II GSK 27/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 października 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 614/22 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 lipca 2022 r. nr KO.480.44.2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 614/22, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 15 lipca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że w dniu 15 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wydało wobec skarżącego decyzję, od której przysługiwało prawo zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy lub ze skargą do sądu administracyjnego. Skarżący w dniu 26 lipca 2022 r. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedmiotowy wniosek został rozpatrzony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z 12 września 2022 r. Z kolei w dniu 17 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 lipca 2022 r. Sąd I instancji zauważył, że przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z dniem doręczenia stronie decyzji zaczyna równolegle biec termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skargi do sądu administracyjnego. Ze wskazanego przepisu wynika, że ustawodawca dopuszcza możliwość wniesienia skargi do sądu w miejsce złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 52 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje jednak, aby strona mogła jednocześnie złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu I instancji. Uprawnienia w powyższym zakresie przysługują stronie alternatywnie, tzn. wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyklucza możliwość jednoczesnego złożenia skargi na tę decyzję. WSA podkreślił, że niedopuszczalne jest jednoczesne skorzystanie z dwóch środków zaskarżenia, gdyż niezależne od siebie organy państwowe nie mogą w tym samym czasie prowadzić postępowania dotyczącego prawidłowości wydania tego samego aktu prawnego. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarga do sądu została wniesiona na decyzję, od której strona złożyła wcześniej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem WSA, skarga do sądu na tę decyzje jest bezskuteczna, ponieważ możliwość jej wniesienia została wykluczona poprzez uprzednie złożenie przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedstawionych okolicznościach strona jest uprawniona do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dopiero na decyzję, która została wydana w II instancji na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym stanie sprawy Sąd I instancji uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M. K., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do dalszego prowadzenia Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postepowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wydanego postanowienia poprzez nieuwzględnienie przez Sąd, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 lipca 2022 r. został złożony wyłącznie z ostrożności procesowej, natomiast decyzją z dnia 12 września 2022 r. SKO utrzymało w mocy decyzję z dnia 15 lipca 2022 r. o znaku KO.480.44.2022, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 9 stycznia 2020 r., w związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie rozpoznania przedmiotowej skargi jest w pełni zasadne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Zakres kontroli instancyjnej wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując uchybienia Sądu I instancji oraz normy prawa, które jego zdaniem zostały naruszone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 52 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zasadę tę zmodyfikowano w art. 52 § 3 zdanie 1 p.p.s.a., w myśl którego, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Nie jest zatem sporne, że z cytowanego przepisu wynika, iż strona może albo wnieść skargę na decyzję nieostateczną, bez skorzystania z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo właśnie skorzystać z prawa zbadania decyzji w administracyjnym toku instancji i złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W literaturze podkreśla się fakt pozostawienia w art. 52 § 3 p.p.s.a. przez ustawodawcę stronom wyboru środka ochrony prawnej (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Komentarz do art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 13). Artykułuje się też uznanie strony w zakresie korzystania z omawianego uprawnienia (jw. teza 14). Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji nieuwzględnienie tego, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 lipca 2022 r. został złożony wyłącznie z ostrożności procesowej, a w związku z tym, że decyzja pierwszoinstancyjna została utrzymana w mocy decyzją z dnia 12 września 2022 r., rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji jest zasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja strony, iż przedmiotowy wniosek został złożony wyłącznie z ostrożności procesowej, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. jasno określa dwie alternatywne możliwości, z których może skorzystać strona. W rozpoznawanej sprawie skarżący dokonał wyboru środka prawnego i złożył w pierwszej kolejności wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie podniósł Sąd I instancji, że wynikająca z treści przepisu art. 52 § 3 p.p.s.a. możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje zwyczajny środek prawny, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może być intepretowana jako prawo do równoczesnego korzystania z dwóch możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej w przypadku uznania nieskuteczności jednej z nich. Do tego w istocie sprowadzałoby się rozwiązanie skarżącego, sugerujące dopuszczenie rozszerzenia środków zaskarżenia decyzji nieostatecznych. Niewątpliwie omawiany przepis stanowi przepis szczególny, przewidujący wyjątek od zasady składania skargi od decyzji ostatecznych, stąd też jego interpretacja rozszerzająca, dopuszczająca aktywizowanie uprawnienia do korzystania z alternatywnie przewidzianego przez ustawodawcę uprawnienia do złożenia skargi na decyzję nieostateczną w przypadku uznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za nieskuteczne, nie może być uznana za dopuszczalną. W konsekwencji bez wątpienia za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu I instancji, iż złożona na dalszym etapie postępowania, jako kolejny środek służący weryfikacji decyzji organu, skarga do sądu administracyjnego, musiała podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna. Jak słusznie zauważył WSA, nie zachodzi możliwość dwutorowego kontrolowania decyzji administracyjnej – zarówno na etapie administracyjnym, jak i na etapie sądowoadministracyjnym, a strona zamierzająca poddać decyzję weryfikacji co do jej zgodności z prawem, winna zdecydować się na jeden z dostępnych środków zaskarżenia. Przepisy nie dopuszczają możliwości wniesienia przez stronę zarówno wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargi do sądu administracyjnego. Skargę do sądu można bowiem wnieść tylko wówczas, gdy strona nie korzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nadto nie ma przy tym znaczenia, czy środek przysługujący w toku postępowania administracyjnego został złożony skutecznie, czy też nie, gdyż jedynym warunkiem ustawowym pozostaje nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku. Odmienna wykładnia prowadziłaby do sytuacji, w której strona mogłaby wnieść skargę do sądu na wypadek, gdyby wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Taka argumentacja byłaby niezgodna z literalnym brzmieniem art. 52 § 3 p.p.s.a., który wymaga od strony wyboru, w jakim trybie będzie domagała się ochrony, a więc czy skorzysta z trybu postępowania administracyjnego, czy też z trybu sądowoadministracyjnego. Wobec tego skarżący nie mógł skutecznie domagać się rozpoznania skargi i jednocześnie procedowania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący kasacyjnie zdecydował się na złożenie w dniu 26 lipca 2022 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym wybrał administracyjny tryb zaskarżenia decyzji SKO. Z tego powodu skarga złożona równolegle do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na nieostateczną decyzję SKO z 15 lipca 2022 r. była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.