II GSK 3305/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Powiatu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1082/16 w sprawie ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1082/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej. W skardze kasacyjnej od tego wyroku strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że skarżący jako jednostka samorządu terytorialnego realizuje zadania publiczne. Kwota 2.693.485 zł jest bardzo wysoka, a jej wypłata może spowodować narażenie na szwank realizacji zadań oraz zobowiązań. Jednocześnie jest nadmierną uciążliwością dla budżetu powiatu i stanowi niebezpieczeństwo naruszenia dyscypliny budżetowej powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 272 ze zm. dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają przy ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine ustawy p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski, Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy", 2006 r., nr 14, s. 677). Wniosek zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wnioskodawca uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w przypadku wyegzekwowania przez organ kwoty przypadającej do zwrotu. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem zwrotu przez powiat do budżetu państwa należności w wysokości 2.693.485 zł może spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty możliwości realizacji zadań publicznoprawnych nałożonych na stronę skarżącą, która jest jednostką samorządu terytorialnego. Sąd miał na uwadze, że utrata możliwości realizacji zadań może wystąpić zwłaszcza z uwagi na fakt, że przyznana subwencja oświatowa wedle oświadczenia powiatu była niewystarczająca dla realizacji celów, na które została przyznana. Utrata możliwości realizacji zadania w postaci niemożności kształcenia niepełnosprawnych dzieci może z kolei skutkować nieodwracalnymi konsekwencjami, których w większości powiat nie będzie mógł odwrócić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi. Sąd miał również na względzie, że powiat jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jego swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.