II GSK 377/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 9/16 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 9/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. (dalej też: "strona" , "skarżący") na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r.(dalej też: "Minister", "organ odwoławczy", "organ II instancji") nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchylił zaskarżone postanowienie orzekając o kosztach postępowania. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne. J. S. pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. złożył do Komisji Egzaminacyjnej nr 3 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna nr 3") wniosek o dopuszczenie do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską wyznaczonego na dzień 26 września 2015 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej nr 3 powołując przepisy art. 33 3 ust. 6 i ust. 7 w zw. z art. 33 3 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 507 ze zm.) wezwał stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską - poprzez złożenie oryginału dowodu uiszczenia opłaty za ten egzamin, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem zwrotu wymienionego zgłoszenia. W odpowiedzi na wezwanie w e-mailu z dnia [...] września 2015 r. skarżący poinformował, iż do tej pory nie udało mu się pozyskać żadnych środków na pokrycie "przymusowej opłaty" dotyczącej egzaminu wstępnego na aplikację. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej nr 3 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie - powołując przepis art. 33 3 ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - zwrócił skarżącemu zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu z powodu niezłożenia w wyznaczonym terminie oryginału dowodu uiszczenia opłaty za udział w egzaminie wstępnym. Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł do Ministra Sprawiedliwości zażalenie na powyższe postanowienie zwracając się z prośbą o możliwość przystąpienia w 2015 roku do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, oraz o zwolnienie go z opłaty za egzamin wstępny z uwagi na zły stan zdrowia (m.in. z uwagi na pierwszą grupę inwalidzką z tytułu utraty wzroku) oraz trudną sytuację finansową. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 33 3 ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm.), umorzył postępowanie odwoławcze Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż postępowanie zainicjowane zażaleniem strony skarżącej należało umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdyż termin egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2015 r. został wyznaczony na dzień 26 września 2015 r., natomiast zażalenie skarżącego zostało złożone w dniu 7 października 2015 r., a zatem już po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego. Organ odwoławczy wskazał, że niemożliwe byłoby wyznaczenie kolejnego terminu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w tym samym roku, albowiem zgodnie z art. art. 33 1 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, egzamin wstępny na tę aplikację przeprowadza się raz do roku w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości, zaś w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 33 1 ust. 5 cyt. ustawy. W tej sytuacji, zdaniem Ministra Sprawiedliwości brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej zażaleniem strony skarżącej. Organ odwoławczy zauważył, iż przedmiotem postępowania o dopuszczenie do egzaminu są zarówno okoliczności związane z faktem spełnienia przez kandydata wymogów przewidzianych przez ustawę o radcach prawnych, jak i przeprowadzenie egzaminu. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skoro skarżący złożył zażalenie już po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, a brak jest podstaw prawnych do wyznaczenia jakiegokolwiek innego terminu egzaminu w danym roku kalendarzowym, to rozpatrzenie wniesionego przez stronę zażalenia przez organ odwoławczy spowodowałoby, że postanowienie organu odwoławczego rozstrzygające kwestię dopuszczenia do tego egzaminu obarczone byłoby wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem byłoby niewykonalne i ta niewykonalność miałaby charakter trwały. Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie należało umorzyć postępowanie odwoławcze na skutek jego bezprzedmiotowości. WSA wskazał, że Minister Sprawiedliwości, orzekając jako organ II instancji, umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że egzamin na aplikację radcowską odbył się w dniu 26 września 2015 r., natomiast zażalenie skarżącego zostało złożone 7 października 2015 r., a z zatem po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego. Sąd I instancji uznał jednocześnie, że nawet przyjmując, iż w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której jak wskazał Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznawania w drodze postępowania administracyjnego, organ odwoławczy winien jednak rozważyć wówczas ewentualne uchylenie spornego postanowienia Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 3 z dnia [...] września 2015 r. i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, w trybie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Z całą pewnością organ ten nie powinien natomiast wydawać rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Skargą kasacyjną Minister Sprawiedliwości domagał się na podstawie art 188 p.p.s.a. uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a, uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 33 1 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że fakt przeprowadzenia egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w toku postępowania o dopuszczenie do tego egzaminu nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zakończonej postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. nr [...] nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, stanowiącej podstawę do jego umorzenia w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 1 ust. 4 i art. 33 3 ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r, o radcach prawnych, a w konsekwencji powyższego błędne i sprzeczne z prawem uchylenie w/w postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r., podczas gdy rozstrzygnięcie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie; b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie pozwalające na jednoznaczne ustalenie motywów wydanego przez Sąd I instancji orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z podstaw nieważności postępowania przeprowadzonego przed Sądem I instancji (art. 183 § 2 p.p.s.a.). Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, pozostając związany jej granicami. Złożona skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego polegającym na jego błędnej wykładni (pkt 1), jak i naruszeniu przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego kasacyjnie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, Sąd kasacyjny nie uznał ich za usprawiedliwione. W orzeczeniach sądów administracyjnych akcentuje się, że w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w zasadzie w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ prawidłowe i nie budzące wątpliwości ustalenia faktyczne Sądu I instancji uzależniają rozpoznanie w dalszej kolejności przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego albo jego błędnej wykładni. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów kasacyjnych wskazać trzeba, że przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza wniosek złożony przez stronę inicjującą to postępowanie. W rozpoznawanej sprawie wniosek złożony przez skarżącego dotyczył egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Egzamin wstępny, jak stanowi art. 33 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r, o radcach prawnych (dalej też: "u.r.p.") przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, w stosunku do których Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia art. 3 1 ust. 2 u.r.p.). Zgodnie z art. 33 1 ust. 4 u.r.p. egzamin wstępny na aplikację radcowską i adwokacką przeprowadza się raz w roku w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości, chyba, że zaistnieje przeszkoda uniemożliwiająca przeprowadzenie egzaminu wstępnego przez daną komisję kwalifikacyjną w terminie wskazanym powyżej (art. 3 1 ust. 5 u.r.p.).Zgodnie z art. 33 3 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości zamieszcza w Biuletynie informacji Publicznej w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku ogłoszenie o egzaminie wstępnym, w którym podaje w szczególności: termin złożenia zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską (pkt 1), właściwość miejscową każdej z komisji kwalifikacyjnych i adres jej siedziby (pkt 2), termin przeprowadzenia egzaminu wstępnego (pkt 3), wysokość opłaty za egzamin wstępny, o której mowa w art. 33 4 ust. 1(pkt 4). Zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu wstępnego powinno zawierać: wniosek o dopuszczenie do egzaminu wstępnego (pkt 1), kwestionariusz osobowy (pkt 2), życiorys (pkt 3), kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych znanych w Rzeczypospolitej Polskiej, albo zaświadczenie o zdaniu egzaminu magisterskiego (pkt 4),(...),oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin wstępny (pkt 6), 3 zdjęcia zgodnie z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowodów osobistych (pkt 7).(...). Zgłoszenie powinno być złożone przez kandydata najpóźniej 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu wstępnego do komisji kwalifikacyjnej. Termin do złożenia zgłoszenia nie podlega przywróceniu (pkt 3); Jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymagań formalnych określonych w ust. 2, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wzywa kandydata listem poleconym do usunięcia braków w trybie przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (pkt 4); Jeżeli kandydat nie uzupełni braków formalnych zgłoszenia zgodnie z ust. 4 lub nie spełni warunku, o którym mowa w ust. 2a, zgłoszenie pozostawia się bez rozpoznania. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący komisji kwalifikacyjnej orzeka postanowieniem i zawiadamia kandydata listem poleconym za poświadczeniem odbioru. Na postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli zażalenie jest uzasadnione, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej może, nie przesyłając akt Ministrowi Sprawiedliwości, uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę rozpoznać na nowo (pkt 5); W wypadku nieuiszczenia przez kandydata opłaty za udział w egzaminie wstępnym, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wzywa go w trybie określonym w ust, 4, do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni (pkt 6); Jeżeli kandydat pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 6, nie uiścił opłaty za udział w egzaminie wstępnym, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wydaje postanowienie o zwrocie zgłoszenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości; Jeżeli zgłoszenie zostało złożone po terminie, o którym mowa w ust. 3, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie wstępnym. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości(pkt 7); O terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu wstępnego przewodniczący komisji kwalifikacyjnej zawiadamia kandydata, który został zakwalifikowany do udziału w egzaminie wstępnym, listem poleconym za poświadczeniem odbioru, co najmniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu wstępnego. Analiza sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, prowadzi do wniosku, że autor skargi kasacyjnej, podejmując polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, nie podważył skutecznie zgodności z prawem przyjętego w sprawie stanowiska Sądu I instancji. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zawartych w pkt 2 skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w treści tego przepisu. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd ten wyjaśnił w dostateczny sposób dlaczego stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo w stopniu istotnym mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozstrzygnięcie wniosku złożonego przez skarżącego dotyczyło prawa do zdawania egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w danym roku, w terminie określonym we wniosku, a przyjętym zgodnie z ustawą, co oznacza, że termin egzaminu radcowskiego, do którego chciał przystąpić skarżący określał przedmiot sprawy. W sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego związanego z zażaleniem złożonym przez skarżącego, egzamin wstępny radcowski w wyznaczonym terminie już się odbył, należało przyjąć, co do zasady, że organ nie mógł już rozstrzygnąć w przedmiocie dopuszczenia skarżącego do egzaminu. Zgodnie z poglądem wypracowanym w doktrynie i orzecznictwie, z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest jednego z materialnych elementów stosunku administracyjnoprawnego wskutek czego nie można wydać decyzji przez załatwienie sprawy co do jej istoty (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, s. 523). Stanowiąca przedmiot procesu indywidualna sprawa administracyjna istnieje dopóki spełnione są łącznie następujące warunki podstawowe: w sprawie działa organ administracji, który jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia, istnieje podmiot będący stroną postępowania, przepisy prawa materialnego zawierają określoną normę pozwalającą na podjęcie rozstrzygnięcia oraz zrealizowany został przewidziany hipotezą normy prawnej stan faktyczny (podobnie: A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, wyd. C.H.Beck, 2003), por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2015 r., II GSK 1072/14). Artykuł 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego należy odnieść się do treści art. 105 k.p.a. (por. wyrok NSA w Poznaniu z 25 października 1988 r., SA/Po 495/88, LEX nr 1689124, w którym stwierdzono, że: "Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a."). Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie miała miejsce w przypadkach, gdy: 1) wnoszący odwołanie twierdził, że jest stroną postępowania, a organ odwoławczy nie zweryfikował pozytywnie tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego; 2) strona skutecznie cofnie odwołanie (zob. np. wyrok NSA z 14 października 1999 r., I SA 980/98, LEX nr 48565; wyrok NSA z 3 grudnia 1998 r., I SA 440/98, LEX nr 44545); w sprawie cofnięcia odwołania zob. art. 137; 3) organ odwoławczy rozpatrywał zażalenie na postanowienie organu I instancji dotyczące decyzji, np. postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, które to postanowienie stało się bezprzedmiotowe ze względu na utratę mocy obowiązującej tej decyzji (teza druga wyroku NSA z 2 września 1988 r., IV SA 606/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 81); 4) organowi odwoławczemu przedstawiono odwołanie, które dotyczy części żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji organu I instancji, ale które nie zostało potraktowane przez ten organ jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia w trybie art. 111 § 1 (teza pierwsza postanowienia SN z 7 lipca 1988 r., III AZP 10/88, OSNCP 1990, nr 9, poz.116 - (zob. Andrzej Wróbel, Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz - Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Komentarz do art.138 Kodeksu postępowania administracyjnego LEX,el 2018, Piotr Marek Przybysz Komentarz aktualizowany do art.138 Kodeksu postępowania administracyjnego LEX,el 2019). W niniejszej sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, po wydaniu przez organ postanowienia z dnia [...] września 2015 r., a przed rozpoznaniem zażalenia na to postanowienie z dnia 7 października 2015 r. tj. po przeprowadzeniu w dniu 26 września 2015 r. egzaminu wstępnego na przedmiotową aplikację. W sprawie nie nastąpiło, co zasadnie podniósł Sąd I instancji, ani cofnięcie zażalenia, ani też organ odwoławczy nie ustalił, że wnoszący zażalenie nie jest stroną postępowania. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości brak podstaw prawnych do zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na jego bezprzedmiotowość tylko i wyłącznie z uwagi na fakt, iż przed rozpatrzeniem zażalenia na postanowienie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 3 z dnia [...] września 2015 r., przeprowadzony został egzamin wstępny na aplikację radcowską, do którego zgłosił się skarżący, w dniu 26 września 2015 r. Należy też wskazać wbrew zarzutom sformułowanym w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej , iż Sąd I instancji uznał jednocześnie, że nawet przyjmując, iż w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której jak wskazał Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznawania w drodze postępowania administracyjnego, organ odwoławczy winien jednak rozważyć wówczas ewentualne uchylenie spornego postanowienia Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 3 z dnia [...] września 2015 r. i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, w trybie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Przy czym należy przyznać rację organowi, że rozstrzyganie w kwestii dopuszczenia skarżącego do egzaminu na aplikację radcowską obciążone byłoby wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ale też należy zauważyć, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie zawarł takiego stanowiska. WSA prawidłowo więc zgodnie z art.153 p.p.s.a dokonał ustaleń w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw w rozumieniu art. 174 p.p.s.a. i z tych względów na mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.