II GSK 4223/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 880/17 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania posiadania wykształcenia w zakresie geodezji i kartografii oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 880/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Geodety Kraju (dalej: organ) z [...] stycznia 2017 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] września 2016 r. o odmowie uznania posiadania przez skarżącego innego pokrewnego wykształcenia i długoletniej geodezyjnej praktyki zawodowej za spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2016 poz. 1629, ze zm.- dalej jako pgk). Sąd I instancji wydając zaskarżony skargą kasacyjną wyrok przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy: [...] sierpnia 2016 r. R. P. złożył wniosek o uznanie posiadanego wykształcenia i wieloletniej praktyki w zakresie geodezji i kartografii na podstawie art. 44 ust. 4 pgk. Do wniosku załączył: - kserokopię dyplomu ukończenia jednolitych studiów magisterskich na Politechnice Lubelskiej (Wydział Inżynierii Budowlanej i Sanitarnej, kierunek budownictwo, w zakresie konstrukcji budowlanych i inżynierskich) wraz z suplementem do dyplomu, - zaświadczenie z Politechniki Warszawskiej o statusie studenta 8. semestru studiów niestacjonarnych zaocznych inżynierskich pierwszego stopnia (Wydział Geodezji i Kartografii, kierunek geodezja i kartografia), z informacją o planowanym ukończeniu studiów w dniu [...] września 2016 r. Organ wydał decyzję odmowną wskazując jako podstawę materialnoprawną przepisy art. 6 ust. 1, art. 7a pkt 10, art. 43, art. 44 ust. 1 i art. 45f pgk. Po dokonaniu analizy suplementu do dyplomu magisterskiego organ stwierdził brak w programie kształcenia zagadnień technicznych, istotnych dla zapewnienia podstawowej wiedzy teoretycznej z zakresu geodezji i kartografii, która uzupełniona wiedzą empiryczną pozyskaną poprzez praktyczne wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych, pozwoliłaby zapewnić należyte przygotowanie umożliwiające ubieganie się o uznanie posiadanego wykształcenia za pokrewne geodezyjnemu. W konsekwencji organ uznał, że wykształcenie wyższe uzyskane przez skarżącego nie może być uznane za pokrewne względem wykształcenia geodezyjnego na podstawie art. 44 ust. 4 pgk, co oznacza, iż skarżący nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 44 ust. 1 pgk, związanych z uzyskaniem uprawnień zawodowych, o których mowa w art. 43 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy. Główny Geodeta Kraju wskazał, że uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii w zakresach, o których mowa w art. 43 ust. 1, 2, 4 i 5 pgk można uzyskać w trybie art. 44 ust. 1 pgk tylko po stwierdzeniu spełnienia wymagań określonych w art. 44 pgk, w drodze postępowania kwalifikacyjnego. Nie można zatem wnioskować o nadanie uprawnień zawodowych w zakresie art. 43 ust. 1 i ust. 4 pgk bez przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego obejmującego część sprawdzającą, polegającą na przeprowadzeniu egzaminu ze znajomości przepisów w dziedzinie geodezji i kartografii. Organ stwierdził, że wymiar kształcenia geodezyjnego określający nakłady edukacyjne na kierunku, gdzie skarżący ukończył studia magisterskie, wynosił zaledwie 75 godzin zajęć dydaktycznych, co nie zapewnia możliwości pozyskania podstawowej wiedzy teoretycznej. Zdaniem organu minimalny wymiar nakładów edukacyjnych kształcenia geodezyjnego powinien być nie mniejszy niż 150 godzin zajęć dydaktycznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. P. zarzucił rażące naruszenia przepisów art. 8, art. 35 § 1, § 3, art. 36 § 1, art. 75 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 poz. 23, dalej: kpa), art. 164a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2016 poz. 1842), art. 44 ust. 4 i art. 44b ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 32 i art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej. W uzasadnieniu skargi uzasadniając stawiane zarzuty wskazał, że organ zastosował nieprawidłową wykładnię językową przepisu art. 44 ust. 4 pgk, gdzie istniejące pojęcie "wykształcenia pokrewnego" geodezyjnemu nie jest zdefiniowane, czym organ naruszył art. 32 Konstytucji RP. Zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji RP oparł na stwierdzeniu, że organ ustanawia "własne regulacje prawne", do czego nie jest uprawniony. Nie wyjaśnia podstawy prawnej powoływania się w decyzji na punkty ECTS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa). Sąd I instancji uznał, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do oceny dokonanej przez organ interpretacji pojęcia "wykształcenie pokrewne", użytego w art. 44 ust.4 pgk przez odwołanie się przez organ do ilości godzin przeznaczonych na teoretyczną naukę przedmiotu geodezji na kierunku studiów magisterskich ukończonych przez skarżącego. WSA zauważył, że ustawodawca w ustawie nie definiuje pojęcia wykształcenia "pokrewnego" pozostawiając je wykładni organów stosujących normy prawne w tym zakresie. Punktem wyjścia do interpretacji tego pojęcia powinna być wykładnia językowa, przy uwzględnieniu wykładni systemowej i funkcjonalnej. Według Sądu I instancji wykładnia pojęcia "wykształcenia pokrewnego" dokonana przez organ a zawarta w art. 44 ust. 4 pgk, odwołująca się do ilości godzin przeznaczonych na teoretyczną naukę przedmiotu geodezji w oparciu o ECTS (Europejski System Transferu Punktów) była prawidłowa. Skoro dokonuje się zrównoważenia wykształcenia pokrewnego (w przypadku skarżącego - wykształcenie budowlane) z wykształceniem geodezyjnym, powinno się to czynić właśnie w oparciu o ilość czasu przeznaczonego na zdobywanie wiedzy w danej dziedzinie, w tym wypadku geodezji. Z tych powodów Sąd uznał, że nie doszło do sugerowanego w skardze naruszenia art. 87 Konstytucji RP. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących pominięcia przez organ odbywania przez skarżącego zaocznych inżynierskich studiów na Politechnice Warszawskiej, Wydziale Geodezji i Kartografii, WSA uznał za prawidłowe stanowisko organu, że przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewidują możliwości połączenia dwóch sposobów uzyskiwania uprawnień zawodowych, a mianowicie rozpatrywania wyższego wykształcenia geodezyjnego uzyskanego na Politechnice Warszawskiej (Wydział Geodezji i Kartografii, kierunek geodezja i kartografia), o którym mowa w art. 44 ust. 1 pkt 3 pgk jako wykształcenia pokrewnego, w oparciu o art. 44 ust. 4 pgk. Wyższe studia geodezyjne wraz ze stosowną praktyką zawodową mogą być podstawą do rozpatrywania wykształcenia geodezyjnego wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 44 ust. 1 pkt 3 pgk. W konsekwencji nie może być mowy o zaliczaniu godzin nauki geodezji na studiach na Politechnice Warszawskiej na poczet ilości godzin z tego przedmiotu przeznaczonych na studiach magisterskich na kierunku budownictwo na Politechnice Lubelskiej. Sąd I instancji uznał również, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Z faktu zróżnicowania przez ustawodawcę w art. 44 pgk możliwości uzyskania uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji nie można wywodzić stanowiska, że takie rozwiązania ustawowe naruszają zasadę równości oraz prowadzą do dyskryminacji jednostki. WSA uznał, że organ rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. W skardze kasacyjnej na omówiony wyrok R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zrzekł się rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 ppsa) przez błędną wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ww. w związku z art. 138 § 2 kpa oraz art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez brak uwzględnienia skargi i przyjęcie, iż organ wydając decyzje zasadnie uznał, że skarżący nie spełnił wymogów upoważniających go do uzyskania uprawnień, a w szczególności, że wykształcenie, którym się legitymuje, nie może zostać uznane za pokrewne; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 174 pkt 1 ppsa) przez błędną wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 44 ust. 1 pgk poprzez wskazanie powyższego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy, w sytuacji, gdy żądaniem skarżącego było uznanie posiadania innego pokrewnego wykształcenia i długoletniej geodezyjnej lub kartograficznej praktyki zawodowej za spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w ust. 1, tj. rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 44 ust. 4 ww. ustawy; 3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 174 pkt 1 ppsa) przez błędną wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w związku z art. 44 ust. 4 pgk i przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie spełnił wymogów upoważniających go do uzyskania uprawnień, a w szczególności, że wykształcenie, którym się skarżący legitymuje, nie może zostać uznane za pokrewne. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący podniósł w szczególności, że Sąd I instancji bezpodstawnie uznał, że skarżący nie legitymuje się innym pokrewnym wykształceniem i długoletnią geodezyjną lub kartograficzną praktyką zawodową, która spełnia wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 44 ust. 1 pgk. Zauważył, że możliwość uzyskania uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii może odbyć się poprzez spełnienie wymagań określonych w art. 44 ust. 1 lub art. 44 ust. 4 pgk. Powyższe tryby są od siebie niezależne, a co za tym idzie, wymogi jakie wnioskodawca musi spełnić są odmienne i winny być rozpatrywane odrębnie dla każdego z trybów. Ustawodawca w przepisie art. 44 ust. 4 pgk zawarł dwie przesłanki, które wnioskodawca winien spełnić łącznie, tj. posiadać wykształcenie pokrewne do wykształcenia w zakresie geodezji i kartografii oraz legitymować się długoletnią geodezyjną lub kartograficzną praktyką zawodową. W przepisie art. 44 ust. 4 pgk ustawodawca zawarł warunek posiadania długoletniej geodezyjnej lub kartograficznej praktyki zawodowej, która pozwala na przyjęcie, że niedostatki w wykształceniu ściśle geodezyjnym zostały przez wnioskodawcę uzupełnione właśnie poprzez odbycie tej praktyki. Inne rozumienie tego przepisu, a w szczególności poprzez przyrównywanie wiedzy nabytej przez wnioskodawcę w toku innych pokrewnych studiów, zaprzecza istocie tego przepisu, który dla wieloletnich praktyków w zakresie czynności geodezyjnych lub kartograficznych stanowiłby w istocie przepis martwy, gdyż nie będą się oni legitymować wykształceniem, które odpowiadałoby przepisowi art. 44 ust. 1 pkt 3 pgk. W ocenie skarżącego wykształceniem pokrewnym do wykształcenia określonego w art. 44 ust. 1 pkt 3 pgk, opierając się na wykładni językowej, będzie wykształcenie, które związane jest lub które upoważnia do nabycia uprawnień, z którymi np. w całości procesu inwestycyjnego, łączą się czynności geodezyjne lub kartograficzne. Proces inwestycyjny, w toku którego, mając na uwadze posiadane wykształcenie może uczestniczyć skarżący, związany jest nierozerwalnie z czynnościami geodezyjnymi, gdyż zgodnie z przepisem art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U 2017 poz. 1332 ze zm.) pracami przygotowawczymi jest m.in. wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie. Nie może również zostać pominięte, że wnioskodawca musi się także legitymować wieloletnią praktyką w zakresie geodezji i kartografii, co jest elementem niezbędnym dla uznania, że skarżący spełnił wymogi określone w art. 44 ust. 4 pgk. Zdaniem skarżącego bezzasadnie Sąd I instancji przyjął argumentację organu, że dla oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 44 ust. 4 pgk jest określenie nakładu edukacyjnego w ilości 150 godzin zajęć dydaktycznych, zaś w przypadku skarżącego wymiar ten wynosi 75 godzin. Powyższa przesłanka nie znajduje oparcia w treści art. 44 ust. 4 pgk. Przyjęcie, że powyższe stanowisko Sądu jest zasadne doprowadzi do pozaustawowej dowolności w określaniu kryteriów wykształcenia pokrewnego, a także spowoduje, że przepis ten stanie się zbyteczny, gdyż uzyskanie uprawnień na jego podstawie w istocie będzie wymagało spełnienia przesłanek określonych w art. 44 ust. 1 pgk. Ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne zrównoważa wykształcenie geodezyjne z wykształceniem pokrewnym, lecz nie może to stanowić, w przypadku wykształcenia pokrewnego, o konieczności spełnienia tych samych warunków, co w przypadku wykształcenia geodezyjnego. Skarżący zauważył też, że podstawą prawną decyzji jest przepis art. 44 ust. 1 pgk, tj. przepis regulujący podstawowy tryb uzyskania uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii odmienny od trybu określonego w art. 44 ust. 4 pgk. Wskazanie jako podstawy rozstrzygnięcia nie było przy tym omyłką pisarską czy też przypadkowym pominięciem przepisu art. 44 ust. 4 pgk, lecz próbą bezpośredniego odniesienia się w zakresie wymaganego wykształcenia do wymogów określonych w art. 44 ust. 1 pkt 3 pgk, który stanowi, że uprawnienia mogą nabyć tylko osoby legitymujące się wyższym, średnim lub średnim branżowym wykształceniem geodezyjnym. Wskazuje na to fakt, że organ dokonuje w istocie bezpośredniego porównania nakładów edukacyjnych realizowanych w dziedzinie geodezji i kartografii w stosunku do wykształcenia skarżącego. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie wniósł też o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy na wstępie zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na dwóch podstawach określonych w art. 174 ppsa: naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (pkt 1) i naruszeniu przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Ze względu na przedmiot sprawy i treść postawionych zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż to wykładnia w szczególności przepisu art. 44 ust. 4 w zw. z art. 44 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi istotę sporu. Art. 44 ust. 1 pgk określa szczegółowe wymagania dla osób, które chcą nabyć uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii w zakresach, o których mowa w art. 43 pkt 1, 2, 4 i 5, a więc również takich, o jakie występował skarżący. Jest poza sporem, że skarżący przynajmniej części z tych kumulatywnie określonych warunków nie spełniał. Jednak jako podstawę swojego wniosku wskazywał on przepis art. 44 ust. 4 pgk, zgodnie z którym Główny Geodeta Kraju może w uzasadnionych przypadkach, na wniosek osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnień zawodowych, uznać posiadanie innego pokrewnego wykształcenia i długoletniej geodezyjnej lub kartograficznej praktyki zawodowej za spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 44 ust. 1 pgk. Przepis ten określa więc dwie rozdzielne przesłanki, które muszą być spełnione łącznie (pokrewne wykształcenie i długoletnia geodezyjna lub kartograficzna praktyka zawodowa), by Główny Geodeta Kraju mógł uznać spełnienie wymogów kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 44 ust. 1 pgk. Uznanie spełnienia przesłanki długoletniej praktyki geodezyjnej nie może przy tym wpływać na ocenę spełnienia przesłanki pokrewnego wykształcenia. Należy przy tym podkreślić, że w takiej sytuacji Główny Geodeta Kraju nie musi uznać spełnienia wymogów kwalifikacyjnych, ale może uznać w uzasadnionych przypadkach. Zatem decyzja jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, przy uwzględnieniu ogólnie określonych ustawą kryteriów. Zatem Główny Geodeta Kraju musi podejmując decyzję w granicach uznania administracyjnego uzasadnić ją tak, by nie nosiła cech dowolności, by wskazywała przesłanki, na jakich się oparł, w sposób umożliwiający ocenę prawidłowości decyzji. Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miała kwestia rozumienia wykształcenia pokrewnego, gdyż to brak posiadania takiego wykształcenia przez skarżącego, a nie brak praktyki zawodowej były zasadniczym powodem decyzji odmownej zaakceptowanej przez Sąd I instancji. Prosta wykładnia językowa słowa: "pokrewny" nie może przy tym prowadzić do niebudzącej wątpliwości wykładni, gdyż słownikowa definicja nie jest jednoznaczna. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN (https://sjp.pwn.pl/szukaj/pokrewny.html) pokrewny oznacza: podobny pod jakimś względem do kogoś lub czegoś. Wśród synonimów tego słowa można też znaleźć tak rozbieżne określenia jak np. analogiczny, równoznaczny, równoprawny, taki sam, tożsamy, bliski, o cechach wspólnych. Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ prawidłowo dokonał wykładni tego pojęcia, oceniając, czy posiadane przez skarżącego jako magistra inżyniera budownictwa wykształcenie jest podobne do wykształcenia geodezyjnego w oparciu o przedmioty "geodezyjne" w programie studiów geodezyjnych i w programie studiów magisterskich ukończonych przez skarżącego w oparciu o punkty ECTS. Również odbywanie przez skarżącego studiów geodezyjnych nie mogło być uznane za posiadanie wykształcenia geodezyjnego ani pokrewnego, gdyż studia te nie były jeszcze w dacie wydawania decyzji ukończone, nie mogło wiec być mowy o posiadaniu wykształcenia z nimi związanego. Wobec powyższego zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 44 ust. 4 pgk należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 44 ust. 1 pgk przez błędną wykładnię i wskazanie tego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia. Wprawdzie w kopmarycji decyzji z [...] stycznia 2017 r. Główny Geodeta Kraju wskazując podstawy prawne decyzji z [...] stycznia 2017 r. nie wymienił art. 44 ust. 4 pgk, jednak uczynił to w decyzji z [...] września 2016 r. Ponadto z uzasadnienia decyzji z [...] stycznia 2017 r. wynika jednoznacznie, że organ podejmował decyzję uznaniową opartą na stwierdzeniu braku podstaw do nadania uprawnień na podstawie art. 44 ust. 4 pgk. Również Sąd I instancji odnosił się przede wszystkim do tego przepisu prawa materialnego oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę prawidłowość dokonanej przez organ i Sąd I instancji wykładni art. 44 ust. 4 pgk w zakresie kryteriów podejmowania uznaniowej decyzji o uznaniu spełnienia wymagań kwalifikacyjnych, o jakich mowa w art. 44 ust. 1 pgk, za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zarzut ten skarżący kasacyjnie oparł w istocie na innej niż organ i Sąd I instancji wykładni art. 41 ust. 4 pgk. Sąd I instancji prawidłowo uznał za odpowiadające wymogom prawa ustalenia organu, że posiadane przez skarżącego wykształcenie magistra inżyniera budownictwa i osiem semestrów studiów na wydziale geodezji nie stanowią o posiadaniu przez niego wykształcenia pokrewnego w rozumieniu tego przepisu. Biorąc to wszystko pod uwagę na podstawie art. 184 ppsa należało skargę kasacyjną oddalić, jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od otrzymania skargi kasacyjnej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.