II GSK 2636/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1790/23 w sprawie ze skargi T. R. P. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2023 r. nr DTD-7.4311.92.2023 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz T. R. P. Sp. z o.o. w Z. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 maja 2024 r. uwzględnił skargę T. R. P. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2023 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylając zaskarżone postanowienie oraz zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: T. R. P. Sp. z o.o. w Z. przesłała do Ministra Infrastruktury w dniu 6 kwietnia 2023 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z 17 marca 2023 r., którą odmówiono Spółce udzielenia autoryzacji w zakresie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/35/UE z 16 czerwca 2010 r. w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych oraz uchylającej dyrektywy Rady 76/767/EWG, 84/525/EWG, 84/526/EWG, 84/527/EWG oraz 1999/36/WE, w formie elektronicznej na adres poczty elektronicznej Sekretariatu Departamentu Strategii Transportu Ministerstwa Infrastruktury (Sekretariat.DepartamentuStrategiiTransportu@mi.gov.pl). Jednocześnie spółka w treści wiadomości elektronicznej zwróciła się z prośbą o potwierdzenie otrzymania wymienionego wniosku. W odpowiedzi na tą wiadomość elektroniczną organ w dniu 24 kwietnia 2023 r. potwierdził w tej samej postaci wpływ korespondencji. Jednocześnie organ poinformował, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji pozostawia się bez rozpoznania. W dniu 28 kwietnia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej, wpływ do organu 2 maja 2023 r.), skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopełniając jednocześnie czynności. Zawiadomieniem z dnia 4 maja 2023 r. organ poinformował spółkę, że złożony przez nią w dniu 6 kwietnia 2023 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 17 marca 2023 r. został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na jego wniesienie w nieprawidłowej formie. Zaskarżonym postanowieniem z 31 maja 2023 r. Minister odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z 17 marca 2023 r. Minister uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślił, że w toku postępowania wielokrotnie wskazywał na konieczność doręczania pism za pośrednictwem operatora pocztowego, osobiście lub ePUAP’em, do czego skarżąca się nie zastosowała. Organ wyjaśnił również, że włączenie dokumentów do akt sprawy i dopuszczenie ich jako dowodów, nie jest równoznaczne z rozpoczęciem postępowania administracyjnego, dlatego w tym przypadku zastosował art. 63 k.p.a. Minister nie podzielił stanowiska spółki, że brak jej winy w uchybieniu terminu wynikał z zachowania organu, który zbyt późno bo dopiero w dniu 24 kwietnia 2023 r. potwierdził wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy spółka wiadomość zawierającą powołany wniosek skierowała do organu 6 kwietnia 2023 r. a termin do złożenia wniosku upływał 7 kwietnia 2023 r. Zdaniem organu, brak pouczenie odnośnie sposobu wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie był również okolicznością uzasadniająca brak winy spółki w uchybieniu terminu. Sąd I instancji uwzględniając skargę na to postanowienie, nie podzielił stanowiska Ministra, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 17 marca 2023 r. Sąd zwrócił uwagę, że pisma w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji z 17 marca 2023 r., były składane za pośrednictwem poczty elektronicznej (via e-mail), a organ przyjmował je i włączał w poczet materiału dowodowego, bez kwestionowania formy i trybu ich wnoszenia - nie pozostawiając ich bez rozpoznania. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy nie wynikało, aby do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu organ zawiadomił spółkę o pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku z dnia 6 kwietnia 2023 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Informację tą organ zawarł dopiero w zawiadomieniu z dnia 4 maja 2023 r.. W ocenie Sądu, skarżąca spółka zachowała należytą staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przesłanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na adres email zamiast na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, wynikało natomiast z działania organu w toku postępowania, akceptującego niejako sposób komunikacji skarżącej z organem za pomocą poczty elektronicznej Sekretariatu Departamentu Strategii Transportu Ministerstwa Infrastruktury. Zdaniem Sądu, skarżąca mogła tkwić w przeświadczeniu, że przyjęty przez nią i akceptowany przez organ sposób komunikacji za pomocą poczty elektronicznej był właściwy zwłaszcza, że w decyzji z dnia 17 marca 2023 r. organ nie zawarł w pouczeniu informacji co do sposobu wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec tego, zdaniem Sądu, spółka nie mogła skutecznie zrealizować swojego uprawnienia wynikającego ze wskazanej wyżej zasady dwuinstancyjności, takie zaś działanie organu naruszyło zasadę zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a., a także zasadę informowania stron zawartą w art. 9 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a także art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Minister Infrastruktury skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 63 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji uznanie, że były podstawy do przywrócenia terminu i w takiej sytuacji bezpodstawne uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra z 31 maja 2023 r. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie WSA nie dostrzegł, że strona znała treść art. 63 k.p.a., nie wystąpiła żadna szczególna i nieusuwalna przeszkoda, która uniemożliwiłaby wysłanie wniosku zgodnie z jego dyspozycją, jednak strona tego nie zrobiła, a tym samym strona dopuściła się co najmniej lekkiego niedbalstwa, które uniemożliwia przywrócenie terminu w trybie art. 58 kpa. Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Organ wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z 30 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że spółka pismem z dnia 30 kwietnia 2026 r., cofnęła w całości wniosek o udzielenie autoryzacji w zakresie Dyrektywy 2010/35/UE i umorzenie postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesiony w niej zarzutu wraz z jego argumentacją nie podważa prawidłowości wyroku Sądu I instancji i dokonanej nim oceny postanowienia organu odmawiającego skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazać na wstępie należy, że stosownie do treści z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a których istnienia w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Mając na uwadze przedmiot nieniniejszej sprawy, zarzut stawiany skargą kasacyjną, argumentację zaskarżonego postanowienia, treść wniosku spółki o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 17 marca 2023 r., przede wszystkim zaś przebieg postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że istota sprawy sprowadza się do kontroli stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w motywach zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym uznał on, że organ odmawiając stronie przywrócenia terminu do dokonania powołanej czynności prawnej nie dokonał pełnej analizy przesłanek warunkujących zastosowanie bądź odmowę zastosowania art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Powołany przepis w § 1 stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Co do zasady, mając na uwadze ugruntowaną w orzecznictwie i literaturze przedmiotu wykładnię powołanej regulacji, za zasadne uznać należy stanowisko organu, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Nie mniej powołana wykładnia nie może stanowić przyczynku do pominięcia innych okoliczność związanych z daną sprawą, które obiektywnie wypełniać mogą znamiona braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, a więc w konsekwencji mogą wypełniać przesłankę warunkującą zastosowanie art. 58 § 1 k.p.a. Zgodzić się należy w tym aspekcie z Sądem I instancji, że przy ocenie przesłanki, o której mowa w powołanym przepisie, nie można pomijać okoliczności, czy przyczyną uchybienia terminu było wyłącznie zachowanie strony czy też działania (zachowanie) organu mogło powodować po stronie zainteresowanego dezorientację lub konfuzję, co do prawidłowości działań procesowych, jakie w sprawie podejmował i mógł podjąć. Innymi słowy sposób prowadzenia przez organ postępowania administracyjnego – sposób prowadzenia czynności wpływających na stronę postępowania lub się do niej odnoszących – powinien być również brany pod uwagę przy ocenie wystąpienia lub braku winy strony w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. W realiach przedmiotowej sprawy, na co zasadnie wskazał Sąd I instancji i co wynika z treści wniosku spółki o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 17 marca 2023 r., organ w toku prowadzonego w sprawie postępowania akceptował składane przez stronę pisma, wnoszone poprzez pocztę elektroniczną na adres e-mail Sekretariatu Departamentu Strategii i Rozwoju Ministerstwa Infrastruktury. Również dokonane przez stronę za pośrednictwem poczty elektronicznej, w toku sprawy administracyjnej, uzupełnienie braków formalnych pism spółki z dnia 9 i 16 stycznia 2023 r., pomimo przywołania przez organ art. 63 k.p.a., zostało przez Ministra zaakceptowane, jako prawidłowe wykonanie wezwania, co potwierdza treść decyzji z dnia 17 marca 2023 r. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że spółka kierując do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wymienioną decyzją skorzystał z poczty elektronicznej – adresu skrzynki elektronicznej Sekretariatu wskazanego Departamentu Ministerstwa Infrastruktury. Nie jest również kwestionowana okoliczność, że strona skarżąca w związku z odpowiedzią organu na prośbę o potwierdzenie wpłynięcia wniosku do organu, po przeprowadzonej rozmowie z pracownikiem organu, nie uzyskała jednoznacznej i nie pozostawiającej wątpliwości informacji odnośnie przyczyn poinformowania strony w ramach rzeczonej odpowiedzi o treści art. 63 § 1 k.p.a. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżąca spółka o fakcie pozostawienia jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowiedziała się dopiero z zawiadomienia z dnia 4 maja 2023 r., już po wniesieniu wniosku o przywrócenie terminu, który nadany został w placówce pocztowej w dniu 28 kwietnia 2023 r. Opisany sposób działania organu wobec wnoszonych przez stronę pism, jak słusznie uznał Sąd I instancji, mógł powodować, iż skarżąca przeświadczona była o prawidłowości przyjętego przez nią sposobu komunikacji z organem, który co należy podkreślić, był przez niego akceptowany do dnia wydania decyzji z 17 marca 2023 r. Spółka działają samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wobec tak przyjętego modus operandi organu mogła nie być świadoma, że kierowana do Ministra w opisany sposób korespondencja nie spełniała wymogu określonego w art. 63 § 1 k.p.a., stanowiącego, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. W konsekwencji strona, kierując się dotychczasowym, akceptowanym przez organ sposobem komunikacji, miała podstawy, choć wadliwe w świetle przywołanego art. 63 § 1 k.p.a., acz wynikające z nieświadomości rzeczonej wadliwości i przekonania o prawidłowości podejmowanych dotąd czynność, do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dotychczasowej formie, a więc za pośrednictwem poczty elektronicznej, nie zaś na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu. Za słuszną, wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, uznać również należy konstatację Sąd I instancji, że wpływ na niezamierzoną przez stronę wadliwość we wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miało także pouczenie zawarte w decyzji z dnia 17 marca 2023 r. Jego treść, wskazując na wielość sposobów zaskarżenia wydanego rozstrzygnięcia nie wskazywało, w zakresie możliwości zastosowania przez stronę regulacji z art. 127 § 3 i art. 129 § 2 k.p.a., na sposób złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Niewątpliwe taki stan pogłębiał istniejące dotychczas przekonanie strony, a na pewno nie wpływał na możliwość zreflektowania się przez nią w wadliwości co do sposobu prowadzenia z organem korespondencji. Brak było zatem podstaw do uznania, jak uczynił to organ w zaskarżony postanowieniu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołane i opisane czynności organu nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie winy wynikające, zdaniem organu, z co najmniej lekkiego niedbalstwa strony, w konsekwencji czego niezasadnym była, bez dokonania oceny dotychczasowych działań organu, odmowa przywrócenia stronie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 17 marca 2023 r.. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznając wyrok Sądu I instancji za niewadliwy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekła jak w punkcie 1 sentencji wyroku, czyli oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 215).