II GSK 2446/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del.WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2024 r. sygn. akt V SAB/Wa 107/23 w sprawie ze skargi A.Sp. z o.o. w S. na bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o wykreślenie z rejestru systemu zapasów interwencyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.Sp. z o.o. w S. na rzecz Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 marca 2024r., sygn. akt V SAB/Wa 107/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (dalej też: "organ", "Prezes RARS") w przedmiocie wykreślenia z rejestru systemu zapasów interwencyjnych: w pkt 1 wyroku stwierdził, że Prezes Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych dopuścił się bezczynności, lecz bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 2 zobowiązał Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 3 oddalił skargę w pozostałej części; w pkt 4 zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze kasacyjnej strona zaskarżyła powyższy wyrok w części dot. punktu 1 w zakresie w którym stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz punktu 3 i rozpoznanie skargi poprzez orzeczenie, że bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie Prezesowi Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych grzywny w maksymalnej wysokości na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 157 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 t.j., dalej: "p.p.s.a."), ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ wynik sprawy, a to art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich aspektów i okoliczności sprawy, które powinny mieć wpływ na ocenę stopnia bezczynności organu w sprawie wykreślenia skarżącej kasacyjnie z rejestru systemu zapasów interwencyjnych, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów i wniosków skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że złożony w niniejszej sprawie środek odwoławczy został oparty wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jest uzależniona od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych - jego zdaniem - przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie Sądu. Działanie Sądu administracyjnego podlega regulacjom zawartym w p.p.s.a. oraz w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby autor w skardze kasacyjnej zawarł zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga nadto uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna (zob. w tej materii: B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 387). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez Sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania (aktu albo czynności) lub bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W związku z tym zasadnym jest podkreślenie, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań lub zaniechań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących dany organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można także kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15). W realiach rozpatrywanej sprawy zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie z odwołaniem się do naruszenia wskazanej regulacji zarzucił bowiem Sądowi I instancji nieuwzględnienie wszystkich aspektów i okoliczności sprawy, które powinny mieć wpływ na ocenę stopnia bezczynności organu w sprawie wykreślenia skarżącej kasacyjnie z rejestru systemu zapasów interwencyjnych, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Również zarzut mający za przedmiot art. 133 § 1 p.p.s.a. (zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy) jest nieskuteczny. W orzecznictwie Sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt 4835/21) przyjmuje się bowiem, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli polega ono na przykład pominięciu istotnej części tych akt, względnie oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach Sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy Sądowi I instancji nie sposób zarzucić naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem wprost jakie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy oceny zarzucanej organowi bezczynności Sąd I instancji wziął pod uwagę. Wskazać w tym miejscu należy, że z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że pismem z 29 kwietnia 2023 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wystąpiła z wnioskiem do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych o wykreślenie z rejestru systemu zapasów interwencyjnych w związku z trwałym zaprzestaniem wykonywania działalności w zakresie wytwarzania lub przetwarzania lub przywozu ropy naftowej lub paliw. Do wniosku Spółka załączyła oświadczenie zarządu Spółki z 29 kwietnia 2023 r. o trwałym zaprzestaniu wykonywania działalności w zakresie wytwarzania lub przetwarzania lub przywozu ropy naftowej lub paliw, uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 29 kwietnia 2023 r. oraz odpis z KRS Spółki. Wniosek wpłynął do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych 4 maja 2023 r. Pismem z 31 maja 2023 r. Prezes RARS wezwał Spółkę do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez przekazanie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o cofnięciu koncesji na obrót paliwami z zagranicą lub decyzji lub innego dokumentu wydanego przez Prezesa URE, zawierającego informację o wygaśnięciu koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami z zagranicą lub przekazanie wyjaśnień w zakresie posiadanej koncesji na obrót paliwami z zagranicą. Prezes Agencji wskazał, że Spółka wnosi o wykreślenie wpisu z rejestru systemu zapasów interwencyjnych w związku z wystąpieniem przesłanki z art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1537, z późn. zm.; dalej: "ustawa o zapasach"), tj. trwałym zaprzestaniem wykonywania działalności w zakresie wytwarzania lub przetwarzania lub przywozu ropy naftowej lub paliw. Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy o zapasach, do wniosku o wykreślenie wpisu należy dołączyć dokumenty lub inne dowody potwierdzające okoliczności uzasadniające wykreślenie wpisu z rejestru systemu zapasów interwencyjnych. Wskazał również, że ustalił, iż Spółka posiada koncesję Nr [...] na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 21 stycznia 2033 r. w zakresie obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą, obejmującą m.in. benzyny silnikowe o kodach CN [...], [...], [...], ciężkie oleje opałowe o kodzie CN [...], lekkie oleje opałowe i pozostałe oleje napędowe o kodzie CN [...], oleje napędowe o kodach CN [...], [...]. Wyjaśnił, że produkty te zostały wymienione w § 3 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowego wykazu surowców oraz produktów naftowych objętych systemem zapasów interwencyjnych oraz wykazu paliw stanowiących podstawę do wyliczenia opłaty zapasowej (Dz. U. poz. 1373) jako produkty, które producenci i handlowcy uwzględniają obliczając wymaganą ilość zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw (tj. produkty naftowe, od przywozu lub produkcji których należy tworzyć i utrzymywać zapasy obowiązkowe ropy naftowej lub paliw) oraz stanowiące podstawę do wyliczenia opłaty zapasowej (tj. produkty naftowe, od przywozu lub produkcji których należy uiszczać opłatę zapasową). Podkreślił, że Spółka nadal posiada uprawnienie do dokonywania przywozów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw w rozumieniu przepisów ustawy o zapasach. Wobec tego zobowiązał Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 30 od daty o otrzymania wezwania. W piśmie pouczył Spółkę, że nieuzupełnienie braków formalnych we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, z późn. zm., dalej: "k.p.a"). Spółka w piśmie z 2 czerwca 2023 r. wskazała że będzie nadal prowadzić działalność koncesjonowaną polegającą na wywozie paliw ciekłych za granicę, w zakresie posiadanej koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą nr [...]. Wskazała, że kupuje paliwa ciekłe w kraju, a następnie sprzedaje je za granicę. Pismem z 19 czerwca 2023 r. strona wystąpiła do Prezesa RARS z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie do dnia 30 czerwca 2023 r. Pismem z 30 czerwca 2023 r. Prezes RARS wezwał Spółkę do uzupełnienia braków wniosku w sprawie wykreślenia wpisu z rejestru systemu zapasów interwencyjnych złożonego w dniu 4 maja 2023 r. w postaci przedłożenia dowodów potwierdzających trwałe zaprzestanie wykonywania działalności w zakresie wytwarzania lub przetwarzania lub przywozu ropy naftowej lub paliw, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Pouczył Spółkę, że nieuzupełnienie braków formalnych we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W piśmie z 30 czerwca 2023 r. Spółka wskazała, że w jej ocenie wniosek o wykreślenie z rejestru zapasów interwencyjnych był kompletny, gdyż zgodnie § 10 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie rejestru systemu zapasów interwencyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2407) dołączyła oświadczenie o trwałym zaprzestaniu wykonywania działalności w zakresie wytwarzania lub przetwarzania lub przywozu ropy naftowej lub paliw. Spółka wskazała, że dodatkowo o zaprzestaniu działalności świadczy deklaracja z 16 czerwca 2023 r. za miesiąc maj, w której brak zdeklarowanego przywozu i produkcji paliw ciekłych oraz sprawozdanie z 4 czerwca 2023 r. za miesiąc maj dostarczone do Prezesa URE, w którym ilość przywiezionych paliw ciekłych wynosi zero. W związku z brakiem uzupełnienia braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Prezes RARS pozostawił wniosek z 29 kwietnia 2023 r. bez rozpoznania. Z czynności tej sporządzona została adnotacja z 18 lipca 2023 r., która została umieszczona w aktach sprawy. Pismem z 11 września 2023 r. Spółka wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy z wniosku z 29 kwietnia 2023 r. w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku oraz na prowadzenie sprawy dłużej, niż to niezbędne dla załatwienia sprawy. Postanowieniem z 26 września 2023 r., nr 06/09/2023 Minister Klimatu i Środowiska stwierdził, że Prezes RARS nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 64 § 1 i 2 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych lub podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Instytucja uzupełnienia braków podania ma umożliwić wnoszącemu podanie wskazanie takich danych, które są niezbędne do rozpoznania jego sprawy przez organ administracji. Przepisy ustawy o zapasach, nie nakładają na wnioskodawcę obowiązku przedłożenia wraz z wnioskiem o wykreślenie wpisu z rejestru, o którym mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o zapasach, określonych (konkretnych) dokumentów. Zauważyć należy, że w art. 149 § 1 a p.p.s.a. brak jest definicji pojęcia "rażącego naruszenia prawa", nie ma też katalogu przesłanek, których wystąpienie obligowałoby Sąd do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do bezczynności prowadzenia postępowania przez organ administracji. Ustawodawca przyznaje zatem w tym zakresie swobodę interpretacyjną Sądom administracyjnym. Mamy tu do czynienia z uznaniem sędziowskim, opartym o zasady logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego, w kontekście celu przepisu, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i dyrektyw doktrynalnych oraz praktyki (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 650/21). Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Skuteczne zakwestionowanie poprawności rozumowania Sądu w tej materii może nastąpić wówczas, gdy kryteria te zostały naruszone bądź wówczas gdy pominięto istotne okoliczności faktyczne lub prawne, a więc gdy doszło do przekroczenia granic uznania, które prowadzi do niepożądanej dowolności. Podkreślić należy, że zagadnienie charakteru bezczynności niewątpliwie trzeba ocenić przez pryzmat charakteru sprawy oraz specyfiki trybu jej załatwiania. W doktrynie akcentuje się także, że Sąd administracyjny powinien uwzględnić całość okoliczności indywidualnych sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz, art. 149 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 616). W orzecznictwie uznaje się, że dla przyjęcia bezczynności prowadzenia postępowania o charakterze rażącego naruszenia prawa przekroczenie terminu powinno być znaczne i niezaprzeczalne, a także oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por.m.in.: wyroki NSA z: 21 czerwca 2012 r.,sygn. akt I OSK 675/1, 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, 10 kwietnia 2018 r., II OSK 1775/17, 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, 6 marca 2019 r., I OSK 2722/18). Wskazuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. to takie sytuacje, w których organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18), bądź gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony, czy też do celowego uchylania się organu od podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyroki NSA z: 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18, 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). W świetle przedstawionych poglądów judykatury stwierdzić należy, że bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa jest to stan, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z nim związane. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającym miejsce w razie oczywistego braku działań nakazanych ustawą (tak np. wyrok NSA z 13 października 2022r., sygn. akt II OSK 2771/21). W orzecznictwie Sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniano, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., to taki stan, w którym naruszenie jest tak istotne, że nie nadaje się do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa. Przy ocenie charakteru bezczynności organu nie można pominąć również ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i art. 12 k.p.a. Istotą zasady szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. jest ciążący na organach administracji obowiązek działania nie tylko wnikliwie, ale i szybko w sposób prowadzący możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP). Z tych samych powodów, które zdeterminowały ocenę o braku rażącego naruszenia prawa, zasadne było oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wymierzenie grzywny zostało oparte na uznaniu sędziowskim (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 387/20, CBOSA). Środki te mają charakter subsydiarny wobec rozstrzygnięć przewidzianych w art. 149 § 1 p.p.s.a., a ich zastosowanie winno mieć miejsce co do zasady wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że ich wymierzenie jest konieczne do osiągnięcia podstawowego celu postępowania wywołanego skargą na bezczynność, jakim jest doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ. Analiza całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, prowadzi do wniosku, iż taka sytuacja nie zachodzi w kontrolowanym stanie faktycznym. W kontrolowanym stanie faktycznym nie można mówić o rażącym naruszeniu przepisów prawa, gdyż za takie należy uznać świadome, celowe i uporczywe lekceważenie wnioskodawcy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować jakieś wyjątkowo dolegliwe dla strony skutki. "Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów." (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1589/20, dostępny w CBOSA). W kontrolowanej sprawie Prezes RARS popełnił błąd, twierdząc, że po upływie wyznaczonego terminu nie zostały usunięte braki formalne podania (przedmiotowego wniosku). Jeżeli natomiast, zdaniem organu, złożone wraz z wnioskiem dokumenty nie były wystarczające, to organ winien był wydać decyzję w sprawie odmowy wykreślenia skarżącej z rejestru, nie zaś pozostawić wniosek bez rozpoznania. Nieprawidłowo zatem, jak trafnie wskazał WSA, organ pozostawił wniosek bez rozpoznania zamiast wydać decyzję. Brak wydania aktu w zakreślonym terminie stanowi o bezczynności organu. Bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Z tych powodów nie było można przyjąć argumentacji podniesionej w zarzutach skargi kasacyjnej zmierzających do wykazania, że bezczynność organu kwalifikowała się do uchybień mających charakter rażącego naruszenia prawa. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz 1964). Zasądzając zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, NSA uwzględnił, że pełnomocnik skarżącej, który występował przed Sądem I pierwszej instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną i wziął udział w rozprawie.