II GSK 392/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 598/22 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 19 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 598/23, po rozpoznaniu skargi B. C. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości. Z nadesłanego do Sądu w dniu [...] stycznia 2023 r. pisma pełnomocnika skarżącej wynika, że skarżąca zmarła [...] grudnia 2023 r. Do pisma załączony został potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis skrócony aktu zgonu skarżącej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] pismem z [...] lutego 2024 r., w odpowiedzi na zarządzenie z [...] stycznia 2024 r. poinformował, że kara pieniężna w kwocie 20 000 zł, nałożona na B. C. decyzją Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2020 r. znak [...] została w całości uiszczona oraz że nie posiada informacji odnośnie postępowania spadkowego po zmarłej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie wywołane skargą kasacyjną B. C. wniesioną od powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, podlega zawieszeniu. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364, dalej: p.p.s.a.), sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazując, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Należy zaznaczyć, iż w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji to Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] marca 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2020 r. nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Ponieważ, jak wynika z pisma Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] lutego 2024 r., kara ta została przez skarżącą uiszczona, to gdyby okazało się, że decyzja ta jest sprzeczna z prawem, to kwotę uiszczoną tytułem kary Skarb Państwa miałby obowiązek zwrócić skarżącej. Skoro skarżąca nie żyje, to roszczenie o zwrot kwoty pieniężnej uiszczonej tytułem nienależnej kary przechodzi na spadkobierców. W związku z powyższym zaistniały podstawy, o których mowa w art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do obligatoryjnego zawieszenia toczącego się przez Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania. Postępowanie to podlega zawieszeniu do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji