II GSK 42/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2158/19 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 25 lipca 2019 r. nr EA-b-1206/1064/19 w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. S. na rzecz Komendanta Głównego Policji 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 września 2020 r., o sygn. akt II SA/Wa 2158/19, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę K. S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku i innych powołanych poniżej orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny. 1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2019 r., odmawiającą wydania Stronie pozwolenia na broń palną do celów sportowych. W motywach rozstrzygnięcia opisano, że Strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń palną do celów sportowych w łącznej liczbie 7 egzemplarzy, załączając wymagane dokumenty. W toku postępowania ustalono, że wobec Strony doszło do zatarcia skazania na podstawie prawomocnych wyroków karnych, tj.: - Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2005 r., o sygn. akt III K 298/04, za popełnienie przestępstw z art. 158 § 1 i 3 k.k. i art. 254 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.; - Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej z dnia 1 kwietnia 2003 r., o sygn. akt XW 1189/03, za wykroczenie z art. 51 § 2 k.w.; - Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 21 lutego 2002 r., o sygn. akt II K 2373/00, za popełnienie czynu zabronionego z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. W toku postępowania uzyskano od przedstawiciela Stowarzyszenia Strzelectwa Sportowego "W." informacje, że Strona aktywnie uprawia strzelectwo sportowe, z obowiązków nakładanych przez klub wywiązuje się starannie i terminowo, dał się poznać jako osoba odpowiedzialna i zrównoważona nie wykazująca skłonności do nadużywania alkoholu i używek. Strona, powołując się na okoliczność zatarcia skazania, stanowczo odmówiła odniesienia się do stwierdzonych w przeszłości naruszeń prawa, opisując swoje pasje sportowe i wyprawę na Mount Everest, podczas której przyczynił się do uratowania innego alpinisty oraz przedstawił okoliczności doznania uszczerbku na zdrowiu. Komendant KP w Gdyni-Chyloni wyraził negatywną opinię o Stronie uznając, że stanowi zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego, przy czym nie mieszka pod adresem zameldowania. Posiada natomiast pozytywną opinię z miejsca zamieszkania. Zdolność psychofizyczna do dysponowania bronią Strony została potwierdzona stosownymi orzeczeniami: lekarskim i psychologicznym. Organy obu instancji wyjaśniły, że osoby ubiegające się o pozwolenie na broń powinny charakteryzować się nienaganną postawą, a ocenie podlega całość okoliczności związanych z osobą wnioskodawcy, jej trybem życia i sposobem postępowania, w tym notatki urzędowe z dnia [...] grudnia 2018 r., [...]stycznia 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r. Zdaniem organów obu instancji zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia, że osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami może wskazywać na to, że stanowi ona zagrożenie dla samej siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zatarcie skazania pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, ale sam czyn ma wpływ na ocenę dotychczasowej postawy życiowej Strony, dlatego wzięto pod uwagę jego przeszłość kryminalną w latach 2002-2005. Uwzględniając całokształt okoliczności organy obu instancji odmówiły Stronie wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych uznając, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest kategorycznej pewności zachowania przez Stronę zasad porządku i bezpieczeństwa publicznego. 1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym na wstępie wyroku oddalił skargę Strony i wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r., poz. 284 ze zm. – dalej w skrócie: "u.b.a."), zgodnie z którym właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni. Dokonując wykładni tego przepisu uwzględniono treść art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., który stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu; przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na potrzebę abstrakcyjnego rozważenia, czy Strona jest osobą, która może sprowadzić zagrożenia, o których mowa w powołanym przepisie oraz na uprawnienie organów Policji do uwzględnienia interesu wnioskodawcy oraz interesu ogólnego. Zaakceptowano stanowisko organów, iż Strona nie daje rękojmi, że w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Fakt uprzedniego popełnienia przestępstwa i prawomocnego skazania określono jako nieobojętny w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, lecz także ocena etyczno-moralna danej osoby. W ocenie WSA w Warszawie uprawnione jest stanowisko organu, że rodzaj popełnionych przez Skarżącego czynów karalnych oraz okoliczności ich popełnienia wskazują na to, iż nie daje on rękojmi, że w przyszłości jego zachowanie nie stworzy zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji okoliczność uprzedniej karalności Skarżącego za popełnienie wymienionych czynów, w powiązaniu z aktualnymi opiniami o Skarżącym, uprawniały organy Policji do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do odmowy wydania pozwolenia na broń palną, a Strona nie daje rękojmi należytego przestrzegania reguł bezpieczeństwa i porządku publicznego. 2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: - art. 10 ust. 1 u.b.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu wyrażające się w uznaniu, że wyrok karny wydany w przeszłości wobec Strony, który następnie uległ zatarciu z mocy prawa, może stanowić podstawę do ustalenia, że Skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego; - art. 10 ust. 1 u.b.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu wyrażające się w przyjęciu, że podstawę do ustalenia, że Skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego mogą stanowić notatki służbowe Policji oparte na anonimowych źródłach, których treść stoi w sprzeczności z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków oraz całokształtem pozostałego materiału dowodowego sprawy; - naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że wydanie w przeszłości wyroku skazującego wobec Strony, który uległ zatarciu z mocy prawa, stanowi określoną w tym przepisie podstawę do odmowy wydania pozwolenia na broń w postaci uprzedniej karalności; - naruszenie art. 106 Kodeksu karnego, poprzez błędną wykładnię tego przepisu wyrażającą się w przyjęciu, że wyrok karny, który uległ zatarciu, może wywoływać skutki prawne. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 2.3. W rozprawie przed Naczelnym Sąd Administracyjnym nie wzięli udziału pełnomocnicy stron postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawą skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., która dotyczy naruszenia prawa materialnego. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzucono jedynie naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. oraz art. 106 Kodeksu karnego. Brak sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutów na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., czyli przepisów postępowania oznacza, że Skarżący kasacyjnie w istocie nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego przez organy, a przyjętego przez sąd w zaskarżonym wyroku. W tej sytuacji nie można uznać za skuteczne rozważania i polemikę autora skargi kasacyjnej z materiałem dowodowym m.in. w postaci notatek urzędowych sporządzonych przez funkcjonariuszy Policji. Skoro bowiem Skarżący kasacyjnie nie zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, które miałyby istotny, nie jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, w szczególności dotyczących regulacji dotyczących sposobu gromadzenia i oceny dowodów, to tym samym zrezygnował z ich proceduralnego negowania. Z uwagi na powyższy sposób konstrukcji zarzutów skargi kasacyjnej oraz mając na względzie ich uzasadnienie, wspomniany brak zarzutów procesowych skutkuje związaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanem faktycznym przyjętym przez WSA jako podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wobec niepodważenia ustaleń, wynikających ze zgromadzonych dowodów, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego, a powołane w skardze kasacyjnej. 3.1. Z treści zarzutów skargi kasacyjnej, w których powołano art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., wskazując na ich niewłaściwe zastosowanie oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że intencją Strony było jednak zakwestionowanie prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych i ich oceny, w kontekście przesłanek wynikających z powyższych przepisów prawa materialnego. Powyższe oznacza, że Skarżący kasacyjnie, mimo braku zarzutów procesowych, w oparciu o zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej z art. 174 P.p.s.a., kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, w szczególności dane wynikające z notatek urzędowych oraz ocenę karnych wyroków skazujących, oczekując ich pominięcia wobec zatarcia skazania. W odniesieniu do tak skonstruowanych zarzutów naruszenia prawa materialnego, w ramach których Strona zarzuca niewłaściwe zastosowanie, polemizując z ustaleniami faktycznymi, niedopuszczalne jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastępowanie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, zarzutami naruszenia prawa materialnego i za ich pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzuty naruszenia prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., o sygn. akt I OSK 2747/12 i z dnia 6 marca 2013 r., o sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który to Skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyroki NSA z dnia 6 marca 2013 r., o sygn. akt II GSK 2328/11 i z dnia 14 lutego 2013 r., o sygn. akt II GSK 2173/11). Jeżeli Strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne i nie zgadza się z danymi wynikającymi z notatek urzędowych oraz uznaniem, że pomimo zatarcia skazania uwzględniono zaistnienie czynów nagannych, których niewątpliwie dopuścił się Skarżący kasacyjnie, oczekując ich pominięcia, to zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie są co najmniej przedwczesne. Zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie błędu subsumcji nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez Stronę) ustaleniu faktu, czy oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., o sygn. akt II GSK 2391/11). Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 10 ust. 1 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu. 3.2. Stosownie do powołanego w skardze kasacyjnej art. 10 ust. 1 u.b.a. dla udzielenia pozwolenia na broń wymagane jest wykazanie, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. W tym kontekście bez znaczenia dla dokonywanej na podstawie art. 10 ust. 1 u.b.a. oceny sprawy jest treść art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, który zawiera inną przesłankę negatywną związaną z prawomocnym skazaniem Strony za przestępstwa, o jakich mowa w tym przepisie. Rozpatrując zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. (w odróżnieniu od przesłanki z art. 10 ust. 1 u.p.b.a.) kluczowym jest, że dotychczas wydane prawomocne wyroki skazujące mogą ulec zatarciu. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, to nie "wydanie w przeszłości wyroku skazującego wobec Strony, który uległ zatarciu z mocy prawa, stanowi określoną w tym przepisie podstawę do odmowy wydania pozwolenia na broń w postaci uprzedniej karalności". Podstawą do wydania decyzji odmownej w niniejszej sprawie był całokształt materiału dowodowego, którego, jak wspomniano, ani sposobu gromadzenia, ani oceny w ramach swobodnej oceny dowodów, w skardze kasacyjnej nie podważono. Autor skargi kasacyjnej zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1, czy art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. pomija, że osoby ubiegające się o pozwolenie na broń powinny dawać rękojmię i niemal pełną gwarancję przestrzegania bezpieczeństwa i porządku publicznego w przyszłości. Prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP i ma w świetle ustawy o broni i amunicji reglamentacyjny charakter. Zatem osoby posiadające lub ubiegające się o pozwolenie na broń winny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem i można, a nawet należy od nich wymagać nieskazitelnej postawy w dłuższej perspektywie czasowej, czego w przypadku Skarżącego nie potwierdzają dokumenty niejawne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., o sygn. akt II OSK 3221/17). 3.3. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 Kodeksu karnego, polegającego na błędnej wykładni i przyjęciu, że wyrok karny, który uległ zatarciu, może wywoływać skutki prawne Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis ten stanowi, że z chwilą zatarcia skazania (nie wyroku) uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Powyższe nie oznacza jednak, że Skarżący nie dopuścił się czynów zabronionych opisanych w prawomocnych wyrokach, bądź by czyny te w ogóle nie zaistniały. Zgodnie z art. 11 P.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Abstrahując od skazania na określoną karę, dopuszczalne jest przyjęcie, że po zatarciu skazania ustalenia (podmiotowe i przedmiotowe) dotyczące sprawcy czynów zabronionych i ich opis są wiążące dla sądów administracyjnych, a także dla organów administracji publicznej, które prowadzą postępowanie dowodowe w określonej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2022 r., o sygn. akt I GSK 2384/18). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżący kasacyjnie przypisuje zbyt dużą wagę do instytucji zatarcia skazania, która tworzy jedynie fikcję prawną, że dana osoba jest uznawana za nie karaną, ale ta fikcja nie przekreśla zdarzenia historycznego, jakim jest popełnienie przestępstwa (por. O. Górniok, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 393). Zatarcie skazania eliminuje wyłącznie skutki prawne, jakie wynikają ze skazania przez sąd karny, ale nie wpływa na ujawnione negatywne zachowania i ocenę osoby, która dopuściła się czynów nagannych, a przez to nie daje podstaw do przyjęcia, że nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także pogląd przywołany przez Sąd pierwszej instancji, wynikający z wyroku NSA z dnia 19 lutego 2020 r., o sygn. akt II OSK 973/18, że uwzględnienie faktów, które wypełniły znamiona przestępstw i wykroczeń, za które Skarżący został skazany i ukarany, mimo że skazania i ukarania uległy zatarciu, niewątpliwie pozwoliły pełniej, z uwzględnieniem dobra powszechnego jakim jest zapewnienie, aby broń nie weszła w posiadanie osób, które nie gwarantują, że nie będzie to stanowić zagrożenia dla nich oraz dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, ocenić przesłankę udzielenia pozwolenia na broń palną, wymienioną w art. 10 ust. 1 u.b.a. 3.4. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Strony jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono, na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). M. Bejgerowska J. Kabat-Rembelska W. Kręcisz