II GSK 465/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 1014/23 w sprawie ze skargi M.J. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2023 r. nr NEP.906.44.1.5.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 listopada 2023 r. (sygn. akt II SA/Bd 1014/23), oddalił skargę M. J. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2023 r. nr NEP.906.44.1.5.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym . 2. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku. 3. Pismem z dnia 17 czerwca 2025 r., pełnomocnik organu złożył wniosek o umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) z uwagi na to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe gdyż postanowieniem z dnia 19 września 2024 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej na podstawie wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy oraz tytułu wykonawczego nr (...) z dnia 28 czerwca 2022 r. 4. Pismem z dnia 11 lipca 2025 pełnomocnik Skarżącej odpowiadając na wezwanie Sądu przychylił się do wniosku pełnomocnika organu z dnia 17 czerwca 2025 r. o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wnosząc ponadto o zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Stosowanie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Przepis ten zgodnie z art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej. 6. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na prawomocne umorzenie postępowania prowadzonego wobec Skarżącej. 7. Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia 8. Zgodnie z podstawową zasadą dotyczącą kosztów postępowania, wynikającą z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycją art. 209 p.p.s.a. rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów (art. 210 p.p.s.a.) należy zamieścić w sentencji każdego wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę (art. 200 w zw. z art. 145-150 p.p.s.a.) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej (uwzględniającego tę skargę - art. 203, oraz ją oddalającego - art. 204 p.p.s.a.). Ponadto należy je zawrzeć w postanowieniach o umorzeniu postępowania wskutek zastosowania przez organ samokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), a także przeprowadzenia skutecznej mediacji (art. 118 § 2 p.p.s.a.), o których mowa w art. 201 p.p.s.a. Przepisy nie przewidują natomiast orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. (por. M. Niezgódka - Medek, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, wydanie 3, s. 618), w tym w przypadku postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o umorzeniu postępowania kasacyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt II GSK 899/10. dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem ustawodawca nie przewidział w art. 203 i art. 204 p.p.s.a. możliwości zasądzania na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku jego umorzenia na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej, to niedopuszczalne byłoby uzupełnianie w tym zakresie ustawy w drodze wykładni rozszerzającej lub analogii (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2010 r., II FSK 1182/09). Zastosowanie w tym przypadku znajdzie reguła ogólna wynikająca z art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z art. 208 p.p.s.a. niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, 203, 204 i 207, Sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Jak wskazuje orzecznictwo, "niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie" dotyczy zachowania strony w trakcie postępowania sądowego, nie zaś przed tym postępowaniem (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1951 r. sygn. akt C. 423/51, OSN 1953, nr 1, poz. 21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1967 r. sygn. akt II PR 53/67, OSPiKA 1968, nr 6, poz. 120). Skorzystanie przez stronę z ustawowo przewidzianych uprawnień do uruchomienia środków odwoławczych, jak również rezygnowanie z kontynuowania wszczętego postępowania przed sądem administracyjnym, nie może być utożsamiane z niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem, o którym mowa w art. 208 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2007 r., I FSK 1096/07). 9. Wobec braku podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w przypadku umorzenia postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wniosek Skarżącej w tym zakresie - na podstawie art. 157 w zw. z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. - nie mógł zostać uwzględniony. 10. Należy podkreślić, że art. 203 p.p.s.a. reguluje rozliczenie kosztów na zasadzie rezultatu pomiędzy stroną, która wniosła skargę kasacyjną a organem albo skarżącym w sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia skargę kasacyjną. Natomiast art. 204 p.p.s.a. reguluje zasady rozliczenia kosztów postępowania pomiędzy wskazanymi stronami w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. W obu przypadkach orzeczenie o kosztach postępowania powinno zostać zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym w sposób merytoryczny orzeczono o zasadności skargi kasacyjnej. Takiej merytorycznej oceny zasadności skargi nie zawiera natomiast postanowienie o umorzeniu postępowania kasacyjnego w związku z wnioskiem, wydane na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny mógłby jedynie orzec o zwrocie wpisu w przypadku cofniętej skargi kasacyjnej na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co nie miało miejsca w tej sytuacji. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści uzasadnienia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl