Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 2480/24

II GSK 2480/24 - Wyrok NSA z 2026-05-26

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
26 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. k. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 273/24 w sprawie ze skargi E. Sp. k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 lipca 2022 r. nr 1401-IOC.48.51.2021.2.BB w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od E. Sp. k. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII 273/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. Sp.k. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 14 lipca 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 20.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła skarżąca spółka, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 1651) w związku z przepisami art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332), poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji uchybień organów polegających na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego polegającej na błędnym przyjęciu, że istnieją podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy zgłoszenie zostało przyjęte, a z okoliczności sprawy nie wynika, że zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa, a przewodnik uzupełnił wszystkie braki zgłoszenia SENT w trakcie kontroli. II. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego, tj.: - art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT poprzez niezasadne wymierzenie karny za niezapewnienie w trakcie całej trasy przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, w sytuacji gdy brak aktualnej trasy spowodowanych jest synchronizacją urządzenia geolokalizacyjnego z konkretnym pojazdem co powoduje, że wskazanie błędnego numeru rejestracyjnego pojazdu w systemie SENT pociąga za sobą brak aktualnych danych geolokalizacyjnych, w konsekwencji prowadzi to do podwójnej karalności, - 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c), lit. g) i lit. i), art. 22 ust. 2a ustawy SENT w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292) poprzez stosowanie przepisów w sposób naruszający zasadę proporcjonalności w wyniku nałożenia na przewoźnika kary wyłącznie za uchybienia formalne w systemie SENT, które nie wiązały się z popełnieniem przestępstwa. W tamtych okolicznościach strona dysponowała wszelkimi dokumentami niezbędnymi do przewozu towaru. Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ administracji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej "ustawa SENT") w zakresie odnoszącym się do naruszenia polegającego na zgłoszeniu niezgodnie ze stanem faktycznym danych dotyczących numeru rejestracyjnego środka transportu oraz numeru lokalizatora w zgłoszeniu SENT [...] oraz na niezapewnieniu w trakcie całej trasy przewozy towaru objętego zgłoszeniem SENT [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne – wobec ich prawidłowości – uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek przypisania stronie naruszenia obowiązków, o których stanowi art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c), lit. g) i lit. i) oraz art. 10a ust. 1 ustawy SENT, a w konsekwencji nałożenie na stronę – na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz na podstawie art. 22 ust. 2a tej ustawy – za te naruszenia kar pieniężnych w wysokości po 10 000 zł. Zwłaszcza, że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – organy administracji publicznej bez naruszenia prawa oceniły również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki stosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (kar pieniężnych), o której jest mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Zwłaszcza, gdy w uzasadnieniu tego wniosku podkreślić, że ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie może pomijać, nie dość, że znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym w relacji do celu powinny odpowiadać stawiane na ich podstawie zarzuty oraz korespondujące z nimi ich uzasadnienie (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09), to również, że w przypadku skargi kasacyjnej będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia, czytelność formułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym wniesieniem tego pisma (jak w przypadku skargi czy też zażalenia), ale także, jeżeli nie przede wszystkim, z jego treścią (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17). Odnosząc się z perspektywy przedstawionych uwag wprowadzających do oceny zasadności – a co za tym idzie skuteczności – zarzutów adresowanych wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia trzeba stwierdzić, że zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa zarzut z pkt I tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zwłaszcza, że jego ocena nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13). Przez "wpływ", o którym jest mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej - abstrahując już nawet od tego, że ogranicza się do zabiegu polegającego na dosłownym wręcz cytowaniu fragmentów uzasadnień przywoływanych judykatów wojewódzkich sądów administracyjnych bez uwzględnienia, co istotne, stanów faktycznych, na gruncie których judykaty te zapadły, co siłą rzeczy nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie do braku ich przydatności, a co za tym idzie o braku skuteczności tego rodzaju zabiegu – nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego. Ponownie odwołując się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. trzeba przede wszystkim stwierdzić, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania i rekonstruowanych z nich wzorów działania adresowanych do organu administracji publicznej stanowiących jednocześnie wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej) oraz wzorów działania adresowanych do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 p.p.s.a.), które Sąd ten miałby naruszyć kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, a ponadto na czym miałby polegać istotny wpływ zarzucanego naruszenia wymienionych przepisów postępowania na wynik sprawy. Z całą pewnością omawianemu wymaganiu nie czyni zadość twierdzenie, że Sąd I instancji nie dostrzegł "[...] uchybień Organów polegających na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego polegającej na błędnym przyjęciu, że istnieją podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy zgłoszenie zostało przyjęte a z okoliczności sprawy nie wynika, że zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych [...] a przewoźnik uzupełnił wszystkie braki zgłoszenia SENT w trakcie kontroli". Podkreślając w odpowiedzi na tego rodzaju stanowisko, że "uzupełnienie wszystkich braków zgłoszenia SENT w trakcie kontroli" nie jest wykonaniem obowiązku, o którym stanowi art. 5 ust. 1 i ust. 4 ustawy SENT, albowiem – jak wynika z przywołanego przepisu prawa determinowanego funkcjami i celami tej ustawy (o czym mowa jeszcze dalej) – wykonanie adresowanego do przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, o dane, o których w nim mowa – w tym, między innymi, o: numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a); numer lokalizatora albo numer urządzenia (odpowiednio lit. c) oraz lit. i) ust. 4 art. 5) – aby mogło być uznane za prawidłowe i zgodne z prawem nie może nastąpić w jakimkolwiek dowolnym, czy też dogodnym dla przewoźnika czasie, lecz musi nastąpić – jak wymaga przywołany przepis prawa – "[...] przed rozpoczęciem przewozu towaru", trzeba również stwierdzić, że z punktu widzenia zasadności przypisania stronie naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli oraz nałożenia kar pieniężnych za te naruszenia nie ma prawnie istotnego znaczenia okoliczność odnosząca się do braku obawy uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa w związku ze stwierdzeniem tychże naruszeń. Z przepisów art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) oraz art. 10a ust. 1 ustawy SENT – które stanowiły podstawę rekonstruowania znamion deliktów przypisanych stronie – nie wynika bowiem, obowiązek przeprowadzania przez organ administracji publicznej faktycznych we wskazanym przez stronę zakresie. Co więcej, z omawianego punktu widzenia, a mianowicie zasadności przypisania stronie naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli oraz nałożenia za nie kar pieniężnych – jak również z punktu widzenia stosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT, o czym mowa dalej – nie ma znaczenia – co jest aż nadto oczywiste w świetle celów wymienionej ustawy, o czym również mowa jeszcze dalej – że podmiot prowadzi działalność zgodną z prawem, że nie doszło do realnego zagrożenia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu Państwa, że stwierdzone naruszenie nie ma związku z oszustwem lub innym przestępstwem, że wysokość nałożonej kary pieniężnej jest wyższa, niż wynagrodzenie uzyskane za wykonaną usługę przewozu (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 327/24). Wobec treści przepisów art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) oraz art. 10a ust. 1 ustawy SENT – z których odpowiednio wynika, że w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a), numer lokalizatora albo numer urządzenia oraz że przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem – trzeba stwierdzić, że obowiązki adresowane na ich gruncie do przewoźnika są zdecydowanie różne i odrębne od siebie, a co więcej, że – wobec bezwzględnie obowiązującego charakteru wymienionych przepisów prawa (ius cogens) – nie jest tak – jak zdaje się to sugerować strona skarżąca na gruncie zarzutu z pkt II tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej – że brak uczynienia zadość jednemu z tych obowiązków, a mianowicie pierwszemu z nich, nie skutkuje naruszeniem drugiego spośród tych obowiązków, czy też – jak zdaje się to również wynikać ze stanowiska strony – że uczynienie zadość jednemu z tych obowiązków miałoby zwalniać z wykonania drugiego spośród nich. Wbrew stanowisku strony skarżącej tak nie jest – a jest to oczywiste w świetle treści przywołanej regulacji prawnej determinowanej jej celem oraz funkcją – co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że nie jest zasadny zarzut z pkt II tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W korespondencji do stanowiska, że z punktu widzenia zasadności przypisania stronie naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli oraz nałożenia za nie kar pieniężnych oraz z punktu widzenia stosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT – którego naruszenia, co nie mniej istotne, skarga kasacyjna jednak nie zarzuca – nie ma znaczenia, że podmiot prowadzi działalność zgodną z prawem, że nie doszło do realnego zagrożenia uszczuplenia dochodów podatkowych budżetu Państwa, że stwierdzone naruszenie nie ma związku z oszustwem lub innym przestępstwem, czy też, że wysokość nałożonej kary pieniężnej jest wyższa, niż wynagrodzenie uzyskane za wykonaną usługę przewozu, trzeba stwierdzić, że nie jest również zasadny zarzut z pkt II tiret drugie petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) oraz lit. i) oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców, na gruncie którego strona skarżąca zmierza do wykazania wobec nałożenia na nią na podstawie przepisów ustawy SENT kary pieniężnej za "[...] uchybienia formalne w systemie SENT, które nie wiązały się z popełnieniem przestępstwa [...]" w rozpatrywanej sprawie miałoby dojść do naruszenia zasady proporcjonalności. Podkreślając w punkcie wyjścia – albowiem nie jest to bez znaczenia dla oceny zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego – że strona skarżąca nie zarzuca naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT – na gruncie którego ustawodawca operuje funktorem "lub", co prowadzi również do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie zostało oparte na konkurencyjnych, lecz równoważnych podstawach, a co więcej, że zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" może stanowić samodzielną podstawę stosowania wymienionego przepisu prawa – trzeba stwierdzić, że z konwencji językowej stosowanej dla potrzeb redakcji wypowiedzi normatywnej zawartej we wskazanym przepisie prawa wynika, że ważny interes podmiotu, o którym w nim mowa lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu tego podmiotu lub interesu publicznego. Za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu oceny, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT, zaś po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, co w tym też kontekście wiąże się z potrzebą uwzględniania w płaszczyźnie stosowania prawa – którego prawidłowości skarga kasacyjna w tym zakresie nie podważa, albowiem nie podnosi zarzutu naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT – konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności zwłaszcza w tym jej aspekcie, który odnosi się do tzw. przesłanki niezbędności, której źródłem – w relacji do istoty oraz przedmiotu rozpatrywanej sprawy – jest art. 2 Konstytucji RP (zob. np. wyroki TK w sprawach K 8/07 oraz P 24/12). Wobec funkcji sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu oraz wobec zobiektywizowanego charakteru odpowiedzialności administracyjnej, ocena odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz odnośnie do braku interesu publicznego (ważnego interesu przewoźnika) w odstąpieniu od jej nałożenia powinna więc uwzględniać – co stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego – potrzebę rozważenia, czy z punktu widzenia okoliczności stanu faktycznego danej sprawy oraz celów ustawy SENT, wymierzenie kary pieniężnej będzie przydatne i niezbędne dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy. Przedmiot regulacji ustawy SENT oraz jej cele – ukierunkowane na zapobiegania i przeciwdziałania ryzykom, a także niepożądanych zjawiskom, działaniom i zachowaniom, w tym również nadużyciom towarzyszącym przewozowi i obrotowi towarów wrażliwych – wobec oparcia zasad systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi na założeniu o samokontroli i samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą tej ustawie, wymagał stworzenia skutecznych mechanizmów i instrumentów zapewniających efektywność tego systemu, a mianowicie mechanizmu prewencji. Jakkolwiek faktem jest, że odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków określonych w ustawie SENT ma charakter zobiektywizowany, zaś sankcja administracyjna ma postać kary pieniężnej bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu, a kary te zostały ukształtowane na stosunkowo wysokim poziomie, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że sam ustawodawca – co trzeba podkreślić – zróżnicował tę wysokości uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie – jeżeli nie przede wszystkim – rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Co więcej – a nie jest to również bez znaczenia – wobec treści i funkcji art. 22 ust. 3 ustawy SENT – którego naruszenia strona nie podnosi, co ponownie trzeba podkreślić – nakładanie kar pieniężnych nie ma więc charakteru automatycznego, albowiem organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia odnośnie do oceny celowości jej nałożenia, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że ustanowienie instytucji kar pieniężnych oraz – jeżeli nie zwłaszcza – ich nakładanie na podstawie wymienionej ustawy, nie było i nie jest determinowane wyłącznie funkcją represyjną. Jest bowiem poprzedzone oceną odnośnie do celowości jej nałożenia determinowaną przydatnością i niezbędnością dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy. Ponownie podkreślając, że system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi został oparty na założeniu o samokontroli i samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą ustawie SENT, w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów trzeba podnieść, że instytucja kary administracyjnej stanowi nieodłączny element przymusu państwowego, który polega na stosowaniu przymusu typu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacjach dotyczących wykonywania nakazów bądź przestrzegania zakazów ustanowionych przez administrację albo wprost wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Kary pieniężne stanowią więc środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków, zaś przez zapowiedź negatywnych konsekwencji motywują do ich wykonywania (zob. wyrok TK z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie P 9/08). Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji sankcja administracyjna (kara pieniężna) zapewnia poszanowanie i efektywne urzeczywistnianie obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, zaś jej sens tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów, dzięki czemu norma sankcjonująca motywuje adresatów norm sankcjonowanych do poszanowania prawa, zaś sama ustawowa groźba jej nałożenia ma charakter dyscyplinujący, przez co przyczynia się do realizacji celów, którym służy wykonywanie sankcjonowanych obowiązków, a także wzmacnia poczucie praworządności (zob. wyrok TK z dnia 15 października 2013 r. w sprawie P 26/11). Jeżeli więc – co ponownie wymaga podkreślenia – system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi został oparty na założeniu o samokontroli i samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą ustawie SENT, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że ustanowienie na gruncie tej ustawy sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych oraz ich nakładanie przez uprawnione organy administracji zostało zdeterminowane ich funkcją motywacyjną pozostająca w związku z prewencyjnym oddziaływaniem w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana, i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym. Ich wysokość zaś, stanowi konsekwencję uwzględnienia znaczenia funkcji ochronnej oraz funkcji pomiaru wagi chronionego dobra mierzoną stopniem dolegliwości w relacji do wagi dobra chronionego. Stąd też właśnie – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – niewykonanie obowiązku, o którym jest mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) ustawy SENT, co w odniesieniu do uchybienia obowiązkowi podania numeru rejestracyjnego środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a) ma szczególnie istotne znaczenie z punktu widzenia monitorowania przewozu towarów wrażliwych (zob. wyrok NSA z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 263/21) oraz niewykonanie nie mniej istotnego z tego punktu widzenia obowiązku, o którym stanowi w art. 10a ust. 1 wskazanej ustawy SENT, jest penalizowane karami pieniężnymi w wysokości po 10 000 zł, co w relacji do przedmiotu regulacji i celów tej ustawy uwzględnia charakter tychże naruszeń, przede wszystkim zaś rodzaj i charakter naruszonych obowiązków, których niewykonanie cele te niweczy, i to – co jest nie mniej oczywiste – w nieodwracalny wręcz sposób. Wbrew więc stanowisku strony skarżącej nie jest tak, że w rozpatrywanej sprawie miałoby dojść do naruszenia – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) oraz lit. i) oraz art. 22 ust. 2a ustawy SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców polegającego na ich zastosowaniu "[...] w sposób naruszający zasadę proporcjonalności wyniku nałożenia kary [...] za uchybienia formalne w systemie SENT, które nie wiązały się z popełnieniem przestępstwa". Zwłaszcza, że – i abstrahując już nawet od tego, że zasada proporcjonalności, o której stanowi art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców ma charakter instrumentalny, a co za tym idzie realizuje się w wymiarze procesowym, co wynika z treści oraz funkcji tego przepisu prawa – stawiając tego rodzaju tezę strona skarżąca nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu, że kwestia odnosząca się do proporcjonalności i zarazem niezbędności oraz adekwatności środka prawnego oraz celowości jego stosowania – a mianowicie, nałożenia kary pieniężnej – na gruncie regulacji ustawy SENT jest realizowana w płaszczyźnie stosowania prawa i wprost została wpisana w kompetencje organu administracji publicznej, o których jest mowa w art. 22 ust. 3 tej ustawy, którego naruszenia – co trzeba ponownie podkreślić – skarga kasacyjna jednak nie zarzuca – albowiem nic takiego z niej nie wynika – co w konsekwencji prowadzi do wniosku o braku zasadności – przede wszystkim zaś o braku skuteczności – omawianego zarzutu kasacyjnego. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
21 listopada 2024
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /sprawozdawca/ Gabriela Jyż /przewodniczący/ Wojciech Kręcisz

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny