Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 2374/21

II GSK 2374/21 - Wyrok NSA z 2025-05-29

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 806/20 w sprawie ze skargi T.S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 16 września 2020 r. nr SKO.D.4031.103.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 806/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 16 września 2020 r., nr SKO.D.4031.103.2020 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Strona posiadała decyzję Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu zezwalającą na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. o powierzchni 43,00 m2. Zgodnie z warunkami zezwolenia w przypadku ubiegania się przez właściciela obiektu o wydanie zezwolenia na dalsze umieszczenie obiektu w pasie drogowym, bez konieczności demontażu, skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku co najmniej 30 dni przed upływem okresu, na który została wydana decyzja. Strona nie wywiązała się z tego obowiązku, a kolejny wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez pawilon handlowy złożyła dopiero 22 stycznia 2020 r., a zatem po terminie ważności zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Decyzją z 3 lipca 2020 r. Prezydent Miasta Poznania nałożył na T.S. karę pieniężną w wysokości 13 545 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. przez pawilon handlowy o powierzchni 43,00 m2 w terminie od 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień, w którym strona ponownie zajmowała pas drogowy, zgodnie z zezwoleniem zarządcy drogi, tj. do 21 stycznia 2020 r. (tj. za okres 21 dni). Decyzją z 16 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.; dalej: u.d.p.), zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia skutkuje nałożeniem przez zarządcę drogi kary pieniężnej w trybie art. 40 ust. 12 ustawy (w wysokości 10 krotności opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. 4 ustawy). Na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowalnego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego. Organ wskazał, że fakt zajęcia pasa drogowego jest niesporny, nie był kwestionowany przez stronę. W aktach sprawy znajduje się wyciąg z mapy zasadniczej, na którym uprawniony pracownik organu pierwszej instancji naniósł linie rozgraniczające pas drogowy ul. [...] oraz miejsce posadowienia pawilonu handlowego. W aktach sprawy ponadto znajduje się szkic wykonany przez uprawnionego geodetę obrazujący położenie przedmiotowego obiektu handlowego, z którego wynika, że część obiektu (tj. 43 m2) znajduje się w pasie drogowym ul. [...] w P. Zdaniem organu, powody przekroczenia terminu wydanego zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (np. planowana przebudowa [...]) nie mogą mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują możliwości odstąpienia od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zgody zarządcy drogi. Na powyższą decyzję T.S. wniósł skargę do WSA w Poznaniu. Wskazał w niej m. in., że organy obu instancji nie zastosowały zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasady ugodowego załatwiania sprawy. Nadmienił również, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, a przedmiotowy pawilon handlowy przy ul. [...] w P. został zlikwidowany. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 29 marca 2021 r. skonkretyzował zarzuty zawarte w skardze, wskazując na naruszenie poszczególnych przepisów prawa procedury administracyjnej, zarówno w zakresie zasad postępowania, zasad dowodowych, jak i przesłanek nałożenia administracyjnych kar pieniężnych. Wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 kwietnia 2021 r. WSA w Poznaniu oddalił skargę. Odwołując się do materialnoprawnej podstawy prawnej decyzji, tj. art. 40 ust. 12 oraz ust. 4 u.d.p. sąd wskazał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i trafnej oceny prawnej. Skarżący posiadał decyzję ZDM w Poznaniu zezwalającą na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od 1 grudnia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. o powierzchni 43,00 m2 (tj. część pawilonu handlowego 43 m2 z 111 m2). Zgodnie z warunkami pozwolenia, w przypadku ubiegania się przez właściciela obiektu o wydanie zezwolenia na dalsze umieszczenie obiektu w pasie drogowym, bez konieczności demontażu, był zobowiązany do złożenia stosownego wniosku do ZDM w Poznaniu, co najmniej 30 dni przed upływem okresu, na który została wydana decyzja. Skarżący nie dochował tego obowiązku, a kolejny wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez pawilon handlowy złożył dopiero 22 stycznia 2020 r., a zatem po terminie ważności dotychczasowego zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że – jak prawidłowo wskazał organ II instancji - fakt zajęcia pasa drogowego jest niesporny, nie był kwestionowany przez stronę. W ocenie sądu, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że powody przekroczenia terminu zajmowania pasa drogowego wskazywane w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione. Strona w środku odwoławczym sama stwierdziła złożenie wniosku o wyrażenie zgody na przedłużenie zezwolenia za okres od 1 stycznia do 29 lutego 2020 r. z opóźnieniem. Skarżący tłumaczył opóźnienie tym, że nie wiedział, czy będzie mógł prowadzić działalność w przedmiotowym pawilonie w 2020 r. Było to bowiem uzależnione od prowadzenia przebudowy [...]. Zdaniem sądu tego rodzaju argumentacja nie może mieć znaczenia w kwestii ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej za zajęcie pasa drogowego. Jedyną bowiem przesłanką konieczności uiszczenia kary pieniężnej jest obiektywny fakt zajęcia pasa drogowego (przy ul. [...] w P.) po terminie wydanego zezwolenia. Organ nie mógł odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w odpowiedniej wysokości w przypadku jednoznacznego stwierdzenia zajmowania pasa drogowego bez aktualnego zezwolenia. Organ nie bada przyczyny, dla której nastąpił stan nieakceptowalny przez obowiązujące przepisy. Poza zainteresowaniem pozostaje również stopień winy strony przy zajęciu pasa drogowego i nie ma możliwości miarkowania kary pieniężnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T.S., zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zwolnienie z kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie opłaconych nawet w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, gdy tymczasem brak jest dokonania ustaleń, co do osoby odpowiedzialnej za zajęcie pasa drogowego; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, gdy tymczasem brak jest przeprowadzonych jakichkolwiek dowodów z urzędu w celu dokonania ustalenia osoby odpowiedzialnej za zajęcie pasa drogowego; c) art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, gdy tymczasem akta sprawy nie dostarczają informacji i dowodów na których organy się oparły, faktów, jakie organy uznały za udowodnione; d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, że strona została w postępowaniu administracyjnym pozbawiona możności działania w ten sposób, że organ I instancji wydał decyzję 3 lipca 2021 r. (k. 7), gdy tymczasem strona zapoznała się z aktami sprawy 7 lipca 2021 r., a więc już po wydaniu decyzji, przez co zajęcie stanowiska przez stronę było pozbawione znaczenia prawnego skoro decyzja już w tym czasie była wydana (k. 13); e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189a § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy dokonał trafnej oceny prawnej, gdy tymczasem organ nie zastosował regulacji umożliwiających np. odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy kwestie te nie są uregulowane w ustawie o drogach publicznych, co nakazuje stosowanie regulacji np. dotyczących odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej zawartych w k.p.a.; f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez uznanie, że organ odwoławczy dokonał trafnej oceny prawnej, gdy tymczasem organ nie rozważył zastosowania którejś z przywołanych regulacji (czy to możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, czy to oceny dyrektyw wymiaru kary pieniężnej); g) art. 141 § 4 p.p.s.a. w ten sposób, że uzasadnienie nie zawiera żadnego odniesienia do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika już po wniesieniu skargi przez samą stronę. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zostały spełnione przesłanki prowadzące do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania - art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia stwierdził, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wszystkie istotne kwestie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. zajęcie pasa drogowego, sposób i okres czasu tego zajęcia zostały ustalone w sposób prawidłowy i znajdują pełne potwierdzenie w materialne dowodowym zgromadzonym w sprawie. Skarżący posiadał decyzję Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu zezwalającą na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od 1 grudnia do 31 grudnia 2019 r. o powierzchni 43,00 m²., a kolejny wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez pawilon handlowy złożył dopiero 22 stycznia 2020 r., a zatem po terminie ważności posiadanego zezwolenia. Prezydent Miasta Poznania nałożył w związku z tym na T.S. karę pieniężną w wysokości 13 545 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. przez pawilon handlowy o powierzchni 43,00 m² w terminie od 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień, w którym strona ponownie zajmowała pas drogowy, zgodnie z zezwoleniem zarządcy drogi, tj. do 21 stycznia 2020 r. (tj. za okres 21 dni). Przystępując do analizy zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, NSA zauważa, że zostały one oparte wyłącznie na podstawie przesłanki naruszenia przepisów postępowania przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty te koncentrują się na twierdzeniu, że sąd pierwszej instancji niewłaściwie ocenił kwestie mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszył art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi zamiast uchylenia wydanej w sprawie decyzji. W świetle tych zarzutów na etapie postępowania kasacyjnego spór dotyczy zasadniczo trzech kwestii - oceny prawidłowości ustaleń organu co do samego faktu zajęcia pasa drogowego przez skarżącego, sposobu procedowania organu oraz możliwości stosowania do kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 189f § 1 pkt 1 w związku z art. 189a § 1 i 2 k.p.a. Przechodząc do oceny zarzutów opisanych w punkcie I podpunkt a - d petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że zakwestionowana została ocena sądu pierwszej instancji o zgodności działania organów administracji z zasadami dotyczącymi gromadzenia i oceny materiału dowodowego, które określone są w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. W związku z powyższym podkreślić należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że zakres badania sprawy nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia przez organy administracji wyznaczały przepisy prawa materialnego, a przede wszystkim art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p., w związku z art. 4 pkt 1 tej ustawy. W świetle tego przepisu okolicznościami istotnymi w rozpoznawanej sprawie są ustalenie faktu zajęcia pasa drogowego przez dany obiekt, podmiotu, który dokonał zajęcia, braku stosownego zezwolenia lub umowy o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c oraz powierzchni zajętego pasa i liczby dni zajmowania pasa bez zezwolenia. Z przywołanego przepisu nie wynikają jakiekolwiek dodatkowe warunki nałożenia kary, oprócz stwierdzenia, że pas drogowy był zajmowany bez zezwolenia. Z przepisu tego wynika też, że nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest obligatoryjne. Opłata za zajęcie pasa drogowego ustalana jest m.in. w zależności od okresu zajęcia pasa drogowego, a co za tym idzie w taki sam sposób obliczana i nakładana jest kara pieniężna będąca jej 10-krotnością. Tak więc stwierdzenie przez organ administracji stanu faktycznego polegającego na zajęciu pasa drogowego bez wymaganego prawem zezwolenia zarządcy drogi jest elementem koniecznym, a zarazem wystarczającym dla zastosowania dyspozycji art. 40 ust. 12 u.d.p. (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 374/21; wyrok NSA z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 274/20). W skardze kasacyjnej kwestionowane są ustalenia faktyczne dotyczące podmiotu zajmującego bez zezwolenia pas drogowy ul. [...] w P. pod pawilon handlowy okresie od 1 do 21 stycznia 2020 r. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, gdyż brak jest przeprowadzonych jakichkolwiek dowodów z urzędu w celu dokonania ustalenia osoby odpowiedzialnej za zajęcie pasa drogowego, a także naruszony został przez Prezydenta Miasta Poznania art. 10 k.p.a., ponieważ organ ten wydał decyzję przed zapoznaniem się przez stronę z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie NSA wbrew twierdzeniom skarżącego, organy obu instancji dokonały prawidłowego ustalenia i oceny wszystkich okoliczności istotnych dla uznania, że doszło do zajęcia pasa drogowego w rozumieniu powołanych przepisów u.d.p. Ustalenia na okoliczność usytuowania pawilonu handlowego w granicy pasa drogowego, jego powierzchni i okresu zajęcia pasa drogowego są jednoznaczne i spójne. Mają one potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. W aktach sprawy znajduje się wyciąg z mapy zasadniczej, na którym uprawniony pracownik organu I instancji naniósł linie rozgraniczające pas drogowy ul. [...] oraz miejsce posadowienia pawilonu handlowego oraz szkic wykonany przez uprawnionego geodetę obrazujący położenie przedmiotowego obiektu handlowego, z którego wynika, że część obiektu (43 m² z 111 m² całkowitej powierzchni pawilonu) znajduje się w pasie drogowym ul. [...] w P. W toku całego prowadzonego przed organami postępowania nie było również sporne, że osobą zajmującą pas drogowy ul. [...] w P. jest T.S., który posiadał decyzję Zarządu Dróg Miejskich w Poznaniu zezwalającą na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w terminie od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. o powierzchni 43,00 m², a w dniu 22 stycznia 2020 r. złożył kolejny wniosek o zajęcie przedmiotowego pasa drogowego. Tymczasem, zgodnie z warunkami zezwolenia w przypadku ubiegania się przez właściciela obiektu o wydanie zezwolenia na dalsze umieszczenie obiektu w pasie drogowym, bez konieczności demontażu, skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku co najmniej 30 dni przed upływem okresu, na który została wydana decyzja. Strona nie wywiązała się z tego obowiązku, gdyż kolejny wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego przez pawilon handlowy złożyła dopiero 22 stycznia 2020 r., a zatem po terminie ważności zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Prezydent Miasta Poznania nałożył w związku z tym na T.S. karę pieniężną w wysokości 13 545 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. przez pawilon handlowy o powierzchni 43,00 m² w terminie od 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień, w którym strona ponownie zajmowała pas drogowy, zgodnie z zezwoleniem zarządcy drogi, tj. do 21 stycznia 2020 r. (tj. za okres 21 dni). Skarżący powyższych okoliczności nie kwestionował w toku postępowania administracyjnego, podobnie zresztą jak nie stawiał zarzutów odnoszących się do tego, że to nie on był podmiotem, który w okresie od 1 do 21 stycznia 2020 r. zajmował pas drogowy przy ul. [...] w P. pod pawilon handlowy o powierzchni 43,00 m². W skardze do WSA w Poznaniu, T.S. także nie podnosił, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu skierowana została do niewłaściwej osoby, a z treści skargi wynika wprost, iż pawilon handlowy przy ul. [...] w P. był przez niego użytkowany i stanowił źródło dochodu jego i jego rodziny do czasu likwidacji tego obiektu w marcu 2020 roku. Z dokumentów załączonych do sprawy związanej z przyznaniem skarżącemu prawa pomocy tj. [...] wynika ponadto, iż głównym źródłem dochodu skarżącego były wpływy z wydzierżawiania pawilonu, który został zlikwidowany z powodu modyfikacji ronda. Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw do stawiania organowi zarzutu niedokonania z urzędu prawidłowych ustaleń faktycznych, co do osoby odpowiedzialnej za zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. Składane przez skarżącego wnioski o zajęcie przedmiotowego pasa drogowego oraz podnoszone przez niego w pismach do organów okoliczności związane z zajmowanym pasem drogowym w wystarczający sposób potwierdzały fakt, iż podmiotem odpowiedzialnym za zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. w okresie od 1 do 21 stycznia 2020 r. był T.S. Ponadto skarżący nigdy nie kwestionował tego, że jako osoba dysponująca pawilonem handlowym przy ul. [...] w P. zajmował pas drogowy, a zatem brak było jakichkolwiek racjonalnych przesłanek do prowadzenia przez organ z urzędu postępowania dowodowego, co do osoby odpowiedzialnej za zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w P. Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował także powierzchni zajmowanego pasa drogowego ul. [...] w P. Zarządca drogi, prowadząc postępowanie o nałożenie kary za zajęcie pasa drogowego, ma ustalić pas drogowy dla danej kategorii drogi. W tym zakresie może posłużyć się wszelkimi dowodami - zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. Dla ustalenia granic pasa drogowego podstawowe znaczenie będą miały dokumenty, z treści których będzie wynikało położenie i przebieg granic pasa drogowego. Zarządca drogi, który ma ustalać takie fakty, to organ specjalistyczny, zajmujący się zarządzaniem drogą. Na gruncie regulacji z art. 40 ust. 12 u.d.p. ma on ustalić granice pasa drogowego. Powinien to zrobić z dochowaniem reguł legalizmu, na podstawie dokumentów, które opisują drogę z zajętym pasem drogowym. Zatem podstawowym jego obowiązkiem jest wyznaczenie pasa drogowego (jego granic) na podstawie dokumentów opisujących daną kategorię drogi, co w niniejszej sprawie zostało wykonane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie stanowi naruszenia powołanych w omawianych zarzutach kasacyjnych zasad, przeprowadzenie postępowania w sposób, w jaki w rozpatrywanej sprawie uczyniły to organy administracji. Zasad tych nie naruszył również sąd pierwszej instancji, potwierdzając zgodność z prawem dokonanych przez organy ustaleń stanu faktycznego sprawy. Mając powyższe na uwadze za trafną należało uznać ocenę wyrażoną przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, że organy wywiązały się z obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poczynione ustalenia faktyczne co do miejsca usytuowania pawilonu handlowego, okresu zajęcia pasa drogowego, powierzchni zajętego pasa drogowego a także podmiotu odpowiedzialnego za zajęcie bez zezwolenia w okresie od 1 do 21 stycznia 2020 r. pasa drogowego ul. [...] w P. pod pawilon handlowy nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącego kasacyjnie. Zarzucając organom administracji naruszenia natury formalnej w zakresie postępowania dowodowego skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość wyniku dokonanych przez te organy ustaleń. Jako niezasadny NSA ocenił także zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a., który miał polegać na wydaniu przez Prezydenta Miasta Poznania decyzji przed zapoznaniem się przez stronę z aktami sprawy. Z akt administracyjnych wynika, iż pismem z 15 czerwca 2020 r. ZDM poinformował stronę o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Skarżącemu doręczono ww. pismo 30 czerwca 2020 r., natomiast decyzja organu I instancji wydana została 3 lipca 2020 r., a zatem przed wyznaczonym przez Prezydenta Miasta Poznania terminem do zgłoszenia ewentualnych zastrzeżeń co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. T.S. zapoznał się z aktami sprawy w dniu 7 lipca 2020 r., jednak w odwołaniu z 21 lipca 2020 r. nie zgłosił zarzutu naruszenia przez organ art. 10 k.p.a., jak również nie kwestionował okoliczności związanych z osobą i terminem zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, lecz wskazywał wyłącznie na okoliczności dotyczące opóźnienia w złożeniu kolejnego wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w P. przez część pawilonu handlowego. Trzeba podkreślić, iż zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może być skuteczny tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane naruszenie lub uchybienie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, w konsekwencji, miało wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, gdyż skarżący wszelkie dodatkowe okoliczności i dowody mógł powołać w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Poznania oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, czego jednak nie uczynił. Skarżący postawił zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w skardze kasacyjnej nie wyjaśniając jednak, jakie to okoliczności faktyczne i dowody mógłby przedstawić celem wykazania wadliwości decyzji. W konsekwencji, za niezasadne uznać należało podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w pkt 1 lit a – d petitum skargi kasacyjnej, gdyż skarżący nie przedstawił żadnych argumentów ani dowodów w celu zakwestionowania stanowiska organu, że to nie on był podmiotem zajmującym bez zezwolenia w okresie od 1 do 21 stycznia 2020 r. pas drogowy ul. [...] w P. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 189a § 2 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a., to w tym zakresie zauważyć należy, że trzy ostatnie przepisy nie mają charakteru procesowego lecz materialnoprawny. W związku z tym wskazywanie ich jako naruszone w ramach zarzutów opartych na twierdzeniach dotyczących uchybienia przepisom postępowania sprawia, że tego rodzaju zarzut uznać należy za wadliwie sformułowany, co wyklucza uznanie jego zasadności. Ponadto, przepis art. 189d k.p.a. nie może w ogóle znaleźć zastosowania przy nakładaniu kary, której wysokość wynika z ustawy. Decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest decyzją związaną. Organowi nie pozostawiono luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary, ani możliwości miarkowania wysokości ustalonej kary. Niezależnie jednak od powyższego zauważyć także należy, że poprzez omawiany zarzut skarżący kwestionuje prawidłowość wykładni i zastosowania przedmiotowych regulacji w związku z nieuznaniem, że szkodliwość społeczna jego naruszenia jest znikoma, jednocześnie nie wskazał jak regulacje te winny być właściwie wykładane. Nie można również przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, iż skarżący zaprzestał naruszania prawa, skoro po stwierdzeniu przez organy zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, nadal ten pas zajmował. Poza tym, wobec niepodważenia ustaleń faktycznych, ich twierdzenia odnośnie nieprawidłowego zastosowania omawianych regulacji nie mogą odnieść zamierzonego przez nich rezultatu. W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w ten sposób, że uzasadnienie nie zawiera odniesienia do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika już po wniesieniu skargi przez samą stronę, wskazać należy, iż przepis ten określa wymogi jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z treści zacytowanego wyżej przepisu wynika, iż w uzasadnieniu wyroku winno znaleźć się przedstawienie zarzutów strony skarżącej, a także podstawa prawna wydanego rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogi te spełnia. WSA w Poznaniu wskazał bowiem w sposób jednoznaczny, w oparciu o jakie podstawy prawne oparł swoje orzeczenie, a także wyjaśnił motywy, którymi kierował się przy jego wydaniu. Z tego względu nie można mu zatem zarzucić naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jeżeli chodzi natomiast o kwestię ustosunkowania się do sformułowanych w skardze zarzutów, to w tym zakresie podkreślić należy, iż wojewódzki sąd administracyjny nie jest bezwzględnie zobligowany do szczegółowego i indywidualnego odnoszenia się do każdego z podniesionych w skardze zarzutów. Winien on bowiem zając stanowisko przede wszystkim do tych, które mają znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, w dodatku może to uczynić w sposób łączny. W niniejszym przypadku WSA w Poznaniu prawidłowo określił przedmiot sporu pomiędzy stronami, a rozstrzygając go powołał się na obowiązujące w czasie, w którym spór ten się toczył, regulacje. Sam zaś brak bezpośredniego stwierdzenia, co do niezasadności zarzutu podniesionego skardze czy też piśmie procesowym nie może być rozpatrywany w kategoriach ewentualnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach nie orzeczono, gdyż w postępowaniu kasacyjnym organ nie był reprezentowany przez osobę legitymującą się uprawnieniami radcy prawnego czy adwokata. W odniesieniu do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną w ramach prawa pomocy wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisami p.p.s.a., orzekanie w tym przedmiocie należy do kognicji właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a).

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 października 2021
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Małgorzata Rysz Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny