niestwierdzenie nieważności decyzji co najmniej w części, gdy w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji co najmniej w części, z uwagi na fakt uprzedniego przesądzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS), że skarżąca jako jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegała ubezpieczeniom społecznym w czasie od 11 lutego 2011 r. do 30 kwietnia 2013 r., a następnie wydanie przez Prezesa NFZ skarżonej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, której zakres czasowy obejmował także wyżej wskazany okres, co do którego orzekł już wcześniej ZUS, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4. błędnym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, w której skarga winna być uwzględniona z powodów określonych w zarzucie 3. powyżej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi zgodnie z jej wnioskami tj. stwierdzenie nieważność decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie strona zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjna Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnosząca skargę kasacyjną złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś Prezes NFZ, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Kontroli instancyjnej poddany został wyrok sądu pierwszej instancji, w którym WSA oddalając skargę zaaprobował ustalenia organów, że w okresie od 20 sierpnia 2009 r. do 13 września 2018 r. K.K. z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pn. "P." Sp. z o.o. w P., podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna zarzuciła temu wyrokowi naruszenia prawa polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w powiązaniu z art. 109 ust. 1 u.ś.o.z. oraz naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez niestwierdzenie nieważności decyzji w części, w jakiej orzekały organy ZUS o obowiązkowym ubezpieczeniu społecznym, jakiemu podlegała skarżąca kasacyjnie od 11 lutego 2011 r. do 30 kwietnia 2013 r. Z treści tak sformułowanych zarzutów wynika, że strona skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że organ wydał decyzję w sprawie, w której tej decyzji nie można było wydawać, bowiem Prezes NFZ w ramach art. 109 ust. 1 u.ś.o.z. może wydawać decyzje tylko w zakresie objęcia osoby dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, a w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, gdyż skarżąca kasacyjnie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Odnosząc się do tak ujętego w zarzutach kasacyjnych problemu prawnego stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Sąd drugiej instancji dokonując oceny podniesionych w tej skardze zarzutów w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w sposób jasny, jednoznaczny i poprawny w uzasadnieniu skarżonego wyroku (s. 5 - 8, format CBOSA). Z tego powodu NSA nie widzi potrzeby powielania wskazanej argumentacji sądu pierwszej instancji we własnym uzasadnieniu. Zwraca tylko uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym problematyka objęta zarzutami kasacyjnymi nie budzi żadnych wątpliwości, a zwłaszcza takich, jakie podnosi strona. Zapoznanie się z tym stanowiskiem jest możliwe, bowiem orzecznictwo NSA w tej materii jest powszechnie dostępne. Wprawdzie nie jest ono podstawą normatywną dla indywidualnych orzeczeń, jednak wyznacza kierunek i sposób rozumienia obowiązujących regulacji. Na jego tle poza sporem pozostaje, że Prezes NFZ wydaje decyzje o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, jeżeli spełnione zostają warunki wynikające z u.ś.o.z. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwszej instancji z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).