II GSK 2418/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 13 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Andrzeja Lipińskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 105/26 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 listopada 2025 r. nr 185/11/2025/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 maja 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 105/26, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę A. L. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 19 listopada 2025 r. w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. II Skarżący od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony na etapie postępowania kasacyjnego mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie bowiem z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Wniosek w niniejszej sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w tym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Znaczna szkoda w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. to taka szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W rozpoznawanej sprawie żądaniem wstrzymania wykonania została objęta decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 19 listopada 2025 r. stwierdzająca, że skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: 1) "A." Sp. z o.o. w G. w likwidacji, w okresie od [...] do [...] podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego; 2) "B." Sp. z o.o. w G., w okresie od [...] do [...] nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, od [...] do [...] podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, od [...] do dnia wydania decyzji nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W orzecznictwie panuje ugruntowany pogląd, że nie każdej decyzji może być udzielona ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przymiotu wykonalności, zgodnie z orzecznictwem i doktryną, nie mają decyzje stwierdzające istnienie lub nieistnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter deklaratoryjny, a więc potwierdzają istnienie określonego stanu rzeczy (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II GZ 474/22). Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wynika bowiem z ustawy (po spełnieniu warunków określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej), a nie z decyzji właściwego organu Narodowego Funduszu Zdrowia, która może jedynie potwierdzić podleganie przez daną osobę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z określonego tytułu (zob. A. Pietraszewska-Macheta, A. Sidorko [w:] E. Fryźlewicz-Chrapisińska, I. Kowalska-Mańkowska, K. Urban, A. Pietraszewska-Macheta, A. Sidorko, Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2018, art. 109). Potwierdzenie dokonane przez organ NFZ nie nadaje się do wykonania w tym znaczeniu, że nie wymaga dla swojej skuteczności podjęcia jakichkolwiek czynności przez stronę czy organ administracyjny (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2022 r., sygn. II GZ 429/22). Zważyć należy, że zaskarżona decyzja, jako stwierdzająca istnienie w pewnych okresach i nieistnienie w innych okresach obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, a więc potwierdzająca istnienie określonego stanu rzeczy, nie mieści się w katalogu aktów, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Decyzja objęta rozpoznawanym wnioskiem jest zatem aktem nienoszącym znamion wykonalności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.