II GSK 2502/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 53/23 na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r. (sygn. akt VI SAB/Wa 53/23) odrzucił skargę G. K. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca" "Strona") na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania odwołania . 2. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w przedmiocie rozpoznania odwołania od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach z dnia 13 czerwca 2018 r. nr 36 w zakresie punktu b. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że nierozpoznanie odwołania nie było zawinione przez organ oraz nie było możliwe z uwagi na brak dysponowania aktami osobowymi Skarżącej. 4. Sąd I instancji podkreślił, że w aktach administracyjnych (trzy tomy dotyczące sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 3903/23 i jeden tom ze sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 720/22 wypożyczony z Naczelnego Sądu Administracyjnego) oraz dokumentów nadesłanych przy piśmie pełnomocnika organu z 18 grudnia 2024 r. nie znajduje się ponaglenie Skarżącej wzywające do rozpoznania odwołania od uchwały Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach z 13 czerwca 2018 r. nr 36 pkt b. 5. Zarządzeniami z 21 lutego 2024 r., 19 czerwca 2024 r., 12 lipca 2024 r., 4 września 2024 r., 18 listopada 2024 r. pełnomocnik organu został wezwany do nadesłania akt administracyjnych dotyczących odwołania od uchwały z 13 czerwca 2018 r. nr 36 Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach, w tym ponaglenia Skarżącej. Dodatkowo postanowieniem z 12 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VI SO/Wa 27/23 wymierzył Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej grzywnę w wysokości 6000 zł, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Ponaglenie nie zostało nadesłane. 6. Zarządzeniem z 18 listopada 2024 r. Skarżąca została wezwana do wykazania, że przed wniesieniem skargi wyczerpała środki zaskarżenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało odebrane przez Skarżącą 3 grudnia 2024 r. pozostało bez odpowiedzi. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, wskazując, że brak jest dokumentów potwierdzających wniesienie przez Skarżącą ponaglenia w niniejszej sprawie. 8. Skarżąca złożyła "zażalenie", na powyższe postanowienie wnosząc o uchylenie niniejszego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA z uwzględnieniem niniejszych zarzutów oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że nie zostały ruszczone w całości ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1).naruszenie art. 52 § 2b w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na przyjęciu, że brak przedłożenia przez Skarżącą dowodu wniesienia ponaglenia uzasadnia odrzucenie skargi, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca nie miała realnej możliwości dopełnienia tego obowiązku z przyczyn od siebie niezależnych, 2). naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie faktu, że Sąd nie przeprowadził z urzędu niezbędnych ustaleń dotyczących możliwego doręczenia ponaglenia do organu, mimo że tok sprawy i liczba postępowań zainicjowanych przez Skarżącą wskazują na możliwy brak jednoznacznego rozdzielenia dokumentacji między rożnymi sprawami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 9. Na wstępie stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ta podstawa rozstrzygnięcia sprawia, że od postanowienia takiego przysługuje skarga kasacyjna (a nie zażalenie). Stosownie bowiem do art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego środek prawny wniesiony przez Skarżącą został zakwalifikowany jako skarga kasacyjna. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 p.p.s.a. i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. 10. Postawione przez Skarżącą zarzuty, wyznaczające zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, są niezasadne, a w konsekwencji skarga kasacyjna, jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej postawiony został zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 2b p.p.s.a. Uchybienie tym przepisom miało polegać niewłaściwym ich zastosowaniu i przyjęciu, że brak przedłożenia przez Skarżącą dowodu wniesienia ponaglenia uzasadnia odrzucenie skargi, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca nie miała realnej możliwości dopełnienia tego obowiązku z przyczyn od niej niezależnych. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo zastosował te przepisy, uznając że: 1) wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga wyczerpania środka zaskarżenia, który służył Skarżącej w postępowaniu przez organem właściwym w sprawie (WSA wskazał, że z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że środkiem tym jest ponaglenie), 2) skarga wniesiona mimo niewyczerpania środka zaskarżenia przysługującego Skarżącej w postępowaniu przed Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na bezczynność (zob. np. wyrok NSA z 29 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2012/19). Wobec powyższego należy przyjąć, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie, które jest w tej kwestii jednolite, dla dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, istotne jest jedynie wyczerpanie tego trybu przez stronę, tj. wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia. Nie ma znaczenia sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., w szczególności zaś to, czy zostało ono uwzględnione, a nawet to, czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie (np. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 512/17). 11. Stanowiska WSA w tym zakresie nie może podważyć argumentacja podniesiona w skardze kasacyjnej, że w sytuacjach spornych co do wniesienia ponaglenia Sąd ma obowiązek dokonać oceny, czy Skarżąca mogła w sposób niezawiniony nie dopełnić tego wymogu. Zauważyć należy, że obowiązek taki nie wynika z przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej jako naruszone. W sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwracał się zarówno do organu o nadesłanie całości akt administracyjnym wraz z ponagleniem jak i do Skarżącej o wykazanie, że przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpała środki zaskarżenia. Pismo skierowane do Skarżącej pozostało bez odpowiedzi. Nie jest więc tak, jak twierdzi Skarżąca, że brak ponaglenia Sąd utożsamił z jego niewniesieniem. Ponadto to na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że złożyła stosowne ponaglenie. Sąd nie bada też stopnia zawinienia po stronie Skarżącej w przypadku braku ponaglenia. 12. W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, należało uznać, że skarga na bezczynność tego organu podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. 13. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. 14. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl