II GSK 2830/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego w Wałczu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2025 r. sygn. akt II SA/Sz 460/25 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 14 maja 2025 r. nr SKO.4120.2337.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 9 października 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 460/25, oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 14 maja 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zarejestrowania pojazdu. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. I Decyzją z 29 października 2018 r. Starosta Wałecki, w wyniku rozpoznania wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w W. (dalej: spółka, uczestnik postępowania) zarejestrował pojazd marki [...], o numerze nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny oraz tablice rejestracyjne. Pismem z 22 listopada 2024 r. Prokurator Rejonowy w Wałczu złożył sprzeciw od decyzji o rejestracji pojazdu, w którym wniósł o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; dalej: p.r.d.), polegające na wydaniu decyzji bez zgromadzenia wszystkich wymaganych prawem dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu. Decyzją z 14 maja 2025 r., wydaną na podstawie art. 157, art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie "stwierdziło brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji". Organ uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d., gdyż naruszenie to nie było oczywiste. Ponadto, zdaniem organu, przeciwko uznaniu decyzji o rejestracji za rażąco naruszającą prawo przemawia również ocena wagi naruszenia dokonana w kontekście zasady stabilności i trwałości decyzji ostatecznej oraz zasada zaufania do organów państwa, które zobowiązane są do przestrzegania prawa. Decyzja wywołała skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które przemawiają za pozostawieniem jej w obrocie prawnym. II Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę Prokuratora Rejonowego w Wałczu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), uznał za jednoznaczne i niesporne, że dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., był wymagany dla uzyskania decyzji o rejestracji ciągnika rolniczego sprowadzonego z Białorusi. Spółka natomiast, składając wniosek o rejestrację ciągnika, nie przedłożyła dokumentu homologacji. W ocenie Sądu, naruszenie przez organ rejestrujący art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest oczywiste, jednakże nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Sąd, powołując orzecznictwo NSA, wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić wyłącznie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie trzy podstawowe przesłanki tego stanu, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty (widoczny na "pierwszy rzut oka"), charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa) oraz przemawiają za tym racje (skutki) społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną. Sąd zgodził się z organem, że zasada stabilności i trwałości decyzji ostatecznej, ma większą wagę, aniżeli stwierdzone naruszenie prawa. W ocenie Sądu, organ trafnie podkreślił znaczenie zasady zaufania do organów praworządnego państwa, na podstawie której organy zobowiązane są do przestrzegania prawa oraz słusznie powołał się na potrzebę zapewnienia pewności obrotu prawnego i handlowego. Sąd wskazał, że ciągnik został poddany pozytywnemu badaniu technicznemu oraz odwołał się do danych upublicznionych przez centralne organy administracji rządowej w toku posiedzenia sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 marca 2025 r., z których wynikało, że problem braku egzekwowania wymaganych do rejestracji dokumentów homologacyjnych dotyczy około 6460 ciągników sprowadzonych z Białorusi, Rosji i Ukrainy w latach 2009-2024. Zdecydowana większość z 380 starostw nie wymagała dokumentów homologacyjnych przy rejestrowaniu ciągników (w tym używanych), sprowadzonych na obszar Polski z państw trzecich. Powyższe, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ukształtowała się wieloletnia i powszechna praktyka, w której organy rejestrujące nie wymagały przedkładania do rejestracji pojazdów używanych, sprowadzanych do Polski spoza Unii Europejskiej, dokumentów homologacyjnych. Zdaniem Sądu, w ocenie skutków stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji ciągnika, nie można też pomijać okoliczności, że konsekwencją stwierdzenia nieważności byłoby wzruszenie wtórnych decyzji dotyczących rejestracji pojazdu przez jego nabywcę lub nabywców i dalej wycofanie pojazdu z użytkowania. Skutki takich rozstrzygnięć byłyby zatem bardzo dolegliwe nie tylko dla podmiotów, które sprowadziły pojazdy z Białorusi, ale również dla dalszych nabywców pojazdów. W ocenie Sądu, przeciw stwierdzeniu nieważności decyzji o rejestracji ciągnika, a w konsekwencji przeciw wyłączeniu go z ruchu, przemawiają też plany legislacyjne ujawnione na posiedzeniu Komisji Sejmowej przez przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury. Zgodnie z ich wyjaśnieniami projektowane jest wprowadzenie przepisu abolicyjnego, który pozwoli na utrzymanie zastanego stanu rzeczy. III Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Wałczu, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. w związku z art. 158 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, iż skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze rejestracji ciągnika marki [...] nie dają podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o jego rejestracji, podczas gdy zaskarżona decyzja Starosty Wałeckiego wydana została bez zgromadzenia wszystkich wymaganych prawem dokumentów stanowiących podstawę rejestracji pojazdu, której to funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu oraz przemawiają za tym racje społeczno-ekonomiczno-gospodarcze. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i ponowne rozpoznanie skargi oraz zrzekł się rozprawy. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Kontroli instancyjnej, sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej, poddany został wyrok Sądu I instancji, w którym Sąd oddalając skargę Prokuratora Rejonowego w Wałczu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zarejestrowaniu pojazdu – ciągnika rolniczego, stanął na stanowisku, że dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., był wymagany dla uzyskania decyzji o rejestracji ciągnika rolniczego sprowadzonego z Białorusi, a przepisy art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. były jasne i klarowne. Jednakże, zdaniem Sądu, skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze uniemożliwiają uwzględnienie żądania Prokuratora. Istota podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że "skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze rejestracji ciągnika marki [...] nie dają podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o jego rejestracji". Zauważyć należy, że uzasadniając pogląd o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu, mimo oczywistego naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d., Sąd I instancji po pierwsze przyjął za organem, że skoro pojazd spełniał określone warunki techniczne, a jego stan pozwalał na dalsze bezpieczne użytkowanie, to jego dopuszczenie do ruchu nie spowodowało zagrożenia bezpieczeństwa osoby korzystającej z pojazdu oraz ogółu społeczeństwa. Po drugie Sąd podkreślił znaczenie zasady zaufania do organów państwa, a także wskazał na potrzebę zapewnienia pewności obrotu prawnego i handlowego. Uzupełniając stanowisko organu Sąd odwołał się do poglądów zaprezentowanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Po trzecie Sąd zwrócił uwagę na skalę naruszeń organów, które rejestrowały ciągniki rolnicze bez świadectwa homologacji na terenie całego kraju i odwołał się do podejmowanych w związku z tym działań legislacyjnych. Po czwarte Sąd wskazał na wtórne następstwa stwierdzenia nieważności decyzji dla dalszych nabywców pojazdów. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden ze wskazanych przez Sąd I instancji powodów nie stanowi podstawy do przyjęcia, że skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze decyzji o rejestracji pojazdu sprzeciwiają się stwierdzeniu jej nieważności. Badania technicznego pojazdu nie można uznać za równoważne badaniu przeprowadzanemu w procedurze homologacji, która służy ustaleniu czy dany pojazd spełnia wymagania techniczne właściwe dla danego typu pojazdu, m.in. czy pojazd został zbudowany i wyposażony w taki sposób, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych; nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych; nie powodowało niszczenia drogi; zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu; nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych. Badanie techniczne pojazdu przedstawione przez podmiot składający wniosek o rejestrację weryfikowało jedynie, czy stan utrzymania pojazdu pozwala na jego dalsze bezpieczne użytkowanie, zatem nie mogło zastąpić wymaganego świadectwa homologacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji, że stwierdzeniu nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. sprzeciwia się zasada zaufania do organów państwa. Przesłanki określone w tym przepisie, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, odnoszą się bowiem właśnie do sytuacji, która zaistniała w tej sprawie i była następstwem niezgodnego z prawem działania organów. W ocenie składu orzekającego w tej sprawie to właśnie z zasady zaufania do organów państwa należy wyprowadzić zakaz tolerowania błędnej praktyki organów w stosowaniu, co należy podkreślić, jasnych i jednoznacznych przepisów prawa. Z powołanego przez Sąd I instancji wyroku TK, sygn. U 11/97, wynika, że organ stanowiący prawo ma za zadanie takie ukształtowanie jego treści, by w sposób jednoznaczny wyrażało określone normy prawne, realizujące zakładane cele społeczne. W rozpoznanej sprawie przepisy były jasne i jednoznaczne. Należy nadto zauważyć, że zasada zaufania do organów państwa nie może być rozumiana jako konieczność wydawania rozstrzygnięć sprzecznych z obowiązującym prawem, gdyż zasady tej nie można odczytywać w oderwaniu od wynikających m.in. z art. 2 i art. 7 Konstytucji zasady praworządności i legalności, które nakazują organom administracyjnym działać na podstawie i w granicach powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeciw stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji o rejestracji ciągnika, nie mogą przemawiać też plany legislacyjne "mające na celu wprowadzenie przepisu abolicyjnego, który pozwoli na utrzymanie zastanego stanu rzeczy". Plany legislacyjne nie mają charakteru wiążącego, stanowią element służący do ewentualnego wypracowania stanowiska w przyszłości. To, że Sąd z tych planów wywnioskował, że "w ocenie centralnych organów również brak jest przeszkód do dalszego korzystania z już zarejestrowanych pojazdów", nie znaczy, że mogą one stanowić wiążący punkt odniesienia przy ocenie przesłanek nieważności decyzji w okolicznościach faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Jako społeczno-ekonomiczne skutki stojące na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności tej decyzji nie mogą też być uznane wtórne następstwa wyeliminowania decyzji rejestracyjnej z obrotu dla kolejnych rzeczywistych lub potencjalnych nabywców przedmiotowego pojazdu, na które powołał się Sąd I instancji. Następstwa o charakterze majątkowym są jedynie pośrednią i potencjalną konsekwencją, nie wyłączającą na gruncie art. 156 § 2 k.p.a. możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Kwestia natomiast ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej (uczestnika postępowania lub organu administracji), pozostaje poza oceną sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej za usprawiedliwiony i na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. Przyjmując jednocześnie, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy najpierw zauważyć, że sentencja decyzji zawiera nieznane ustawie sformułowanie o "braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji". Przyjmując, że w istocie decyzja ta rozstrzyga o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że narusza prawo materialne, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, że "w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d., gdyż naruszenie to nie było oczywiste, biorąc pod uwagę dwie możliwe i dopuszczalne wykładnie tych przepisów – pierwszą związaną z kwalifikacją pojazdu jako nowego, oraz drugą, zakładającą szerokie rozumienie art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.". W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do najistotniejszych problemów prawnych dotyczących kwestii stwierdzenia nieważności decyzji o zarejestrowaniu pojazdu – ciągnika rolniczego (zob. m.in. wyroki NSA z: 18 czerwca 2026 r., sygn. akt II GSK 2177/25; 29 stycznia 2026 r., sygn. akt II GSK 2258/25; 16 stycznia 2026 r., sygn. akt II GSK 1262/25; 9 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1252/25; 6 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 1091/25; 25 września 2025 r., sygn. akt II GSK 923/25; 30 października 2025 r., sygn. akt II GSK 947/25; 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1606/23). Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela oceny i argumentacje przedstawione w uzasadnieniach wymienionych powyżej wyroków, w których jednolicie przesądzono, że naruszenie przepisów art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w decyzji o rejestracji pojazdu było oczywiste na tle przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kwalifikacja ta jest konsekwencją kategorycznego brzmienia regulacji normatywnej, która z jednej strony ustanawia zasadę, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe (art. 71 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 71 ust. 3 p.r.d.), z drugiej zaś – ustanawia zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji (zob. art. 72 ust. 1 p.r.d.). Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. (z zastrzeżeniem art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania weryfikowanej decyzji rejestracyjnej, w zbiorze powyższych dokumentów, stanowiących obligatoryjną podstawę rejestracji właściwego pojazdu, znajdowały się świadectwo zgodności WE albo świadectwo zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenie jednostkowe pojazdu, decyzja o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwo dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. Jeżeli więc, jak wynika z niepodważonego stanu faktycznego sprawy rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją o rejestracji pojazdu (ciągnika rolniczego), pojazd nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem wyłączenie z art. 72 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie miało w tej sprawie zastosowania, to niewątpliwie powyższa decyzja rejestracyjna nie mogła zostać wydana bez spełnienia warunku przedłożenia jednego z dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. Ocena ta jest spójna z kwalifikacją pojazdu jako "nowego pojazdu" w rozumieniu art. 3 pkt 37 rozporządzenia nr 167/2013, albowiem pojazd ten nigdy wcześniej nie był rejestrowany (zob. art. 3 pkt 38: "rejestracja" to "administracyjne zezwolenie na dopuszczenie pojazdu, w tym do ruchu drogowego, obejmujące identyfikację pojazdu i nadanie mu numeru seryjnego znanego jako numer rejestracyjny, na stałe, czasowo lub na krótki okres") ani dopuszczony na terytorium UE (zob. art. 3 pkt 40: "dopuszczenie" to "pierwsze wykorzystanie w Unii pojazdu, układu, komponentu, oddzielnego zespołu technicznego, części lub wyposażenia zgodnie z ich przeznaczeniem"). W związku z tym, zgodnie z treścią powyższej regulacji, unormowania wykonawcze wynikające z § 2 ust. 5 uchylonego z dniem 4 września 2022 r. rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych przewidywały, że w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nowego pojazdu, do wniosku o rejestrację właściciel pojazdu dołącza jeden z dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d. Treść powyższej regulacji była jednoznaczna i jasna, a zatem nie wymagała przeprowadzenia skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, niezależnie od złożoności wtórnego prawa unijnego dotyczącego systemu homologacji pojazdów. To ostatnie zagadnienie ma jednak charakter odrębny względem warunków prawnych legalnej rejestracji pojazdów na terytorium RP. Nawiązując do rozważań przeprowadzonych we wcześniejszym orzecznictwie NSA, trzeba również podnieść, że w świetle jednoznacznej regulacji wynikającej z art. 8, art. 11, art. 13 i art. 15 rozporządzenia nr 167/2013, skarżąca składająca wniosek o rejestrację pojazdu (ciągnika rolniczego) – bez względu na jej kwalifikację lub występowanie w charakterze importera (art. 11) lub dystrybutora (art. 13) nowego pojazdu na określonym etapie podejmowanych działań – przez samo wystąpienie o rejestrację tego rodzaju pojazdu stała się podmiotem obowiązków producenta określonych w tym rozporządzeniu. Zgodnie bowiem z art. 15 importer lub dystrybutor uważany jest do celów niniejszego rozporządzenia za producenta i podlega obowiązkom producenta zgodnie z art. 8-10, w przypadku gdy importer lub dystrybutor udostępnia na rynku lub rejestruje pojazdy, układy, komponenty lub oddzielne zespoły techniczne lub jest odpowiedzialny za ich dopuszczenie pod swoją własną nazwą lub znakiem handlowym lub modyfikuje pojazd, układ, komponent lub oddzielny zespół techniczny w sposób, który może mieć wpływ na zgodność z mającymi zastosowanie wymogami. W tym zakresie należało w szczególności uwzględnić, że w razie wprowadzania do obrotu lub dopuszczania pojazdów, układów, komponentów lub oddzielnych zespołów technicznych producenci zapewniają, aby były one produkowane i homologowane zgodnie z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu oraz w aktach delegowanych i wykonawczych przyjętych na mocy ww. rozporządzenia (art. 8 ust. 1), a ponadto – są oni odpowiedzialni przed organem udzielającym homologacji za wszystkie aspekty procesu homologacji i za zapewnienie zgodności produkcji, niezależnie od tego czy bezpośrednio uczestniczą we wszystkich etapach konstruowania pojazdu, układu, komponentu lub oddzielnego zespołu technicznego (art. 8 ust. 6). W rozpoznawanej sprawie organ rejestrujący nie mógł także pominąć bezpośrednio obowiązującego i jednoznacznego w swej treści art. 38 rozporządzenia nr 167/2013, który stanowi, że – z zastrzeżeniem art. 41 i 44 – pojazdy, dla których obowiązkowa jest homologacja typu UE całego pojazdu, lub pojazdy, dla których producent uzyskał taką homologację na mocy niniejszego rozporządzenia, są udostępniane na rynku, rejestrowane lub dopuszczane, jeżeli towarzyszy im ważne świadectwo zgodności (zob. art. 3 pkt 33 rozporządzenia nr 167/2013: "świadectwo zgodności" to "dokument wydany przez producenta, w którym zaświadcza się, że wyprodukowany pojazd jest zgodny z homologowanym typem pojazdu") wydane zgodnie z art. 33. Obowiązki powyższe były i są oczywiście wtórne względem zasadniczego obowiązku poddania nowego pojazdu właściwej procedurze homologacyjnej, o której była mowa w obowiązującym w dacie rejestracji art. 70b ust. 2 p.r.d. Przepis art. 70b ust. 1 p.r.d. stanowił wówczas w sposób kategoryczny i jednoznaczny, że nowy typ pojazdu, typ przedmiotu wyposażenia lub części, który ma być wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinien spełniać wymagania techniczne, odpowiednie dla danej kategorii pojazdu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 1 p.r.d., natomiast spełnienie odpowiednich wymagań technicznych danego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części potwierdzało się właśnie w procedurze homologacji (art. 70b ust. 2 p.r.d.). Ponadto zgodnie z obowiązującym w miarodajnym okresie przepisem art. 70d ust. 1 p.r.d., producent nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części, z zastrzeżeniem art. 70d ust. 2-6 p.r.d., miał obowiązek uzyskać dla każdego nowego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części odpowiednie świadectwo homologacji typu WE. W korespondencji do powyższej regulacji w art. 70g ust. 1 p.r.d. ustanowiono normatywny zakaz wprowadzania do obrotu nowego pojazdu bez wymaganego odpowiedniego świadectwa homologacji typu lub innego równoważnego dokumentu, o którym mowa w art. 70j ust. 1, art. 70k ust. 1, art. 70o ust. 1, art. 70zo ust. 1, art. 70zp ust. 1 albo art. 70zu ust. 1 p.r.d. Na tle powyższych uwag uzasadniony jest wniosek, że w rozpoznawanej sprawie należało uznać, że rezultat wykładni przepisów art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2 pkt 1 p.r.d. i omówionych powyżej przepisów rozporządzenia unijnego, dokonanej z uwzględnieniem reguł językowych i systemowych jest jednoznaczny i w istocie niesporny, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że mogły zaistnieć na ich tle istotne wątpliwości interpretacyjne. Konkluzji tej nie podważa fakt, że w okresie obowiązywania dyrektywy 2003/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie homologacji typu ciągników rolniczych lub leśnych, ich przyczep i wymiennych holowanych maszyn, łącznie z ich układami, częściami i oddzielnymi zespołami technicznymi oraz uchylającej dyrektywę 74/150/EWG (Dz. Urz. UE z 2003 r., L 171, s. 1), zmienionej dyrektywą Komisji 2014/44/UE z dnia 18 marca 2014 r., analizowane zagadnienie budziło określone wątpliwości, które zostały rozstrzygnięte wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 15 czerwca 2017 r. w sprawie C-513/15 (ECLI:EU:C:2017:473), w którym potwierdzono, że przepisy powyższego aktu powinny być interpretowane w ten sposób, że wprowadzenie do użytku i zarejestrowanie w państwie członkowskim używanych ciągników przywiezionych z państwa trzeciego jest uzależnione od spełnienia wymogów technicznych przewidzianych w ww. dyrektywie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie budzi wątpliwości oczywistość naruszenia wyżej wskazanych przepisów przez organ rejestrujący pojazd. Należy jednak wskazać, że przyjęcie, iż doszło do naruszenia przepisu jednoznacznego w swej treści nie jest i nie może być jedyną i wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można bowiem mówić dopiero wtedy, gdy decyzja wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem, to znaczy gdy jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu. Stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (zob.: wyrok NSA z 17 września 1997 r., sygn. akt III SA 1425/96; wyrok SN z 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95, OSNAPiUS 1995, nr 24, poz. 297; wyrok NSA z 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93, "Wspólnota" 1994, nr 42, s. 16). Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest zatem to, że rodzaj naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja lub postanowienie nie mogą być zaakceptowane jako wydane przez organy praworządnego państwa (zob.: K. Glibowski w: R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2020, s. 1264 i nast.; P. M. Przybysz, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 2024.01.15 komentarz LEX/el.2024; M. Jaśkowska w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 2024.09.01 komentarz LEX/el.2024 oraz przywołane tam orzecznictwo). W rozpoznawanej sprawie organ badając przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, niedostatecznie rozważył wyżej wskazane kwestie, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zauważyć bowiem należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęło że "przeciwko uznaniu decyzji o rejestracji za rażąco naruszającą prawo przemawia ocena wagi naruszenia w kontekście zasady stabilności i trwałości decyzji ostatecznej" i w tym zakresie powołało argumenty o pozytywnym badaniu technicznym pojazdu oraz o błędnej praktyce organów w całym kraju. Te argumenty jednak z przyczyn wskazanych powyżej należy uznać za chybione. Ponownie rozpoznając sprawę organ związany będzie oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszącą się do oczywistości naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 p.r.d., a ponadto rozważy, czy rodzaj naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja o rejestracji pojazdu nie może być zaakceptowana jako wydana przez organ praworządnego państwa. Dokonując tej oceny organ weźmie pod uwagę to, że wprowadzając na rynek UE pojazdy typu homologowanego, które nie posiadały wymaganego prawem świadectwa zgodności, podmiot rejestrujący pojazd działał na własne ryzyko. Liczba wydanych zaś analogicznych decyzji o rejestracji pojazdów tego samego typu, objętych kontrolą, sama w sobie nie może przemawiać za pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji obarczonych tak istotnym naruszeniem prawa, którego skutkiem może być potencjalna utrata zdrowia, a nawet życia ludzkiego. Organ powinien uwzględnić również ewentualne potencjalne naruszenie w zakresie praw wynikających z ochrony konkurencji i konsumentów, do którego mogło dojść na skutek zarejestrowania i w efekcie dopuszczenia do obrotu w UE niehomologowanych ciągników rolniczych, których cena była niższa aniżeli innych ciągników oferowanych na rynku, zaopatrzonych w wymagane prawem świadectwo zgodności, a przy tym spełniających m.in. normy emisyjne. Organ powinien też rozważyć, czy dopuszczenie do ruchu drogowego w UE homologowanego typu pojazdu, który nie posiada świadectwa zgodności, może prowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa na całym rynku wewnętrznym UE oraz zakłócać uczciwą konkurencję na tym rynku, podlegającą ochronie prawnej. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku) oraz uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. (pkt 2 sentencji wyroku).