II GSK 2942/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 187/14 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 187/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę B. Sp. z o.o. w K. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że adwokat W.K. złożył w imieniu skarżącej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2013 r. Do skargi dołączył odpis pełnomocnictwa, z którego wynikało, że zostało udzielone przez prezesa zarządu skarżącej w dniu 2 lipca 2012 r. i obejmuje umocowanie do prowadzenia sprawy "dotyczącej kary pieniężnej z ustawy o grach hazardowych przed Urzędem Celnym, Izbą Celną oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we wszystkich instancjach z prawem dalszej substytucji", z tym, że data i słowa od "dotyczącej" do "administracyjnym" były sporządzone pismem odręcznym, natomiast pozostała treść w formie wydruku komputerowego. Ponadto zostały skreślone słowa "sygn. akt". Na rozprawie Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się oryginał pełnomocnictwa (k. 75) złożony wraz z pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 24 sierpnia 2012 r. Oryginał ten nie zawiera daty, a umocowanie odnosi się jedynie do występowania przed Urzędem Celnym, jednak jego wygląd prowadzi do wniosku, że jest to pełnomocnictwo tożsame z pełnomocnictwem złożonym przed sądem. W aktach znajduje się również odpis pełnomocnictwa złożony przed organem odwoławczym w dniu 8 maja 2013 r. Na odpisie również nie ma daty, jednak odpis zawiera analogiczne uzupełnienia, co egzemplarz złożony przed Sądem. Wobec powyższego na mocy wydanego na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. postanowienia Sądu pełnomocnik został wezwany, za pośrednictwem faksu, do nadesłania oryginału pełnomocnictwa z 2 lipca 2012 r. w terminie 3 dni. Pismem z 29 maja 2014 r. pełnomocnik odpowiedział, że w zakreślonym terminie nie jest w stanie dostarczyć do sądu pełnomocnictwa, gdyż znajdowało się ono w siedzibie spółki i nie ma do niego dostępu. Zobowiązał się jednak do wystąpienia do władz spółki w tej sprawie. Wobec powyższego na mocy kolejnego postanowienia, wydanego na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie osobiste pod rygorem odrzucenia skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Odpis tego wezwania doręczono skarżącej 12 czerwca 2014 r. W terminie, który upłynął w dniu 20 czerwca 2014 r., brak nie został uzupełniony. Pismem z 5 sierpnia 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył egzemplarz pełnomocnictwa datowany na 2 lipca 2012 r., jednakże inny niż złożony uprzednio, tj. w całości sporządzony na komputerze. Sąd stwierdził, że jego wątpliwości co do zgodności przedłożonego odpisu ze znajdującym się w aktach sprawy oryginałem, nie zostały rozwiane poprzez nadesłanie pełnomocnictwa przy piśmie z 5 sierpnia 2014 r. Nie wykonano także wezwania do osobistego podpisania skargi. Sąd zaznaczył przy tym, że wprawdzie udzielenie adwokatowi W.K. nowego pełnomocnictwa przez prezesa skarżącej spółki mogłoby być uznane za równoznaczne z wykonaniem tego ostatniego wezwania, nawet gdyby udzielono je później niż 2 lipca 2012 r., jednak egzemplarz pełnomocnictwa został nadesłany z przekroczeniem terminu, co oznacza, że skarga została wniesiona przez osobę niemogącą wykazać się umocowaniem do działania w imieniu skarżącej, udzielonym w sposób niewątpliwy przez mocodawcę i brak ten nie został skutecznie konwalidowany. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła to postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 37 § 1 w zw. z art. 57 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że dokument pełnomocnictwa złożony przy wniesieniu skargi miał wady formalne skutkujące koniecznością jego poprawienia, a w konsekwencji na błędnym przyjęciu przez Sąd, że zachodzą podstawy do odrzucenia skargi. W uzasadnieniu przedstawiła argumentację na poparcie zawartych w niej zarzutów. Stwierdziła, że pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej zostało udzielone przez upoważnioną osobę. Sąd nie kwestionował tego pełnomocnictwa na etapie badania formalnego skargi. Zdaniem skarżącej, skarga nie zawierała braków formalnych, które podlegałyby uzupełnieniu pod rygorem jej odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Za skuteczne należało uznać podniesione w niej zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 37 § 1 i art. 57 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Strona może bowiem działać w sprawie przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.), który obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, przy czym adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może natomiast w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeśli strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to wspomniane wezwanie winno być doręczone temu pełnomocnikowi (art. 67 § 5 p.p.s.a.). W przypadku skargi rygor nieuzupełnienia braków formalnych polega na jej odrzuceniu, co wynika z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga została podpisana przez adwokata W.K., który swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącej udokumentował przy składaniu skargi odpisem pełnomocnictwa oraz odpisem aktualnym z Krajowego Rejestru Sądowego, dotyczącym skarżącej spółki. Złożony odpis pełnomocnictwa został przez adwokata poświadczony za zgodność z oryginałem. Poświadczenie to zawierało podpis adwokata, datę oraz miejsce sporządzenia. Sąd I instancji dopiero na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do "przedłożenia w terminie 3 dni od daty doręczenia wezwania oryginału pełnomocnictwa z dnia 2 lipca 2012 r." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie to było nieuzasadnione. Wniesiona w tej sprawie skarga została podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który dołączył do skargi odpis pełnomocnictwa poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem. Załączony do skargi odpis pełnomocnictwa był czytelny i na jego podstawie można ustalić, jaki jest zakres umocowania. Wprawdzie podpis osoby udzielającej pełnomocnictwa w imieniu skarżącej spółki był nieczytelny, ale z uwagi na treść załączonego odpisu z KRS, należało przyjąć, że został on złożony przez prezesa zarządu spółki. Zgodność tego odpisu z oryginałem pełnomocnictwa pełnomocnik potwierdził w sposób określony w art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.), zgodnie z którym adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Takie działanie było też podyktowane treścią art. 37 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Wezwanie pełnomocnika skarżącej do "złożenia oryginału pełnomocnictwa z dnia 2 lipca 2012 r." nie mogło odnieść skutku, również i z tego powodu, że nie było ono opatrzone żadnym rygorem, a w konsekwencji niewykonanie tego wezwania w terminie nie mogło skutkować zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji rygoru wynikającego z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie mógł zatem odrzucić skargi na podstawie tego przepisu, jeśli w rzeczywistości skarga ta nie zawierała braków. Braków tych nie wskazał również Sąd w postanowieniu zawartym w protokole rozprawy o wezwaniu pełnomocnika skarżącej spółki do "złożenia oryginału pełnomocnictwa z dnia 2 lipca 2012 r." Należało też mieć na uwadze, że pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Sądu w wyznaczonym w wezwaniu terminie (29 maja 2014 r.) i poinformował, że w zakreślonym terminie (3 dni) nie jest w stanie przesłać oryginału pełnomocnictwa. Odrzucając skargę w takich okolicznościach, Sąd I instancji naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, będące następstwem naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a. Takie rozstrzygnięcie WSA naruszało też prawo do sądu wynikające z art. 45 Konstytucji RP. W przypadku bowiem, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNP 2000/9/343 oraz postanowienie NSA z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I FSK 890/10, Lex nr 740701). W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za zbędne uznał odnoszenie się do zagadnienia wezwania skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi, bowiem Sąd pierwszej instancji nie sprecyzował, jaki brak formalny miała skarga. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.