II GSK 445/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1657/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [A.] w S. przy udziale [B.] z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie ustanowienia zarządu komisarycznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną postanowieniem z 3 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1657/16, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a., w sprawie toczącej się przy udziale [B.] z siedzibą w W., odrzucił skargę [A.] w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie ustanowienia zarządu komisarycznego. I W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) w przedmiocie ustanowienia zarządcy komisarycznego w [B.] z siedzibą w W. (dalej: Kasa), skarżąca – [A.] z siedzibą w S. (dalej: [A.] lub skarżąca), wniosła o uchylenie tej decyzji. Rozstrzygnięciu KNF zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 ustawy z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1450 ze zm.) w skrócie: ustawa o skok, poprzez skorzystanie z przyznanego KNF w tym przepisie instrumentu wbrew jego określonemu w ustawie celowi i treści oraz art. 72a ustawy o skok poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że sporządzenie i wykonywanie Programu postępowania naprawczego przez Kasę nie było sporządzeniem i wykonywaniem takiego programu. [A.] sformułowała też zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, a na wypadek uznania przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki do jej odrzucenia, o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę wskazał, że jest ona niedopuszczalna z uwagi na brak po stronie [A.] legitymacji skargowej w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy o skok. W myśl art. 73 ust. 6 ustawy o skok, od decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 1 tej ustawy, rada nadzorcza kasy lub [A.] może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji. WSA zaakcentował, że przepis art. 73 ust. 6 ustawy o skok nadaje uprawnienie do wniesienia skargi ściśle określonemu organowi nadzoru kasy będącej adresatem decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego. Jest to uprawnienie przypisane temu konkretnemu organowi i nie obejmuje innych organów tego podmiotu np. zarządu oraz organów innej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, w tym także [A.]. Dotyczy to także sytuacji, w której inny podmiot był uczestnikiem postępowania administracyjnego na prawach strony. W ocenie Sądu, art. 73 ust. 6 ustawy o skok stanowi lex specialis w stosunku do art. 50 § 1 p.p.s.a., będącego normą o charakterze generalnym. Przepis ten stanowi, że skargę może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna, w sprawach dotyczących interesu prawnego innych osób, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Od ogólnej zasady wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a. przewidziano wyjątek w art. 50 § 2, zgodnie z którym, uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Oznacza to, że znajduje on zastosowanie w sytuacji, gdy legitymacja skargowa została uregulowana odmiennie w drodze przepisów szczególnych. W przypadku skargi wniesionej przez [A.] powyższy przepis znajduje zastosowanie, z uwagi na uregulowania zawarte w ustawie z 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Oznacza to, że inny uczestnik postępowania administracyjnego nie ma legitymacji materialnoprawnej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i nie może w tym względzie zastąpić rady nadzorczej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, w której doszło do ustanowienia zarządcy komisarycznego. II Skargę kasacyjną wniosła [A.] z siedzibą w S. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 50 § 2 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do odrzucenia skargi tj. błędnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz prawa materialnego tj. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 6 ustawy o skok poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu ustawy o skok. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasadzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jej oddalenie w całości jako niemającej usprawiedliwionych podstaw. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przytoczone w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczące naruszenia art. 50 § 2 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz art. 73 ust. 6 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych są zasadne, co oznacza uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na skutek wadliwej wykładni przepisów, przyjmując, że przepis art. 73 ust. 6 ustawy o skok – jako przepis szczególny – wyłącza stosowanie art. 50 § 1 p.p.s.a., który jest przepisem ogólnym. Błąd w wykładni przepisu dokonanej przez Sąd pierwszej instancji polega na tym, że szczególne unormowanie przyjęte w art. 73 ust. 6 ustawy o skok dotyczy wskazania podmiotu, który jest legitymowany do wniesienia skargi w interesie Kasy, w sytuacji gdy na skutek ustanowienia zarządcy komisarycznego Kasy, członkowie zarządu Kasy z dniem ustanowienia zarządcy komisarycznego zostają odwołani z mocy prawa, co nie oznacza, że przepis ten w pozostałym zakresie wyłącza stosowanie art. 50 § 1 p.p.s.a. W szczególności nie ma podstaw do przyjęcia, że przepis art. 73 ust. 6 ustawy o skok zmienia zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym oraz uprawnienia tych organizacji do wnoszenia skargi do sądu administracyjnego w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. To, że skargę od decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego Kasy może wnieść rada nadzorcza Kasy lub Kasy Krajowej nie oznacza, że tym samym wyłączone zostaje prawo do wniesienia skargi na taką decyzję przez inne podmioty wymienione w art. 50 § 1 p.p.s.a. Skoro [A.] z siedzibą w S., która wniosła skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lipca 2016 r. o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w [B.] z siedzibą w W. i spełnia kryteria organizacji społecznej (jest spółdzielnią) oraz została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym i brała udział w tym postępowaniu (postanowienie z dnia [...] maja 2015 r.), to jest uprawniona do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. Również art. 50 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć w taki sposób, że przepis ten wskazuje, że inne ustawy mogą przyznać uprawnienie do wniesienia skargi także innym podmiotom niż wymienione w art. 50 § 1 p.p.s.a. To zaś, że przepis innej ustawy przyznaje prawo do wniesienia skargi również innym podmiotom niż wymienione w art. 50 § 1 p.p.s.a. nie oznacza samo przez się, że zostają pozbawione prawa do wniesienia skargi podmioty wymienione w art. 50 § 1 p.p.s.a. Zasadnicze znaczenie przepisu art. 73 ust. 6 ustawy o skok polega na tym, że skargę na decyzję, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy o skok, może wnieść rada nadzorcza Kasy, ponieważ takiej skargi nie może wnieść zarząd Kasy, gdyż jego członkowie są odwołani z mocy prawa z dniem ustanowienia zarządy komisarycznego. W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 50 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz art. 73 ust. 6 ustawy o skok, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzekano, ponieważ art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiąże prawo do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego jedynie z rozpoznaniem skargi kasacyjnej od wyroku.