II GSK 4069/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Powiatu [..] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 1205/17 w sprawie ze skargi Powiatu [..] na negatywne rozpatrzenie protestu Zarządu Województwa [..] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 1205/17 oddalił skargę Powiatu [...] na negatywne rozpatrzenie protestu przez Zarząd Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu pn. "...". Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono Powiatowi [..] (dalej: strona, skarżący), który nie był reprezentowany przed Sądem I instancji przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 18 października 2017 r. (k. 120 akt sądowych). W dniu 17 listopada 2017 r. (k. 132 akt sądowych) pełnomocnik strony skarżącej nadał pocztą na adres WSA w Białymstoku przesyłkę ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku. Przesyłka wpłynęła do tego Sądu 20 listopada 2017 r., a następnie – w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I WSA w Białymstoku z 20 listopada 2017 r. – skarga kasacyjna została 23 listopada 2017 r. przekazana według właściwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 4069/17 na podstawie art. 62 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa) pozostawił skargę kasacyjną bez rozpatrzenia oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej zwrócił skarżącemu Powiatowi wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych. W uzasadnieniu sąd kasacyjny powołując się na treść przepisów art. 64 oraz 62 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej NSA podkreślił, że skargę kasacyjną w sprawach, o których mowa w ustawie o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, wnosi się bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaś art. 177 § 1 p.p.s.a. nie ma zastosowania. W rozpoznawanej sprawie wyrok WSA w Białymstoku z 27 września 2017 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącemu 18 października 2017 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zatem 2 listopada 2017 r. Skarga kasacyjna została nadana 17 listopada 2017 r., na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wobec tego przekroczono czternastodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis powyższego postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego doręczono pełnomocnikowi Powiatu [...] w dniu [..] stycznia 2018 r. (k. 144 akt sądowych). W dniu 8 stycznia 2018 r. Powiat [..] reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nadał pocztą bezpośrednio do Naczelnego Sadu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną wraz z odpowiednią liczbą jej odpisów oraz z dowodem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonych do wniosku na okoliczność uprawdopodobnienia, iż skarżący bez własnej winy nie uchybił ustawowemu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podniesiono, że odpis wyroku WSA w Białymstoku z dnia 27 września 2017 r. wraz z jego pisemnym uzasadnieniem został doręczony Powiatowi [...] w dniu 19 października 2017 r. W tym terminie radca prawny Starostwa Powiatowego w [...] - mec. [.] przebywał na zwolnieniu lekarskim (do wniosku załączono kserokopie zwolnień lekarskich). Wobec tego skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Następnie wyjaśniono, że odpis ww. wyroku WSA został opatrzony pouczeniem z którego wynikało, że skarga kasacyjna może być wniesiona na zasadach ogólnych (w terminie 30 dni od dnia doręczenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i za pośrednictwem tego Sądu). Skarżący Powiat wskazał ponadto, że pouczenie pominęło fakt, że w sprawach skarg na rozstrzygnięcia właściwych organów podejmowane w trybie ustawy wdrożeniowej obowiązuje tryb szczególny, określony w tej ustawie, mający pierwszeństwo przed regulacjami przewidzianymi w p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wniósł zatem zgodnie z pouczeniem w terminie 30 dni za pośrednictwem Sądu I instancji skargę kasacyjną. Ponieważ błędnie pouczono stronę o terminie i trybie wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu strona uznała, że uprawdopodobniła, że terminowi uchybiła bez własnej winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane. Ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio stosowany. Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Opisany w powyższym artykule zakres wyłączeń stosowania przepisów p.p.s.a. nie oznacza jednak, że wszystkie niewymienione w tym przepisie jednostki redakcyjne p.p.s.a. mają zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach uregulowanych ustawą wdrożeniową. Należy zauważyć, że ustawodawca ustanawiając w art. 64 ustawy wdrożeniowej zasadę, że przepisy p.p.s.a. mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, jednocześnie wprowadził szczególne regulacje, wyłączające w niektórych przypadkach stosowanie niewymienionych w art. 64 jednostek redakcyjnych p.p.s.a., względnie powodujące daleko idące modyfikacje w stosowaniu przepisów p.p.s.a. Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zatem samo wykazanie zdarzenia lub faktu, z którego wynika prawdopodobieństwo braku winy, powinno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Ponadto stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) dopełniona została czynność, dla której określony był termin, 3) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1721/12, CBOSA). Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie czternastodniowego terminu od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Zaskutkowało to wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 15 grudnia 2017 r. o sygn. akt II GSK 4069/17 którym pozostawiono skargę kasacyjna bez rozpatrzenia, a także zwrócono skarżącemu wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych. Skarżący Powiat dowiedział się o tym fakcie, po doręczeniu odpisu postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2017 r., które zostało doręczone w dniu 2 stycznia 2018 r. (k. 144 akt sądowych). W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego w dniu 8 stycznia 2018 r. nadał pocztą na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu. Wobec tego został zachowany 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto skarżący dopełnił wymogu wynikającego z art. 87 § 4 p.p.s.a. tj. do wniosku została załączona skarga kasacyjna wraz z kompletną dokumentacją o której mowa w art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jasno wynika, że do uchybienia doszło wskutek błędnego pouczenia strony o terminie i trybie złożenia środka zaskarżenia. Zaistniała sytuacja świadczy o braku zawinienia po stronie skarżącego, tym bardziej, że w chwili otrzymania niniejszego pouczenia, skarżący działał osobiście i nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie strona została wprowadzona w błąd wadliwym pouczeniem sądu administracyjnego, którego treść jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, normującymi termin do wniesienia skargi kasacyjnej odmiennie niż termin przewidziany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 62 ustawy wdrożeniowej, określający termin 14 dni na wniesienie skargi kasacyjnej oraz stanowiący, że skargę kasacyjną wnosi się bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi bowiem lex specialis w stosunku do przepisu art. 177 § 1 p.p.s.a., określającego termin 30 dni na dokonanie tej samej czynności procesowej. Taka okoliczność, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia stosownego na tym etapie postępowania środka zaskarżenia i jest wystarczającym wykazaniem przesłanek wyłączających winę w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.