II GSK 2944/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1986/14 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę A. Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 7 lutego 2013 r. do UP RP wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2008 r. o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIUM o numerze R-115829 w części dotyczącej dzienników i czasopism. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. UP RP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2008 r., czego domagał się skarżący w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej kpa) ze względu na rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: pwp lub Prawo własności przemysłowej), Konstytucji RP oraz umów międzynarodowych. Skarżący we wniosku podkreślił, że UP wydał decyzję o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy IMPERIUM w celu usankcjonowania i usprawiedliwienia udzielenia prawa ochronnego na dwa znaki towarowe "[...]" i "[...]" na rzecz uczestnika postępowania – [...]. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 169 pwp. Podniósł, że bez swojej winy, z uwagi na stan zdrowia, nie prowadził działalności we wskazanym zakresie. W ocenie Sądu, ustalenia organu co do nieistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa są trafne. Zarówno argumenty dotyczące nieuwzględnienia, przy wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2008 r. faktu niemożności korzystania przez skarżącego ze znaku towarowego, jak i wszczęcia postępowania w przedmiocie rejestracji znaków "[...]" i "[...]" na rzecz uczestnika postępowania, nie stanowią o rażącym naruszeniu prawa. Sąd stwierdził, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem nie wystarczy ustalenie, że w weryfikowanej decyzji dokonano jedynie błędnej wykładni prawa. Organ w obu decyzjach wskazuje na niejasność sformułowania art. 169 pwp w kontekście "ważnych powodów nieużywania" i wyjaśnia, że w decyzji z dnia [...] maja 2008 r. dokonał wykładni tego przepisu w odniesieniu do podniesionych w tym zakresie argumentów przez skarżącego. Powyższe świadczy, w ocenie Sądu, o tym, że organ mógł jedynie dokonać niewłaściwej wykładni powyższego przepisu, co w żadnym razie nie świadczy o jego rażącym naruszeniu. Również sam fakt wszczęcia postępowania w przedmiocie rejestracji znaków towarowych "[...]" i "[...]" na rzecz uczestnika postępowania, a następnie ich rejestracji, nie świadczy, w ocenie Sądu, o rażącym naruszeniu prawa przez organ przy wydaniu decyzji o wygaśnięciu prawa ochronnego na znak towarowy. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa). II Skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: • art. 296 ust. 2 pkt 2 pwp poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie nastąpiło naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy skarżącego poprzez udzielenie ochrony na wniosek [...], • art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prawo ochronne skarżącego na znak towarowy wygasło, pomimo oczywistego istnienia "ważnych powodów" jego nieużywania w rozumieniu cytowanego przepisu; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 61 a § 1 i 2 kpa w zw. z art. 252 pwp i art. 253 ust. 2 pwp poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, albowiem decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Przed odniesieniem się do jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. W skardze kasacyjnej należy nie tylko wskazać konkretne przepisy, które zostały naruszone, ale także sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest także uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. W postępowaniu kasacyjnym to bowiem wnoszący skargę kasacyjną wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Ze względu na wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, ustawodawca przy sporządzeniu skargi kasacyjnej ustanowił tzw. przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1-3 ppsa). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Przenosząc te uwagi na rozpoznawaną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza oceną merytoryczną pozostaje zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 61a § 1 i 2 kpa w związku z art. 252 Prawa własności przemysłowej i art. 253 ust. 2 Prawa własności przemysłowej. W skardze kasacyjnej brak jest bowiem jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu. Nie wiadomo zatem z jakich przyczyn jej autor uważa, że zaskarżona do Sądu I instancji decyzja narusza przepisy odnoszące się do postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sprawie UP wszczął wszak postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i zakończył je merytorycznym rozstrzygnięciem. Niezrozumiały z kolei jest zarzut naruszenia art. 296 ust. 2 pkt 2 Prawa własności przemysłowej poprzez jego niezastosowanie. W art. 296 ust. 1 Prawa własności przemysłowej zawarto katalog roszczeń przysługujących w przypadku naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy (powództwo o zaniechanie naruszenia, powództwo o wydanie uzyskanych korzyści, czy też powództwo o naprawienie wyrządzonej szkody). Natomiast ust. 2 tego przepisu, w poszczególnych jednostkach redakcyjnych, określa przesłanki naruszenia prawa ochronnego. Jest rzeczą niewymagającą głębszego wywodu, że powołany w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej przepis odnosi się do podstaw roszczenia o naruszenie prawa ochronnego do znaków towarowych i ma zastosowanie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Przepis ten, co oczywiste, nie ma zastosowania w postępowaniu przez Urzędem Patentowym. Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej i uwzględniając motywy oraz znaczenie uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 1, poz. 1; dostępna także w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchybienie w jego konstrukcji polegające na braku powołania art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w świetle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie uniemożliwia dokonania jego oceny w aspekcie rażącego naruszenia tego przepisu. Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Przyjmując za przesłankę wyłączającą możliwość wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu nieużywania – ważne powody jego nieużywania – ustawodawca nie zdefiniował jej. W ustawie brak jest bowiem chociażby otwartego katalogu sytuacji, które należałoby uznać za ważne powody nieużywania znaku. Urząd Patentowy w postępowaniu zakończonym decyzją, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący uznał, że podane przez niego powodu nieużywania znaku towarowego nie są ważnymi powodami. To czy ta ocena organu nie naruszała prawa w sposób "zwykły" pozostaje poza kontrolą w tej sprawie. Istotne bowiem jest jedynie, z uwagi na tryb postępowania, w którym zapadła zaskarżona decyzja, czy doszło do naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej w sposób rażący. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie jest przyjmowane, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa stanowiącymi jej podstawę i gdy charakter tego naruszenia w świetle całokształtu okoliczności sprawy powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod. red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, str. 662-663 i orzeczenia tam powołane). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania decyzji ostatecznej z obrotu prawnego, decyduje więc przede wszystkim oczywistość naruszenia prawa. Oczywistości naruszenia art. 169 ust.1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej nie zachodzi wówczas, gdy potencjalny błąd w subsumcji sprowadza się oceny konkretnej przyczyny nieużywania znaku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono nadto, że decyzja o wygaśnięciu prawa ochronnego rażąco narusza prawo "z uwagi na przyjęcie wniosków [...] o udzielenie praw ochronnych na znaki [...] i [...] i następnie udzielenie tych praw ochronnych, podczas gdy obowiązywało prawo ochronne na tożsame znaki towarowe przysługujące skarżącemu". Stawiając taką tezę autor skargi kasacyjnej powiązał ją z naruszeniem art. 296 ust. 2 pkt 2 Prawa własności przemysłowej, a zatem z przepisem, który w tej sprawie nie był stosowany i nie mógł być stosowany. Ponadto akcentując kwestię niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd i powołując się na akapit 11 preambuły Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U.UE.L.2008.299.25) autor skargi kasacyjnej nie wskazuje powodów, dla których podobieństwo czy też identyczność znaków towarowych świadczyć miałaby o wadliwości decyzji o wygaśnięciu prawa ochronnego wydanej w oparciu o art. 169 ust.1 pkt 1 Prawa własności przemysłowej. Przepis ten nie odnosi się do kwestii podobieństwa znaków towarowych. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 183 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.