II GSK 426/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Karnas-Mroczek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 637/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 grudnia 2021 r. nr BP.502.29.2021.1186.RZ9.151935 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje w całości od zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 637/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi [...] (skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (organ II instancji, organ) z dnia 21 grudnia 2021 r., nr BP.502.29.2021.1186.RZ9.151935, w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (organ I instancji) z dnia 11 grudnia 2020 r., nr WITD.DI.W.0152.1X0315/66/20, oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 4050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku. W dniu 5 listopada 2020 r. poddano kontroli ciągnik samochodowy marki [...]o nr. rej. [...] i trzyosiową przyczepę marki [...]o nr. rej. [...], którym kierował skarżący, wykonując przewóz drogowy na trasie [...] z ładunkiem drewna sosnowego (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 5 listopada 2020 r., z którego wynika że pojazd zważono przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu [...], natomiast pomiaru wysokości dokonano za pomocą wysokościomierza teleskopowego nr [...]. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm: - nacisk na pierwszej pojedynczej osi nienapędowej 10,7 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,7 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 7 %); - nacisk na drugiej pojedynczej osi nienapędowej 10,8 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,8 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 8 %); - nacisk na podwójnej osi napędowej 23,1 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 5,1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 28,33 %); - rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 53,2 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 13,2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 33 %); - wysokość zespołu pojazdów z ładunkiem 4,22 m (bez odjęcia 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 0,22 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,5 %). Decyzją organu I instancji z dnia 11 grudnia 2020 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15000 zł. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że karę pieniężną nałożono, jak za brak zezwolenia kategorii VII. Organ stwierdził, że zmierzona masa całkowita zespołu pojazdów wyniosła 53,2 t, co zostało potwierdzone w protokole kontroli oraz arkuszu pomiarów. Zapis masy całkowitej 5,8 t jest "omyłką pisarską". Organ wskazał, że zgodnie z protokołem kontroli wywozu drewna przewóz obejmował 29,2 m(3) drewna. Dokonując przeliczenia wagi drewna na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (rozporządzenie z 2012 r.), wg przelicznika wagi drewna i jego objętości, organ stwierdził, że szacowana łączna masa przewożonego drewna wynosiła 21608 kg. Sumując masy własne zespołu pojazdów z szacowaną masą przewożonego drewna, organ obliczył, że łączna masa pojazdu wraz z ładunkiem wynosiła 40.158 kg (14850 kg + 3700 kg + 21608 kg).. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego 4050 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji wskazał, że organ z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy brak jest pewności, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Wbrew bowiem ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny i nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem WSA, budzą zastrzeżenia, stanowiące o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., ustalenia organu, zgodnie z którymi nacisk na podwójnej osi napędowej wyniósł 23,1 t, czyli przekroczył o 5,1 t dopuszczalną wartość (o 28,33 %), a rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 53,2 t, co stanowiło przekroczenie o 13,2 t (tj. przekraczało dopuszczalną wartość o 33 %), pomimo że organ ustalił, iż przedmiotem przewozu było drewno gatunku świerk. Z wyników wskazanych w protokole, odnoszących się do osi 2 i 3 oznaczonych jako "grupa dwóch osi napędowych", wskazano, że oś 2 to wykazuje nacisk 11,5 t (po odjęciu 2% - 11,2 t) i nie ma przekroczenia, a nacisk osi 3 to 11,6 t (po odliczeniu 2% - 11,3 t), i ustalono przy niej przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 5,1 t. Tymczasem, wbrew tym wynikom protokołu, organ wskazuje w uzasadnieniu, jak wyżej podano, że nacisk na podwójnej osi napędowej wynosił 23,1 t i przekroczył dopuszczalny nacisk o 5,1 t, to jest o 28, 33%. W ocenie Sądu I instancji powyższe stwierdzenie nie wynika z żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych ani wyjaśnienia podstaw prawnych, ani wprost ze stanu faktycznego wynikającego z protokołu kontroli. Wprawdzie organ odwołał się do § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (rozporządzenie z 2002 r.), wymieniających parametry dopuszczalnego nacisku osi pojedynczej nienapędowej (10 t i 18 t - w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy określonych tam odległościach między osiami składowymi), jednak z załączonej instrukcji wag SAW seria III pkt. 6.3.1 wynika, że jedna para wag służy do pomiaru obciążenia dla osi pojedynczej, a do pomiaru obciążenia dla grupy osi pojazdu z więcej niż dwoma osiami - stosuje się dwie pary wag. Organ nie wyjaśnił zatem w uzasadnieniu tej kwestii, natomiast instrukcja wag nie wskazuje, by obciążenie dla podwójnej osi napędowej mogło być sumowane przez ważenie każdej z osi oddzielnie za pomocą jednej pary wag. Sumowanie wyników ważenia jest wprawdzie przewidziane, ale tylko dla uzyskania sumy ważenia pojedynczych osi i obliczania masy całkowitej pojazdu, co z kolei nie dotyczy wagi drewna. Jak wskazał sam organ, zastosowanie w tym zakresie znajduje rozporządzenie z 2012 r. Określa ono w § 1 gęstość drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie przewożonego środkami transportu drogowego, wyrażoną w kg/m3. Zdaniem Sądu I instancji, zarzucając nienormatywność pojazdu, organy w żadnej z decyzji nie wyjaśniły podstawy faktycznej i prawnej do zastosowania obliczeń obciążenia osi 2 i 3 - podwójnej osi napędowej, poprzez zsumowanie wyników odrębnego ważenia jedną parą wag odrębnie każdej z osi. Z załączonych do akt administracyjnych instrukcji wag [...] wynika bowiem, że sumowanie wyników ważenia pojedynczą parą wag jest możliwe w przypadku osi pojedynczych na potrzeby pomiaru ich obciążenia i obliczenia masy całkowitej pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił oceny organu wskazującej, że uwzględnienie przewożenia drewna i wyliczenie jego masy służy ustaleniu, czy podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, natomiast podstawą do kwalifikacji prawnej i wyliczenia kary pieniężnej są rzeczywiste wyniki pomiarów uzyskane podczas kontroli. Jeśli rozumieć to jako zastosowanie sumy nacisków osi pojedynczych do ważenia drewna, to – zdaniem WSA – stanowisko to przeczyłoby zasadzie wprowadzonej przez rozporządzenie z 2012 r. Skoro zasada została wprowadzona rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 61 ust. 16 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), przyjmowanie na potrzeby wymierzenia kary za przewóz drewna pojazdem nienormatywnym innej zasady - sumowania nacisków osi pojedynczych dla ważenia drewna z lasu - stanowiłoby interpretację rozszerzającą tych zasad. Stałoby to w opozycji do zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażanej w art. 2 Konstytucji RP i zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP. Następnie Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność wskazująca na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy przewozie drewna (a także ładunków sypkich) ma zasadnicze znaczenie, determinujące odpowiedzialność administracyjną przewoźnika, dla oceny zarówno samego faktu odpowiedzialności przewoźnika, a jeśli zostanie stwierdzona, ma niewątpliwy wpływ na ustalenie jej zakresu, czyli ma bezpośredni wpływ na wysokość kary pieniężnej. W przypadku dwóch rodzajów przewożonych towarów: materiałów sypkich i drewna, ustawodawca wprowadził inne zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków przewoźnika. Zdaniem WSA, organy nie wskazały i nie wyjaśniły, jaką konkretnie podstawę i matematyczne działanie zastosowały, dokonując obliczenia. Podano łącznie, że wyliczona masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 40158 kg i przekraczała dopuszczalną masę całkowitą (DMC) 40 t o 158 kg, co stanowiło 1% przekroczenia. Konieczne jest zatem wyjaśnienie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy kwestii, która wyprzedza prawidłowość pomiaru obciążenia podwójnej osi napędowej pojazdu w dacie kontroli, a mianowicie mającego istotne znaczenie dla wyniku sprawy ustalenia i dokonania oceny, czy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego wynikająca z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. przekracza dopuszczalne wielkości. Zdaniem WSA, o ile co do zasady prawidłowo ustalono masę całkowitą kontrolowanego pojazdu, co stanowiło sumę przeliczonej na kilogramy masy drewna, podanej w metrach sześciennych z danych kwitu wywozowego i przy uwzględnieniu gatunku (nazwy drewna), do której dodano masę własną samochodu ciężarowego przyczepy, to w sposób niezrozumiały przyjęto świerk jako ustalenie gatunku drewna. Organ I instancji przyjął do obliczeń przewożenie sosny, natomiast organ II instancji ustalił, że przedmiotem przewozu było drewno gatunku świerk. Obliczenia dokonane w obu tych gatunkach drewna nie zgadzają się jednak z parametrami wynikającymi z rozporządzenia z 2012 r. Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że wskazane wyżej uchybienia w ustaleniach ("sosna" albo "świerk") i "mankamenty w obliczeniach matematycznych" wagi drewna przy zastosowaniu niewłaściwej gęstości nie mogą przekonać o prawidłowości zaskarżonych decyzji, a - przeciwnie - mankamenty te powodują w konsekwencji błędne zastosowanie wskazanych norm prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art, 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uznaniu, że ustalenie nacisku podwójnej osi napędowej nie jest możliwe przy pomocy jednej pary wag [...]umieszczonych we wnęce, poprzez zsumowanie nacisku każdej osi z osobna, podczas gdy instrukcja obsługi wag [...] (w szczególności pkt 7.2 instrukcji opisujący proces ważenia oraz pkt 6.3.2 i 6.3.3 instrukcji wskazujący na postępowanie, jeżeli nie ma możliwości zważenia wszystkich osi jednocześnie) zezwala na wyznaczanie nacisku na grupie osi poprzez sumowanie wyników nacisków poszczególnych osi (co więcej w pkt. 6.3.1 instrukcji znajduje się grafika przedstawiająca przykładowe konfiguracje ważenia pojazdów, w tym pojazdów z osiami wielokrotnymi) niezależnie od tego, czy konstrukcyjnie stanowią one osie pojedyncze, czy grupę osi; w pkt. 6.3.1 wskazano, że wagi [...] mogą być stosowane zarówno oddzielnie, jak i w parach lub grupach w celu pomiaru nacisku zespołu osi; również z metrologicznego punktu widzenia wyznaczenie obciążenia poszczególnych osi pojazdu pozwala na wyznaczenie obciążenia na grupie osi pojazdu; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nieznajdującym odzwierciedlenia w aktach sprawy przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ błędnie wyliczył rzeczywistą masę ładunku (sosny) stosownie do § 2 lp. 15 rozporządzenia z 2012 r., podczas gdy obliczenie matematyczne zostało dokonane przez organ w sposób prawidłowy poprzez pomnożenie objętości ładunku i gęstości sosny (29,2 m3 x 740 kg/m3 = 21608 kg), a jego wynik, w połączeniu z masą własną kontrolowanego samochodu ciężarowego (14850 kg) oraz masą własną przyczepy (3700 kg), wskazywał na masę załadowanego pojazdu przekraczającą dopuszczalną wartość 40 t (3700 kg + 14850 kg + 21608 kg = 40158 kg); tym samym to Sąd uzyskał niewłaściwy iloczyn i błędnie ustalił rzeczywistą masę ładunku, co więcej niezasadnie wskazał, iż istnieją wątpliwości co do rodzaju ładunku (dowód: bezsprzeczne ustalenia zawarte w protokole kontroli) oraz nie uwzględnił, że zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań są wartości rzeczywiste masy pojazdu; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na pominięciu, że przekroczenie dopuszczalnych wartości w zakresie DMC kontrolowanego pojazdu wynika nie tylko z dokonanych przez Inspekcję pomiarów, lecz z pozostałych, w żaden sposób niekwestionowanych przez Sąd dowodów dokumentujących przejazd i użyty do tego przejazdu pojazd; co więcej, przekroczenie dopuszczalnych parametrów dotyczyło również osi wielokrotnej i wysokości pojazdu, w konsekwencji Sąd błędnie wskazał na możliwość zastosowania wyłączenia z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez pominięcie, że w niniejszej sprawie decydujące są wyniki ważenia i pomiarów zawarte w protokole kontroli przy jednoczesnym niedostrzeżeniu, że w niniejszej sprawie parametrem decydującym o kwalifikacji naruszenia - nałożenie kary jak za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości 15000,00 zł (przy jednocześnie ustalonym w sprawie przekroczeniem DMC i wysokości pojazdu) - było przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi podwójnej (które zawsze podlega pod regulacje zawarte w zezwoleniu kategorii VII) o 33%, a tym samym niezasadne powoływanie się przez Sąd na istotność wysokości przekroczenia DMC pojazdu, w szczególności pomyłki w zakresie wskazania przez organ w opisie stwierdzonego naruszenia, iż przekroczenie DMC wyniosło 5,3 t zamiast 13,2 t (w protokole prawidłowo wskazano, że rzeczywista masa całkowita pojazdu wyniosła 53,21 t, a DMC wynosiła 40 t); II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 5. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. w zw. z § 2 ust. 4, § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki jego stosowania, bowiem nienormatywność kontrolowanego pojazdu wyrażała się nie tylko w przekroczeniu dopuszczalnej normy nacisku na podwójnej osi napędowej, lecz również w przekroczeniu DMC oraz dopuszczalnej wysokości pojazdu, co sprzeciwiało się zastosowaniu tego przepisu prawa; 6. art. 2 pkt 53, 54, 55, art. 140ab ust. 2, art. 64d ust. 1 p.r.d. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. w zw. z art. 61 ust. 15 i 16 p.r.d. oraz § 2 lp. 15 rozporządzenia z 2012 r., polegające na ich błędnej wykładni i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że o wielkości przekroczenia w zakresie DMC pojazdu wraz z ładunkiem drewna (będącego podstawą nałożenia kary) decyduje jedynie hipotetycznie wyliczona masa załadowanego pojazdu, tj. rzeczywista masa drewna wraz z masą własną pojazdu (3700 kg +14850 kg + 21608 kg = 40158 kg), a nie rzeczywisty pomiar masy załadowanego pojazdu dokonany za pomocą legalizowanych wag, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 61 ust 15 i 16 w zw. z art. art. 140aa ust 4 pkt 2 p.r.d. wskazuje, że określenie rzeczywistej masy ładunku (drewna) ma na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg, tym samym ewentualnej możliwości zastosowania wyłączenia z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. (wyjątek, przesłanki egzoneracyjne), a nie ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu; zasadą bowiem jest sprawdzenia wymagań, o których mowa w rozporządzeniu z 2002 r., poprzez dokonanie przez organy kontroli rzeczywistych pomiarów załadowanego pojazdu w celu uzyskania rzeczywistej masy całkowitej, a nie masy hipotetycznej (ww. wyjątek). Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, aczkolwiek konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonego wyroku było uwzględnienie zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. na tle miarodajnej w przedmiotowej sprawie regulacji materialnoprawnej. 2. Działając zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 183 § 2 i art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał zakresową skuteczność zarzutu, o którym mowa w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, którego zasadność wyraża się w zakwestionowaniu zupełności oraz szczegółowości negatywnej oceny legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji. Podzielając w powyższym zakresie stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, Sąd kasacyjny – uznając istotę sprawy za niedostatecznie wyjaśnioną do jej końcowego rozstrzygnięcia (zob. art. 188 p.p.s.a.) – nie przesądza, co oczywiste, końcowego rezultatu ponownej oceny legalnościowej Sądu a quo, stwierdzając jedynie, że na obecnym etapie postępowania jest ona – jako nierozpoznana w stopniu wystarczającym – przedwczesna. 3. Na wstępie należało uwzględnić ekscepcję skarżącego kasacyjnie organu, że kontrolowany Sąd Wojewódzki dokonał błędnej weryfikacji legalności ustalenia stanu faktycznego na tle regulacji wynikającej z art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.). Przede wszystkim, o ile nie ulega wątpliwości, że zgodnie z powyższym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna, o tyle – co zasadnie wytknęła strona skarżąca kasacyjnie – w przedmiotowej sprawie ze względu na stwierdzoną i niezakwestionowaną przez Sąd a quo (zob. k. 78 i n. akt sądowych) okoliczność przekroczenia (o 22 cm) przez kontrolowany zespół pojazdów dopuszczalnej normy wysokości (zob. § 2 ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 12, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.; zob. także art. 61 ust. 12 u.p.r.d., który zastrzega, że wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m) brak było możliwości zastosowania powyższej regulacji, gdyż – nawet przy hipotetycznym założeniu, że rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekroczyłaby dopuszczalnej wielkości – nie można by twierdzić, że przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu, skoro dotyczy w pierwszej kolejności dopuszczalnej wysokości pojazdów. 4. Powyższa wada oceny prawnej rozciąga się także na zagadnienie weryfikacji ważności legalizacji użytych przez organy urządzeń pomiarowych oraz legalności dokonanych pomiarów. W tym zakresie kontrolowany Sąd Wojewódzki w istocie uchylił się od dokonania oceny legalności ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonej decyzji. Tymczasem, co nie budzi wątpliwości w najnowszym orzecznictwie najwyższej instancji sądownictwa administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1204/20, opublik. ONSAiWSA Nr 4/2024, poz. 49; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 500/21; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt II GSK 1545/22; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt II GSK 1928/22), przepisy prawa metrologicznego mają zastosowanie do przyrządów pomiarowych używanych oraz urzędowych czynności pomiarowych wykonywanych przez organy administracji publicznej inne niż organy administracji miar, jeżeli te pierwsze organy wprowadzają tego rodzaju przyrządy do użytkowania lub użytkują je w celu wykonywania zadań publicznych, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (u.p.m.), w tym przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń (art. 8 ust. 1 pkt 4 u.p.m.). Przyrządy te w zakresie, w jakim zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6 u.p.m., podlegają prawnej kontroli metrologicznej, która jest wykonywana przez: 1) zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu – przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu; 2) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową (przy czym zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.m. legalizacja jednostkowa jest legalizacją pierwotną przyrządu pomiarowego w wykonaniu jednostkowym, skonstruowanego dla określonego, szczególnego zastosowania) – przed wprowadzeniem danego egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania; 3) legalizację ponowną – w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 2a u.p.m. przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.Urz. UE L 218 z 13.08.2008, str. 30), zwanej "oceną zgodności", które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w art. 8 ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej. Z akt sprawy wynika, że pomiar masowo-naciskowy kontrolowanego zespołu pojazdów został wykonany za pomocą wagi nieautomatycznej typu [...], która została zaopatrzona w deklarację zgodności CE z dnia 11 stycznia 2018 r. Powyższa deklaracja zgodności to dokument, o którym mowa w art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (u.s.o.z.n.r.), rozumiany jako oświadczenie producenta, instalatora lub ich upoważnionego przedstawiciela albo prywatnego importera, na ich wyłączną odpowiedzialność, że wyrób jest zgodny z wymaganiami, a więc – zgodnie z art. 4 pkt 28 u.s.o.z.n.r. – wymaganiami, o których mowa w bezpośrednio stosowanym unijnym prawodawstwie harmonizacyjnym lub w przepisach wdrażających unijne prawodawstwo harmonizacyjne (zgodnie z art. 4 pkt 24 u.s.o.z.n.r. jest to prawodawstwo, o którym mowa w art. 2 pkt 21 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady /WE/ nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i uchylającego rozporządzenie /EWG/ nr 339/93, cyt. jako "rozporządzenie nr 765/2008", obejmujące każdy akt prawny Wspólnoty/UE harmonizujący warunki wprowadzania produktów do obrotu), a ponadto umieszczono na nim oznakowanie CE (art. 4 pkt 18 u.s.o.z.n.r.), czyli – zgodnie z art. 2 pkt 20 rozporządzenia nr 765/2008 – oznakowanie, za pomocą którego producent wskazuje, że produkt spełnia mające zastosowanie wymagania określone we wspólnotowym (unijnym) prawodawstwie harmonizacyjnym przewidującym jego umieszczanie. W ramach rekonstrukcji podstaw normatywnych przedmiotowej sprawy Sąd meriti powinien był zatem uwzględnić, że – wykonując delegację wynikającą z art. 12 pkt 1-5 u.s.o.z.n.r. – Minister Rozwoju wydał rozporządzenie z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802; "rozporządzenie MR z dnia 2 czerwca 2016 r."), które w zakresie swojej regulacji wdrożyło dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych (Dz.Urz.UE L 96 z 29.03.2014, str. 107; "dyrektywa 2014/31/UE"), stanowiącej część wspólnotowego (unijnego) prawodawstwa harmonizacyjnego. Obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było zatem dokonanie oceny, czy użyta przez kontrolowane organy waga nieautomatyczna typu SAW 10C III spełniała wymagania określone w ww. rozporządzeniu z dnia 2 czerwca 2016 r. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast problem potwierdzenia, czy użyta waga została oznaczona dodatkowym oznakowaniem metrologicznym (składającym się z dużej litery "M" i dwóch ostatnich cyfr roku, w którym zostało ono umieszczone, otoczonych prostokątem; zob. art. 16 ust. 2 dyrektywy 2014/31/UE), które warunkuje możliwość zastosowania domniemania, o którym mowa w art. 9 u.s.o.z.n.r. Ponadto zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia MR z dnia 2 czerwca 2016 r. na wadze zgodnej z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu umieszcza się oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne, a zatem waga zgodna z wymaganiami określonymi w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia (zob. § 3) powinna zawierać także dodatkowe oznakowanie metrologiczne. Dokonując oceny prawnej zaskarżonej decyzji, trzeba również uwzględnić, że w razie skutecznego przeprowadzenia procedury oceny zgodności, sporządzenia deklaracji zgodności oraz umieszczenia oznakowania CE i oznakowania metrologicznego na wyrobie (przyrządzie pomiarowym) nie przeprowadza się już jego legalizacji pierwotnej. W takim wypadku, jak już stwierdzono, zgodnie z art. 8 ust. 2a u.p.m. przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia nr 765/2008, które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w art. 8 ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej, a więc – procedurze legalizacji ponownej. Wniosek ten potwierdza expressis verbis § 5 pkt 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. z 2017 r. poz. 885). Przepis ten stanowi, że prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej podlegają m.in. wagi nieautomatyczne jako przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz.Urz.UE L 218 z 13.08.2008, str. 30 ze zm.). Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zagadnieniem istotnym pozostaje także problem zakończenia biegu terminu zgłoszenia po raz pierwszy do legalizacji ponownej (po dokonaniu oceny zgodności) spornego urządzenia pomiarowego. Termin ten dla wag nieautomatycznych, zgodnie z § 26 rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 759 ze zm.) w zw. z poz. 11 w tabeli nr 2 w załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia wynosi 2 lata, z zastrzeżeniem §§ 44-46 w zw. z przepisami uchylonego rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 969). Zgodnie z § 44 ww. rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 r. w zw. z § 26 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w zw. z poz. 11 w tabeli nr 2 w załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia dowody legalizacji pierwotnej, legalizacji jednostkowej i legalizacji ponownej wydane przed dniem 27 kwietnia 2019 r. w odniesieniu do wag nieautomatycznych zachowały ważność do czasu upływu okresów ważności określonych w przepisach dotychczasowych, natomiast tego rodzaju okres ważności wynosił 3 lata. Kontrolowany Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił także, czy organ I instancji przed rozpoczęciem i w toku użytkowania spornej procedury pomiarowej dokonanej za pomocą przenośnej wagi nieautomatycznej statycznej typu [...] podjął wymagane czynności kontrolne w celu stwierdzenia spełnienia warunków prawnych legalności i prawidłowości konkretnego pomiaru zgodnie z przepisami §§ 6-19 i 21-26 oraz § 27 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2007 r., nr 188, poz. 1345; "rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r."), a w szczególności – czy w toku spornej procedury ważenia statycznego zachowano zakres błędów granicznych dopuszczalnych wagi zgodnie z treścią załącznika nr 3 oraz z uwzględnieniem załącznika nr 4 do ww. rozporządzenia. Wymagania określone w powyższym akcie w odniesieniu do zasad użytkowania wag do ważenia pojazdów w ruchu są wiążące także organów Inspekcji Transportu Drogowego w toku wykonywania zadań związanych z pomiarem obciążenia osi pojazdu oraz jego masy. Zasadą jest bowiem, że organy administracji publicznej użytkujące – w toku wykonywania zadań publicznych, w zakresie wyznaczonym w art. 8 ust. 1 u.p.m. lub przepisach szczególnych – przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, mają prawny obowiązek uwzględniania z urzędu ustalonych normatywnie wartości błędów granicznych dopuszczalnych wskazań tych przyrządów w użytkowaniu oraz korygowania w tym zakresie wskazań nominalnych pomiaru (zob. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., II GSK 1204/20, ONSAiWSA Nr 4/2024, poz. 49). Wartości tego rodzaju w zakresie wag nieautomatycznych zostały określone w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., nr 26, poz. 152). 5. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadniczo są one bezzasadne lub bezprzedmiotowe. Po pierwsze, zarzuty podniesione w pkt I.1) i I.4) petitum skargi kasacyjnej są bezprzedmiotowe w świetle oceny prawnej wyrażonej powyżej (zob. pkt 4). Po drugie, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wskazane w pkt I.2) i I.6) petitum skargi kasacyjnej. Ocena interpretacyjna, przedstawiona przez skarżący kasacyjnie organ na tle przepisów art. 61 ust. 15 u.p.r.d. i art. 61 ust. 16 u.p.r.d. w zw. z § 1 ust. 2 i poz. 15-16 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz.U. poz. 536) oraz art. 2 pkt 53-55, art. 140aa ust. 4 pkt 2, art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 64d ust. 1 u.p.r.d., jest błędna i jako taka nie jest zdatna do skutecznego podważenia rezultatu wykładni weryfikacyjnej Sądu a quo. W przepisie art. 61 ust. 15 u.p.r.d. ustawodawca przyjął zasadę normatywnego ustalania rzeczywistej masy drewna przewożonego przez pojazd lub zespół pojazdów, stanowiąc, że – niezależnie od faktycznej wartości masy tego ładunku – jego "masa rzeczywista" będzie odpowiadała wartości iloczynu objętości ładunku oraz normatywnej wartości wskaźnika gęstości ustalonego dla danego gatunku drewna w drodze wydanego na podstawie art. 61 ust. 16 u.p.r.d. rozporządzenia ministrów właściwych do spraw środowiska i do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu. Powyższa zasada została wprowadzona w wyniku nowelizacji art. 61 u.p.r.d., dokonanej ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 222, poz. 1321), w celu uwzględnienia rzeczywistej (faktycznej) masy całkowitej przewożonego drewna "na podstawie jego objętości określonej przy jego załadunku" (zob. uzasadnienie projektu ww. ustawy, druk nr 4223, Sejm VI kadencji), albowiem objętość tego rodzaju ładunku w okresie od załadunku do zakończenia przewozu może ulegać zmianie (np. po dokonaniu wyrębu drzewa), co w sposób oczywisty wpływa na wartość masy, obliczanej – zgodnie ze wzorem fizycznym – jako iloczyn objętości i gęstości substancji. Tak wyznaczony mechanizm obliczania rzeczywistej masy drewna przy jego przewozie (art. 61 ust. 15 u.p.r.d.) jest integralnie powiązany ze sposobem obliczania rzeczywistej masa całkowitej (art. 2 pkt 55 u.p.r.d) rozumianej jako masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Jeżeli więc rzeczywista masa całkowita obejmuje nie tylko masę pojazdu, lecz także masę znajdującego się na nim ładunku (oraz osób), to – wobec ustawowo ustalonego wzoru wyznaczania rzeczywistej masy ładunku drewna – należy przyjąć, że stwierdzenie rzeczywistej masa całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów) przewożących tego rodzaju ładunek może odbyć się tylko z uwzględnieniem wartości iloczynu objętości przewożonego drewna oraz wartości wskaźnika gęstości ustalonego dla danego gatunku drewna, niezależnie od wyniku pomiaru wagowego ładunku drewnianego. Nie jest więc prawidłowy pogląd skarżącego kasacyjnie organu, że w tego rodzaju sytuacji należy uwzględniać "rzeczywisty pomiar masy załadowanego pojazdu", niezależnie od wyraźnej treści art. 61 ust. 15 u.p.r.d. Z treści powyższej regulacji wynika, że o ile rzeczywista masa pojazdu może zostać wyznaczona w wyniku pomiaru wagowego, o tyle rzeczywista masa całkowita w odniesieniu do pojazdu (zespołu pojazdów) przewożących drewno musi zostać ustalona przez zsumowanie wartości rzeczywistej masy pojazdu oraz rzeczywistej masy przewożonego drewna, ustalonej zgodnie ze wzorem określonym w art. 61 ust. 15 u.p.r.d. Dla przyjęcia odmiennej interpretacji nie jest wystarczający argument, że w treści przepisu delegacyjnego (art. 61 ust. 16 u.p.r.d.) ustawodawca nakazał właściwym ministrom, aby przy określaniu normatywnych wskaźników gęstości gatunków drewna mieli "na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg". Zagadnienie zmian masy całkowitej drewna w trakcie przewozu oraz ich wpływu na przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi jest oczywiste, jednak nie można twierdzić, że normatywnie określony sposób wyznaczania rzeczywistej masy drewna przy przewozie (art. 61 ust. 15 u.p.r.d.) – wbrew językowemu brzmieniu powyższego przepisu oraz sprzecznie z zasadą restryktywnej interpretacji wyjątków – powinien zostać ograniczony jedynie do ustalania przekroczeń nacisku osi pojazdu, natomiast w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (art. 2 pkt 54 u.p.r.d.) rzeczywistą masę całkowitą pojazdu z ładunkiem drewna należy ustalać z pominięciem reguły z art. 61 ust. 15 u.p.r.d. Wadliwy jest także wniosek organu, że szczególna regulacja wynikająca z tego ostatniego przepisu została bezpośrednio powiązana jedynie ze stosowaniem art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d., a więc ustalaniem przesłanek egzoneracyjnych wobec podmiotu wykonującego przejazd, dotyczących sytuacji, gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Wyniki wykładni językowej, wewnątrzsystemowej oraz celowościowej rozważanej regulacji nie potwierdzają stanowiska organu, który podjął próbę wykazania, że przepisy art. 61 ust. 15 oraz art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. pozostają w takim związku merytorycznym i funkcjonalnym, że zakres zastosowania i znaczenie normatywne tego pierwszego przepisu wyczerpuje się w sferze stosowania tego drugiego. W uzasadnieniu projektu cyt. ustawy nowelizującej z dnia 18 sierpnia 2011 r. (druk nr 4223, Sejm VI kadencji) podkreślono wprawdzie, że nowe rozwiązanie przewidziane w art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. ma "szczególne znaczenie", ponieważ "w projekcie ustawy wprowadzono przepis, że pomiaru masy przewożonego drewna dokonuje się w oparciu o jego objętość i normatywną gęstość właściwą" (art. 61 ust. 15), jednak ujawniony przez projektodawcę motyw zmiany normatywnej nie jest wystarczający dla wykazania w procesach wykładni i stosowania analizowanych przepisów, że zakres zastosowania art. 61 ust. 15 u.p.r.d. został ograniczony i powiązany jedynie z ustalaniem przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. 6. Ponownie rozpoznając sprawę, kontrolowany Sąd Wojewódzki dokona ponownej oceny prawnej zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wiążących wytycznych procesowo-interpretacyjnych (art. 190 p.p.s.a.). 7. Mając na względzie powyższe oceny i argumenty oraz działając na podstawie art. 185 § 1 i art. 207 § 2 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, odstępując w całości (ze względu na wadliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji) od zasądzenia od strony skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2