II GSK 3731/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 335/17 w zakresie pozostawienia skargi bez rozpatrzenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na rozstrzygnięcie Stowarzyszenia B z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 27 września 2017 r. (sygn. akt III SA/Lu 335/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 61 ust. 6 pkt 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.; dalej: uzrp), pozostawił bez rozpatrzenia skargę Stowarzyszenia A (dalej: skarżący) na rozstrzygnięcie Stowarzyszenia B z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Ponadto WSA zwrócił skarżącemu wpis od skargi. WSA wskazał, że zarządzeniem z 5 września 2017 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dwóch egzemplarzy trwale połączonej, kompletnej dokumentacji, o jakiej mowa w art. 61 ust. 3 uzrp, w oryginale lub w postaci kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza lub przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem lub radcą prawnym, wraz ze szczegółowym spisem złożonej dokumentacji, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał dokumenty, z których część stanowiła oryginały, a część kopie niedoświadczone za zgodność z oryginałem lub kopie niedoświadczone przez notariusza lub przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem lub radcą prawnym. Zdaniem WSA, skarżący - mimo wezwania - nie dołączył do skargi kompletnej dokumentacji, o której mowa w art. 61 ust. 3 uzrp, która powinna zostać złożona w oryginale lub w postaci uwierzytelnionej kopii. WSA wskazał, że przepisy uzrp nie określają, w jaki sposób ma być dokonane uwierzytelnienie kopii, a zatem w tym zakresie należało odwołać się do przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi. Z art. 48 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wynika natomiast, że zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Skoro w odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał plik dokumentów, z których tylko część stanowiła oryginały, a pozostałe dokumenty były albo kopiami poświadczonymi za zgodność z oryginałem przez osobę niebędącą ani notariuszem, ani pełnomocnikiem skarżącego, będącym radcą prawnym lub adwokatem (w szczególności dotyczyło to 15 dokumentów stanowiących załączniki do wniosku o dofinansowanie) albo kopiami w ogóle niepoświadczonymi za zgodność z oryginałem, to skarżący nie uzupełnił prawidłowo braków formalnych skargi, a zatem nie spełnił wymagania wniesienia skargi wraz z kompletną dokumentacją. Z tego względu WSA uznał, że należy pozostawić skargę bez rozpatrzenia. Skarżący złożył skargę kasacyjną od postanowienia WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 61 ust. 3, 4 i 6 pkt 2 i ust. 7 w zw. z art. 64 uzrp w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a. przez wydanie postanowienia o pozostawieniu skargi bez rozpatrzenia wskutek błędnego uznania braku wykonania wezwania WSA, prowadzącego do wydania zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, w której skarżący nie został prawidłowo pouczony o sposobie złożenia wymaganych przepisami prawa załączników, a skierowane do skarżącego wezwanie przekraczało swym zakresem treść przepisów postępowania w zakresie wymogów odnoszących się do składanej dokumentacji; 2) art. 6 p.p.s.a. przez udzielenie wprowadzającego w błąd pouczenia odnośnie do postępowania w przedmiocie wniesienia skargi kasacyjnej przysługującej od zaskarżanego postanowienia w postaci zawarcia w pouczeniu dwóch terminów wynikających z różnych podstaw prawnych. W uzasadnieniu skarżący stwierdził w szczególności, że wezwanie do usunięcia braków formalnych wykraczało poza zakres przewidziany w przepisach postępowania, ponieważ nakładało na skarżącego obowiązek trwałego połączenia dokumentacji, co nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach. Ponadto pouczenie skarżącego o sposobie przygotowania wymaganej dokumentacji nie zostało sformułowane w sposób wystarczająco precyzyjny oraz zrozumiały, ponieważ wskazano w nim na poświadczenie dokumentów przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, nie wskazując podstawy odesłania do mających w tym zakresie zastosowanie przepisów p.p.s.a. W konsekwencji skarżący, który nie był reprezentowany przez pełnomocnika, mógł pozostawać w błędzie co do sposobu dalszego postępowania, gdyż "nieprofesjonalista z dziedziny prawa działający bez pełnomocnika, nie odnajdzie w ustawie stosownego przepisu odnoszącego się do poświadczania za zgodność z oryginałem zawartego w p.p.s.a.". Skarżący dodał, że w piśmie WSA z 20 września 2017 r. o doręczeniu odpisu orzeczenia zawarto pouczenie wskazujące na termin do wniesienia skargi kasacyjnej określony na 14 dni bez wskazania podstawy prawnej, jak również przytoczono treść art. 177 § 1 p.p.s.a., który wskazuje na termin o długości 30 dni. Wskazanie w pouczeniu dwóch terminów wynikających z dwóch podstaw prawnych może wprowadzić stronę w błąd co do właściwego sposobu postępowania oraz daty końcowej biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 ust. 8 w zw. z ust. 1, 2, 5 i 7 tego artykułu uzrp sądy administracyjne sprawują kontrolę nad oceną projektów zgłaszanych do dofinansowania w trybie tej ustawy. Z art. 62 ust. 1 uzrp wynika, że m.in. wnioskodawca może wnieść bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od rozstrzygnięcia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny. Przepis ten odnosi się do rozstrzygnięć WSA określonych w uzrp, a zatem również do postanowienia o pozostawieniu skargi bez rozpatrzenia. Zgodnie z art. 64 uzrp w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 p.p.s.a. Oznacza to, że przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej znajduje zastosowanie m.in. art. 182 p.p.s.a. oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 183 § 1 p.p.s.a. Skarżący - stosownie do treści art. 176 § 2 p.p.s.a - wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o pozostawieniu skargi bez rozpatrzenia, wydanego na podstawie art. 61 ust. 6 pkt 2 uzrp, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 p.p.s.a. i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Natomiast z art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzuty skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie zostały sformułowane w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji może prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, a jedynie takie, które w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy. Istotność wpływu zarzucanego naruszenia przepisu postępowania powinna być wykazana w uzasadnieniu skardze kasacyjnej, stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej skarżący wyznaczył granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zarzucając WSA naruszenie: po pierwsze, art. 61 ust. 3, 4 i 6 pkt 2 i ust. 7 w zw. z art. 64 uzrp w zw. z art. 48 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6 p.p.s.a., a po drugie - samodzielne naruszenie art. 6 p.p.s.a. Zarzuty te są niezasadne. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej opiera się na twierdzeniu, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało wadliwie sformułowane, ponieważ: 1) zażądano w nim trwałego połączenia dokumentacji, co nie wynika z przepisów prawa oraz 2) wezwano do określonego sposobu poświadczenia dokumentacji za zgodność z oryginałem bez wskazania podstawy odesłania do mających w tym zakresie zastosowanie przepisów p.p.s.a. Odnośnie do pierwszego sposobu naruszenia wskazanych w omawianym zarzucie przepisów, należy podkreślić, że skarżący nie wskazał w skardze kasacyjnej, iż takie naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i że wpływ ten był istotny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powodem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia przez WSA nie była okoliczność, że dokumentacja złożona przez skarżącego w wykonaniu wezwania do usunięcia braków formalnych nie była trwale połączona. Zatem ewentualna wadliwość wezwania w tym zakresie, jak i ewentualny brak trwałego połączenia składanej dokumentacji – nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Podobnie należy ocenić drugi ze wskazanych przez skarżącego sposobów naruszenia przepisów przywołanych w omawianym zarzucie. Zarzucając, że WSA w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi nie wskazał podstawy odesłania do stosownych przepisów p.p.s.a. w zakresie uwierzytelniania pism (to jest art. 48 § 3 p.p.s.a.), skarżący nie wyjaśnił, jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć takie uchybienie, w sytuacji gdy WSA w wezwaniu przytoczył zasadniczą treść art. 48 § 3 p.p.s.a., chociaż nie wskazał tego przepisu. Bezzasadny jest drugi zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez WSA art. 6 p.p.s.a. przez wadliwe pouczenie skarżącego przez WSA o terminie złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia z 27 września 2017 r. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA nie naruszył tego przepisu przy pouczaniu skarżącego o prawie złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia z 27 września 2017 r. Po pierwsze, w piśmie z 29 września 2017 r. o doręczeniu odpisu postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, zamieszczono pouczenie, w którym wyraźnie wskazano (pogrubioną czcionką, z podkreśleniem), że skargę kasacyjną można wnieść w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast treść art. 177 p.p.s.a. została wskazana w odnośniku do pkt 3 pouczenia, jako nawiązanie do przysługującego stronie uprawnienia do wystąpienia o przyznanie jej prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i skutkach ustanowienia takiego pełnomocnika dla terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Po drugie, nawet gdyby przyjąć, że wspomniane pouczenie mogło wprowadzać skarżącego w błąd, to uchybienie takie nie miałoby żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro: 1) udzielono go już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, 2) skarżący złożył skargę kasacyjną w terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 64 uzrp. PG