II GSK 3603/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 992/17 o odrzuceniu skargi M. B. na pismo Agencji Restruktyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 992/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że M. B. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo ARiMR z dnia [...] marca 2017 r., którym organ poinformował go o negatywnym rozpatrzeniu jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegało pismo z dnia [...] lutego 2017 r. znak [...] wydane przez [...] Oddział Regionalny ARiMR informujące skarżącego o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. To pismo stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Tymczasem skarżący podał, że przedmiotem jego skargi jest pismo z dnia [...] marca 2017 r. stanowiące odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na taką odpowiedź zaś skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Z tego powodu Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarżący złożył od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy sąd, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a co za tym idzie Sąd I instancji, odrzucając skargę nie rozpoznał jej merytorycznie, mimo że z treści jej uzasadnienia wynika, iż skarga dotyczy decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. wydanej przez [...] Oddział Regionalny ARiMR informującej o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, b. art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Jego intencją było zaskarżenie właściwej decyzji, tj. tej na którą przysługuje skarga, co wprost wynika z treści samej skargi, w szczególności z argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Jako zasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia tego przepisu, bowiem Sąd I instancji nie wyjaśnił dostatecznie, jaki akt M. B. uczynił przedmiotem zaskarżenia, a co za tym idzie nie ustalił prawidłowo granic rozpoznawanej sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pismem z dnia [...] lutego 2017 r. [...] Oddział Regionalny ARiMR poinformował skarżącego, że odmówiono mu przyznania pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach działania "Inwestycje w środki trwałe", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych typ Modernizacja gospodarstw rolnych". Organ pouczył stronę, że od tego pisma przysługuje skarga do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma. M. B. w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa. Następnie pismem z dnia [...] marca 2017 r. Agencja poinformowała stronę, że po rozpoznaniu wezwania stwierdzono, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Jednocześnie pouczono skarżącego, że od rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy przesłanego pismem z dnia [...] lutego 2017 r. przysługuje skarga do sądu administracyjnego, którą należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma z dnia [...] marca 2017 r. za pośrednictwem Prezesa ARiMR. M. B. wniósł w terminie podanym w pouczeniu skargę do sądu administracyjnego. Skarżący określił jako przedmiot zaskarżenia "decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]", jednak z treści skargi wynika, że nie kwestionuje on treści rozstrzygnięcia z dnia [...] marca 2017 r. w zakresie nieuwzględnienia jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, lecz w istocie kwestionuje rozstrzygnięcie organu odmawiające mu przyznania pomocy, zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie zaistniały istotne wątpliwości co do przedmiotu skargi M. B. Wątpliwości te nie zostały wyjaśnione przez Sąd I instancji. Należy podkreślić, że jeżeli treść skargi nasuwa wątpliwości co do tego, co jest jej przedmiotem, to zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem jej odrzucenia. Z tej przyczyny należy uznać, że Sąd I instancji wadliwie odrzucił skargę, nie wyjaśniwszy uprzednio jednoznacznie, co jest przedmiotem zaskarżenia, przyjmując natomiast z góry, że przedmiotem zaskarżenia było pismo z dnia [...] marca 2017 r., będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia, a nie pismo z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiające przyznania pomocy. Niezasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, przepis ten ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę, a zatem zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.