II GSK 2358/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Zabłocka Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 336/14 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r. oddalił skargę M. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. I Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (w skrócie: Dyrektor IS) wszczął przeciwko M. M. (dalej: skarżący) postępowanie egzekucyjne. Skarżący, działając poprzez pełnomocnika – radcę prawnego T. Z. – pismami z dnia [...] grudnia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r. złożył wnioski o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ pierwszej instancji wezwał radcę prawnego do przedstawienia pełnomocnictwa do reprezentowania M. M. przed Dyrektorem IS w W.. Wobec braku odpowiedzi, Dyrektor IS w dniu [...] maja 2013 r. wezwał M. M. do uzupełnienia podpisu na złożonych wnioskach o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany uczynił to w dniu [...] czerwca 2013 r. Z kolei w dniu [...] czerwca 2013 r. wpłynęło do organu pełnomocnictwo od M. M. dla radcy prawnego T. Z.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] czerwca 2013 r., Dyrektor IS uznał wnioski Strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie w sprawie. Pismem datowanym na [...] lipca 2013 r. (data nadania [...] lipca 2013 r.), M. M. złożył zażalenie na wyżej opisane postanowienie organu pierwszej instancji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Minister Finansów stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora IS w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015; dalej: u.p.e.a.), zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Skoro więc strona działała przez pełnomocnika, to zgodnie z zasadą oficjalności, organ miał obowiązek doręczać wszystkie pisma procesowe (w tym orzeczenia), ustanowionemu pełnomocnikowi. Postanowienie Dyrektora IS doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2013 r., wobec czego, nadanie przez M. M. zażalenia na to postanowienie w dniu [...] lipca 2013 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M. M. wniósł skargę domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W motywach uzasadnienia m.in. podniósł, że nie upoważniał T. Z. do reprezentowania go przed Ministrem Finansów. On sam odebrał postanowienie Dyrektora IS z dnia [...] czerwca 2013 r. w dniu [...] lipca 2013 r. i następnie w dniu [...] lipca 2013 r. złożył zażalenie. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. I mimo, iż postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r. zawierało prawidłowe pouczenie o trybie jego zaskarżenia, zażalenie wniesione zostało po upływie wskazanego terminu prawnego. Nadto skarżący w swoim środku odwoławczym nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie WSA, kluczowe znaczenie w sprawie miał fakt udzielenia przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. pełnomocnictwa radcy prawnemu T. Z. do zastępowania strony przed wszelkimi organami administracji publicznej, sądami powszechnymi i administracyjnymi we wszystkich sprawach majątkowych i niemajątkowych. Pełnomocnictwo zostało złożone przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. i w aktach administracyjnych nie ma żadnego dowodu wskazującego na to, by skarżący je wypowiedział. W ocenie Sądu pierwszej instancji, działanie organu było w pełni uzasadnione, gdyż był on związany wskazanym pełnomocnictwem. Objęte zażaleniem postanowienie Dyrektora IS, zgodnie z obowiązującymi przepisami, doręczone zostało ustanowionemu pełnomocnikowi, to jest T. Z. w dniu [...] czerwca 2013 r., a zatem siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r. II Skargę kasacyjną wniósł M. M. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku nie na podstawie całokształtu akt sprawy, lecz w wyniku niedokładnego jej zbadania oraz niepełnego i błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. z pominięciem istotnych dla sprawy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i wynikających z nich faktów oraz nieustosunkowanie się przez WSA do zarzutów zawartych w skardze, zgodnie z którymi, decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] lipca 2013 r., a w związku z tym, zażalenie złożone zostało w przepisanym prawem terminie, tj. [...] lipca 2013 r. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie skorzystał możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 – polegającym na przekazaniu skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z kolei przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się również w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1399/10; publ. CBOSA). Omawiany przepis może stanowić także samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Wiążący pogląd w tym zakresie został wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 luty 2010 r., sygn. akt. II FSK 8/09 (ONSAiWSA 2010, z. 3, poz. 39). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żadna z wyżej wskazanych okoliczności w tej sprawie nie występuje. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej w zakresie przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. W ocenie autora skargi kasacyjnej naruszenie art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegało na tym, że Sąd pierwszej instancji niedokładnie zbadał sprawę oraz w sposób niepełny i błędny ustalił stan faktyczny, tj. z pominięciem istotnych dla sprawy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i wynikających z nich faktów. Skarżący zarzucił również, że WSA nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze, zgodnie z którymi, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2013 r., a w związku z tym, zażalenie złożone zostało w przepisanym prawem terminie, tj. [...] lipca 2013 r. Tak określona potencjalna wadliwość uzasadnienia wyroku nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Podkreślenia także wymaga, że w oparciu o przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, a przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, ani też skutecznie wykazywać braków w tych ustaleniach. Wynika to wprost z jego treści określającej, o czym już była mowa, ustawowe elementy uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że zarzut ten jest chybiony przede wszystkim z tej przyczyny, że – wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej – Sąd pierwszej instancji wydał wyrok w oparciu o akta administracyjne sprawy, stąd kwestionowanie tego zarzutem naruszenia art. 133 p.p.s.a., jest całkowicie nieuzasadnione. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że Sąd pierwszej instancji nie ustala stanu faktycznego, ale ocenia prawidłowość ustalenia stanu faktycznego przez organ dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w ramach ustalonego stanu faktycznego, wskazał na kluczową dla sprawy okoliczność, a mianowicie fakt udzielenia przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. pełnomocnictwa radcy prawnemu T. Z. do zastępowania strony przed wszelkimi organami administracji publicznej, sądami powszechnymi i administracyjnymi we wszystkich sprawach majątkowych i niemajątkowych. Pełnomocnictwo zostało złożone przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. i w aktach administracyjnych nie ma żadnego dowodu wskazującego na to, by skarżący je wypowiedział. Powyższa okoliczność przesądzała o tym, że zgodnie z zasadą oficjalności, organ miał obowiązek doręczać wszystkie pisma procesowe (w tym orzeczenia), ustanowionemu pełnomocnikowi. Postanowienie Dyrektora IS doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2013 r., wobec czego, nadanie przez M. M. zażalenia na to postanowienie w dniu [...] lipca 2013 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r. Skarżący nie wykazał by cofnął na etapie postępowania toczącego się przed organem udzielone radcy prawnemu T. Z. pełnomocnictwo. Powyższe względy przesądzają o zasadności wywodu Sądu pierwszej instancji, który prawidłowo uznał, że skoro organ – na podstawie pisma pełnomocnika z dnia [...] czerwca 2013 r. przyjął, iż w dniu wydania postanowienia, tj. [...] czerwca 2013 r., strona reprezentowana była przez pełnomocnika, to jemu właśnie należało doręczyć postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej o uznaniu wniosków o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego za bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.