Sygnatura
II GSK 2527/21
Wyrok NSA z 29 maja 2025 r., II GSK 2527/21 – transport drogowy i przewozy
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1406/21 w sprawie ze skargi G.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 marca 2021 r. nr BP.702.103.2021.2058.BEPO.1261 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od G.D. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 lipca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1406/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 2 marca 2021 r., nr BP.702.103.2021.2058.BEPO.1261 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 2 stycznia 2020 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godz. 09:05:32, na odcinku drogi S8 węzeł [...] - [...] oraz przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godz. 10:24:22, na odcinku drogi S8 węzeł [...] - [...]. Na podstawie informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.), dalej: u.d.p., a na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w dniu powstania naruszenia była G.D. Pełnomocnik strony pismem, które wpłynęło do organu 10 kwietnia 2020 r. poinformował, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] był uprzednio zarejestrowany pod numerem [...], który posiadał urządzenie przeznaczone do poboru opłat. Jednocześnie, pełnomocnik złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków - kierowców pojazdów oraz dyspozytora na okoliczność dopełnienia wszelkich obowiązków związanych z gotowością do pobrania opłaty przez system Viatoll (tj. zamontowane urządzenie w pojeździe i dostępne środki pieniężne). Na podstawie pisma Biura Operacji Krajowego Systemu Poboru Opłat z 24 kwietnia 2020 r. organ ustalił, że opłata elektroniczna za przejazd 2 stycznia 2020 r. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] po drodze krajowej S8 [...] - [...] o godz. 09:05:32 oraz o godz. 10:24:22, na tym samym odcinku, nie została uiszczona. W dniu przejazdu ww. pojazd nie był zarejestrowany w systemie. Pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie dopiero 8 kwietnia 2020 r. o godz. 22:26:17, a więc już po doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Opłata elektroniczna za przejazd nie została również uiszczona za pośrednictwem urządzenia viaBOX o nr [...] przypisanego do pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W dniu naruszenia nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat oraz działaniu bramownic. Nie odnotowano płatności żadnych transakcji dla pojazdu o nr rejestracyjnym [...]/[...]. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z 4 grudnia 2020 r. na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 u.d.p. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, ze zm.) dalej: u.t.d. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego 2 stycznia 2020 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...]. Decyzją z 2 marca 2021 r. GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy akcentując w uzasadnieniu, że urządzenie viabox przypisywane jest zawsze do konkretnego pojazdu, a głównym identyfikatorem pojazdu jest jego numer rejestracyjny. Tym samym, dla każdego z pojazdów wydawane jest odrębne urządzenie viabox, a użytkownik po otrzymaniu urządzenia zobowiązany jest do zainstalowania urządzenia wyłącznie w pojeździe, do którego zostało przypisane. Umieszczenie urządzenia viabox w pojeździe, do którego nie zostało przypisane, czy też którego dane są niezgodnie z tymi, które są zamieszczone w systemie, może skutkować nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd. W przedmiotowej sprawie system wygenerował zapis ewidencyjny o treści "Brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Organ zaznaczył, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, a przede wszystkim szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika potwierdza, że opłata elektroniczna należna za przejazd 2 stycznia 2020 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] po drodze krajowej o godzinie 09:05:32 oraz 10:24:22 nie została uiszczona. W tym dniu nie odnotowano również transakcji poboru opłaty elektronicznej z urządzenia viabox przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], dlatego dodatni stan salda konta użytkownika nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem przy braku komunikacji system nie może pobrać należnej za przejazd opłaty elektronicznej. Ustalono również, że 2 stycznia 2020 r. system elektronicznego poboru opłat funkcjonował prawidłowo. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie może zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakimi są zawarcie umowy z operatorem systemu Viatoll na poddany kontroli pojazd i nabycie urządzenia viabox dla tego pojazdu, a obowiązek ten dotyczy wszystkich użytkowników systemu, to w żadnym razie nie można mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. organ dodał też, że za siłę wyższą, zgodnie z definicją określoną w doktrynie prawa, uważa się zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje, dlatego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły też, zdaniem organu, okoliczności przewidziane w art. 189e k.p.a. Konkludując GITD stwierdził, że korzystający z drogi krajowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, byli zobowiązani do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. G.D. wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję GITD z 2 marca 2021 r., zaskarżając powyższą decyzję w całości, wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 lipca 2021 r. WSA w Warszawie oddalił skargę wskazując, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji I instancji, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d. wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Sąd podkreślił, że z załącznika nr 1 pkt 13 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, droga ekspresowa S8 na odcinku [...] - [...], została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną. Zdaniem sądu nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również skarżąca w zakresie przejazdu 2 stycznia 2020 r. pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] płatnym odcinkiem drogi S8 węzeł [...] - [...] o godz. 09:05:32 oraz o godz. 10:24:22, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. W tym dniu pojazd nie był zarejestrowany w systemie poboru opłat, został zarejestrowany w systemie 8 kwietnia 2020 r. o godz. 22:26:17. Z niebudzących wątpliwości ustaleń organu, wynika również, że opłata elektroniczna za powyższe przejazdy nie została uiszczona za pośrednictwem urządzenia viaBOX nr [...] przypisanego do pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że obie rejestracje dotyczą tego samego pojazdu, który w dniu stwierdzonego naruszenia po przerejestrowaniu związanym z zakończeniem umowy leasingu, zarejestrowany był pod numerem [...], wcześniej natomiast zarejestrowany był pod numerem [...]. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy rejestru przejazdów pojazdów skarżącej płatnymi podcinkami dróg krajowych jednoznacznie wynika, że 2 stycznia 2020 r., na koncie skarżącej znajdowały się środki finansowe. Organ ustalił jednak również, że w dniu przejazdu system elektronicznego poboru opłat ESPO oraz urządzenie kontrolne infrastruktury przydrożnej [...], funkcjonowały prawidłowo. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że urządzenie viaBOX o nr [...] nie działało prawidłowo, sama skarżąca podnosi, że urządzenie było sprawne, co potwierdza również okoliczność zwrócenia przedmiotowego urządzenia 8 kwietnia 2020 r., jako funkcjonalne. W ocenie sądu, powyższe ustalenia wskazują, że nie ma podstaw do przyjęcia, że brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu 2 stycznia 2020 r. płatnym odcinkiem drogi ekspresowej S8 wynikał z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosiłby organ, tj. z przyczyn związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem systemu poboru opłaty elektronicznej oraz niesprawnością techniczną urządzenia viaBox. Zdaniem sądu, GITD prawidłowo przyjął, że skarżąca nie wywiązała się z podstawowego obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., związanego z korzystaniem z płatnego odcinak drogi krajowej dokonując przejazdu pojazdów podlegającym opłacie elektronicznej bez jej uiszczenia i w związku z tym prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną. W związku z powyższym sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. GITD, działając na podstawie przepisów prawa zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, w świetle zatem art. 78 § 1 k.p.a., organ nie był obowiązany do przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność zainstalowania w spornym pojeździe sprawnego urządzenia viaBox. Organ nie kwestionował tych okoliczności, które nie są jednak wystarczające do uznania że skarżąca wywiązała się z ciążących na niej obowiązków związanych z uiszczeniem opłaty elektronicznej i które wiążą się również z prawidłowym używaniem urządzenia viaBox. Organ wykazał, że w dniu przejazdu system elektronicznego poboru opłat ESPO oraz urządzenie kontrolne infrastruktury przydrożnej [...], funkcjonowały prawidłowo, dlatego brak jest podstaw do przyjęcia, wbrew twierdzeniom skarżącej, że z powyższych względów doszło do nieuiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Sąd za nieskuteczny uznał także zarzut dotyczący naruszenia przez organ art. 189f § 1 k.p.a., wskazując, że na skarżącą nie została nałożona kara pieniężna za nieuiszczenie należnej opłaty elektronicznej w konkretnej wysokości lecz za naruszenie przepisów prawa o drogach publicznych polegające na niewywiązaniu się z podstawowego obowiązku uiszczenia opłaty za poruszanie się płatnym odcinkiem drogi krajowej, wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Ustawodawca nie powiązał tego naruszenia z konkretną kwotą, przewidując karę pieniężną w tej samej kwocie 1 500 zł, za każde naruszenie ww. obowiązku w przypadku pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, innych niż zespół pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy. Niezależnie zatem od wysokości kwoty nieuiszczonej opłaty elektronicznej, każdy brak zapłaty tej opłaty stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. podlegające karze na podstawie art. 13k ust. 1 u.d.p., a więc naruszenie przepisów prawa o tej samej wadze. Dlatego wysokość nieuiszczonej w niniejszej sprawie przez skarżącą opłaty elektronicznej, nie ma wpływu na ocenę wagi stwierdzonego w sprawie przez GITD naruszenia prawa i zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła G.D. i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 §1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedokonania prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego, naruszenia podstawowych reguł postępowania, niepowzięcia wątpliwości co do sprawności systemu viaTOLL, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych co do odpowiedzialności skarżącej za brak uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem [...] o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 2 stycznia 2020 roku na odcinku drogi krajowej S8 [...] - [...], 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż istniały podstawy do nałożenia kary na skarżącą, 3) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, przeprowadzenie rozprawy, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna zarzuca wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż istniały podstawy do nałożenia kary na skarżącą, jak również naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie. Należy podkreślić, że o skuteczności zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania decyduje wykazanie istotnego wpływu zarzucanych naruszeń zasady ogólnej postępowania na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną obowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień zasad ogólnych postępowania były na tyle ważkie, że miały istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, rozstrzygnięcie sądu administracyjnego mogłoby być inne. Dla wykazania istotnego, a nie jakiegokolwiek, wpływu na wynik sprawy, niewystarczające jest przytoczenie zasad ogólnych, ale konieczna jest konkretyzacja i wskazanie, który przepis postępowania, będący realizacją zasady procesowej, został naruszony, w jaki sposób oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu. Dodać należy, że w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 - 240; np. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r. sygn. akt FSK 2706/04 czy wyrok NSA z 13 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 329/06, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi bowiem postępowanie na podstawie przepisów p.p.s.a. a nie przepisów k.p.a. Zatem, sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów k.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 216/06). Kolejno należy zauważyć, że ze sposobu skonstruowania zarzutu kasacyjnego z pkt 2 skargi kasacyjnej przez powiązanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z art. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż istniały podstawy do nałożenia kary na skarżącą, należy wnosić, że autor skargi kasacyjnej w istocie stawia zarzut naruszenia prawa materialnego, bowiem błędna wykładnia przepisu przez sąd winna być objęta zarzutem z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzut ten nie został zatem sporządzony poprawnie. Zgodnie z przywołanym już art. 174 p.p.s.a., opierając skargę kasacyjną na zarzucie polegającym na dokonaniu przez sąd błędnej wykładni danego przepisu, autor skargi kasacyjnej winien wykazać na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem strony, rozumienia naruszonego przepisu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma w tym zakresie za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04; wyrok NSA z 2 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; wyrok NSA z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06). Takiej argumentacji w zarzutach skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu zabrakło, co powoduje, iż zarzut ten nie poddaje się kontroli sądu kasacyjnego, podobnie zresztą jak zarzut zawarty w pkt 3 skargi kasacyjnej. Naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. nie zostało bowiem powiązane z żadnym innym przepisem prawa. Nie można również wyrokowi sądu pierwszej instancji zarzucić naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. (pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej), ponieważ przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok oddalający skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, zatem podstawą prawną działania WSA był art. 151 p.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Skarżąca powinna w związku z tym, sformułować zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., bowiem sąd pierwszej instancji jej zdaniem niezasadnie oddalił skargę, w sytuacji naruszenia opisanych w skardze przepisów, czego jednak w prawidłowy sposób nie uczyniła. Wobec tego, że przy zarzucie naruszenia przez WSA art. 151 p.p.s.a. skarżąca nie wskazała dodatkowo żadnych innych przepisów, uznać należy, iż zarzut ten związany jest z podnoszonym przez stronę skarżącą w punkcie 1 skargi kasacyjnej naruszeniem przepisów prawa procesowego, do których NSA odniesie się w kolejnej części uzasadnienia. Za niezasadny uznał sąd kasacyjny zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania poprzez zaakceptowanie rażącego naruszenia przez przepisów art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła jakiegokolwiek uzasadnienia powyższego zarzutu (a w rzeczywistości zarzutów ze względu na liczbę wskazywanych przepisów i różnorodność normatywną) w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, mimo że miała taki obowiązek, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przedstawionego w treści zarzutu wskazania przez skarżącą kasacyjnie, w jaki sposób miało dojść do naruszenia poszczególnych przepisów k.p.a., nie sposób przypisać do każdego ze wskazywanych przepisów ze względu na brak związku z treścią niektórych z nich. Tak sformułowany zarzut nie nadaje się do rozpoznania, ponieważ związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej regułom, w tym powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z tym zakres kontroli wyroku wyznacza sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem i w jaki sposób. Wymogu tego nie spełnia wskazanie wielu przepisów w jednym zarzucie i sumaryczne wskazanie wielu sposobów naruszenia, jeżeli jest oczywiste, że przepisy mogą być naruszone w różny, odmienny od innych przepisów, sposób. Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy postępowania naruszone przez sąd, sposób tego naruszenia i wpływ naruszenia na wynik sprawy, to jest na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy korygowania postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia ani poszukiwać ewentualnego uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej poprzez analizę uzasadnienia wyroku, bądź akt sprawy. Zarzut naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji pomimo niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedokonania prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego, naruszenia podstawowych reguł postępowania, niepowzięcia wątpliwości co do sprawności systemu viaTOLL, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych co do odpowiedzialności skarżącej za brak uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem [...] o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 2 stycznia 2020 roku na odcinku drogi krajowej S8 [...] - [...], powiązany został w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z nieprzesłuchaniem przez organ kierowcy pojazdu na okoliczność dopełnienia przez skarżącą ciążących na niej obowiązków jako użytkownika systemu viaTOLL oraz z niepodjęciem przez organ jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie prawidłowości działania ESPO. Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie organy inspekcji drogowej zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej przeprowadziły postępowanie dowodowe służące ustaleniu stanu faktycznego, wyczerpująco zbadały okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oraz oparły rozstrzygnięcia na zgromadzonym materiale dowodowym, działając zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Skarżąca kwestionując sposób oceny ustalonych okoliczności, nie podważa zresztą samego faktu niedokonania opłaty za przejazd pojazdem [...] po drodze krajowej w dniu 2 stycznia 2021 r. Przesłuchanie kierowcy na okoliczność dopełnienia przez skarżącą ciążących na niej obowiązków jako użytkownika systemu viaTOLL nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż kara pieniężna została nałożona za brak uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem [...] w dniu 2 stycznia 2020 roku, a nie za brak dopełnienia przez skarżącą ciążących na niej obowiązków jako użytkownika systemu viaTOLL. Organ zresztą nie kwestionował tych okoliczności, które nie są jednak wystarczające do uznania że skarżąca wywiązała się z ciążących na niej obowiązków związanych z uiszczeniem opłaty elektronicznej i które wiążą się również z prawidłowym używaniem urządzenia viaBox. Nie można również zgodzić się ze skarżącą, iż organ nie podjął działań mających na celu ustalenie prawidłowości działania ESPO. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ ustalił, że w dniu spornego przejazdu system elektronicznego poboru opłat ESPO oraz urządzenie kontrolne infrastruktury przydrożnej [...], funkcjonowały prawidłowo. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że urządzenie viaBOX nr [...] nie działało prawidłowo, skoro sama skarżąca podnosi, że urządzenie to było sprawne, co potwierdza również okoliczność zwrócenia przedmiotowego urządzenia w dniu 8 kwietnia 2020 r., jako funkcjonalnego. W ocenie NSA - wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie - ustalone w sprawie okoliczności faktyczne stanowiły dostateczną podstawę nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przewiduje, że "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za (...) przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej." Należy zatem podkreślić, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności by uczynić zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutów naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., ani też przepisów art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 77 i art., 78 k.p.a. Należy ponownie zauważyć, iż skarżąca kasacyjnie nie kwestionowała, ani na etapie postępowania administracyjnego przed organem administracji, ani w skardze do WSA w Warszawie, okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie dotyczących tego, że sporny przejazd w dniu 2 stycznia 2020 r. po drodze krajowej S8 odbywał się pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony oraz, że skarżąca nie uiściła opłaty elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu I instancji, iż nie można organowi przypisać wad w gromadzeniu bądź ocenie dowodów ani też w dokonywaniu ustaleń faktycznych. Nie można mieć wątpliwości co do tego, że skarżąca jest właścicielem pojazdu ciężarowego, w stosunku do którego zarejestrowano przejazd bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej. Ustalenia te poczyniono na podstawie przeprowadzonej kontroli, danych uzyskanych z elektronicznego systemu poboru opłat oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. dowodu rejestracyjnego pojazdu i fotografii pojazdu. Tym samym wbrew argumentacji kasatora zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie było podstaw do kwestionowania, że w dniu 2 stycznia 2020 r. zarejestrowano przejazd pojazdu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godz. 09:05:32, na odcinku drogi S8 [...] - [...] oraz przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godz. 10:24:22, na odcinku drogi S8 [...] - [...]. Konkludując należy dodać, iż analiza uzasadnienia wyroku sądu I instancji i akt sprawy prowadzi do wniosku, że WSA w Warszawie poprawnie ocenił ustalenia dowodowe. W ich świetle nie budzi wątpliwości brak uiszczenia opłaty przez pojazd ciężarowy o nr rej. [...]. Należy dodać, iż podnoszone przez skarżącą kasacyjnie posłużenie się urządzeniem viaBox przypisanym do poprzedniego numeru rejestracyjnego, tj. [...] było efektem działania samej skarżącej, a więc to na niej spoczywa obowiązek poprawnego prawnie wykazania uiszczenia opłaty (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 245/18; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2007 r. (sygn. akt II GSK172/07 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od lojalnego współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że sąd I instancji dopuścił się naruszeń prawa. Z tego więc powodu zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim można je ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, należało uznać za nietrafne. Wobec powyższego należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 270 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 19 listopada 2021
- Symbol z opisem
- 6037 Transport drogowy i przewozy
- Hasła tematyczne
- Kara administracyjna
- Skarżony organ
- Inspektor Transportu Drogowego
- Sędziowie
- Małgorzata Rysz Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
art. 13 ust. 1 pkt 3 · Dz.U. 2024 poz. 1539
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 174 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ol 219/25 · 29 maja 2025
Wyrok WSA w Olsztynie z 29 maja 2025 r., II SA/Ol 219/25 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: VI SA/Wa 208/25 · 29 maja 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2025 r., VI SA/Wa 208/25 – transport drogowy i przewozy
Sygnatura: I SA/Ke 58/25 · 29 maja 2025
Wyrok WSA w Kielcach z 29 maja 2025 r., I SA/Ke 58/25 – transport drogowy i przewozy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny