II GSK 3541/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Banku [...] w A. Oddział w B. o uzupełnienie w zakresie kosztów postępowania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3541/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 647/15 w sprawie ze skargi Banku [...] w A. Oddział w B. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić uzupełnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3541/15, w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 9 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 647/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi Banku [...] w A. Oddziału w B., uchylił decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] lutego 2015 r. i umorzył postępowania administracyjne, a także zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ. Odpis skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi Banku 30 października 2015 r. Pismem z 30 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Jednocześnie złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 19 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3541/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Łodzi z 9 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 647/15. Wnioskiem z 15 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uzupełnienie wyroku NSA z 19 września 2017 r. w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Wskazała, że w sentencji ww. wyroku nie ma rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów. Zdaniem skarżącego, w przypadku uznania, że nie przysługują koszty postępowania, co wynika z uzasadnienia, Sąd winien oddalić wniosek strony w tym zakresie. Strona stwierdziła, że w postępowaniu była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Art. 204 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) nie uzależnia zasądzenia kosztów postępowania od podejmowania jednostkowych czynności procesowych – stawienia się na rozprawie lub złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pełnomocnik podejmowała zaś szereg czynności w postępowaniu przed NSA, broniąc interesów strony, na ile umożliwia to procedura i stan prawny. "Brak w tym zakresie stawiennictwa na rozprawie uzasadniony jest odległością i został uzgodniony z klientem". Pełnomocnik Banku stwierdziła, że nie można pozbawiać strony wygrywającej sprawę w danej instancji możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, tak jakby strona w ogóle nie była reprezentowana przez pełnomocnika i nie podejmowała żadnych działań w postępowaniu. Ponadto, wskazała, że wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. nie wyklucza przyjęcia przez sąd tego pisma, chociażby jako pisma procesowego. Tym bardziej, że w zawiadomieniu o doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej Sąd nie zobowiązał strony do złożenia w terminie 14 dni odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony nie znajduje podstaw, więc należało odmówić uzupełnienia wyroku NSA z 19 września 2017 r. Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Jeżeli orzeczenie uzupełniające dotyczy wyłącznie kosztów, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia (a contrario art. 157 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 193 p.p.s.a. wniosek taki można również złożyć w postępowaniu kasacyjnym. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego Banku złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku NSA z 19 września 2017 r. o orzeczenie w zakresie kosztów. Bezspornym jest, że orzeczenie w tym zakresie nie zostało zawarte w wyroku z 19 września 2017 r. Wobec tego należało ocenić, czy w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Jak wynika z art. 204 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1. organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę albo przez 2. skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Stawki wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego i katalog czynności, za których wykonanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługują koszty postępowania regulują rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości – w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnego udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.; dalej rozporządzenie). Z § 14 ust. 2 rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł, c) w innej sprawie – 240 zł; 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny – 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł. Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że na gruncie postępowania kasacyjnego koszty postępowania obejmują poniesione przez stronę koszty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, który wykonał czynność określoną w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a-c rozporządzenia, to znaczy stawił się na rozprawie lub w terminie sporządził skargę kasacyjną. Ponadto, możliwe jest zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12). Bezspornym jest, że strona nie poniosła kosztów sądowych, do których należą opłaty sądowe (np. wpis od pisma wszczynającego postępowanie) i wydatki, więc nie ma podstaw do zasądzenia ich zwrotu. Jeżeli zaś chodzi o zwrot wynagrodzenia pełnomocnika, NSA stwierdza, że żadna z czynności dokonana przez pełnomocnika nie należy do kategorii czynności przewidzianych przez § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Nie jest kwestionowane, że r.pr. M. I. nie stawiła się na rozprawie przed NSA. Wątpliwości strony budzi natomiast brak uwzględnienia okoliczności sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, nie zachodzą podstawy do zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną na gruncie niniejszej sprawy. Należy bowiem stwierdzić, że pismo to zostało wniesione do sądu po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a., a złożony wniosek o przywrócenie tego terminu jest niedopuszczalny (por. postanowienie z 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 7/16). Skoro więc strona złożyła spóźnioną odpowiedź na skargę kasacyjną, to za jej sporządzenie nie przysługuje zwrot kosztów postępowania na mocy art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w wyroku NSA z 19 września 2017 r. orzeczono o całości sprawy, a brak orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z tego, że nie ma podstaw do ich przyznania, co zresztą podkreślono w uzasadnieniu ww. wyroku. Tym samym wniosek Banku o uzupełnienie wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Na powyższą ocenę nie ma wpływu to, że strona nie została pouczona o terminie wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną wraz z doręczeniem jej skargi kasacyjnej. Należy bowiem stwierdzić, że strona w postępowaniu była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a takim przypadku sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń (a contrario art. 6 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1, 2 i 3 w związku z art. 193 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.