Sygnatura
II GSK 2329/24
II GSK 2329/24 - Wyrok NSA z 2026-03-12
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 12 marca 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 742/23 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 października 2023 r. nr 2201-IOA.4246.18.2023.5 w przedmiocie kary pieniężnej dla posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 10.800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (Sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 742/23, oddalił skargę wniesioną przez A. B. (skarżący, strona) na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 października 2023 r., nr 2201-IOA.4246.18.2023.5 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej posiadaczowi samoistnemu lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier. Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r., nr 328000-COP.4246.56.2023.10 Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni nałożył na A. B. karę pieniężną w wysokości 400.000 zł jako posiadacza zależnego lokalu położonego przy [...] w G., w którym 22 lutego 2019 r. znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier (BLACK HORSE NR 14720, BLACK HORSE, ADMIRAL HOT SPOT PLATIN NR 514655, APOLLO GAMES) i w których prowadzona była działalność handlowa i gastronomiczna. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż w lokalu w G. przy [...] ujawniono automaty do gier (ich status potwierdza przeprowadzony eksperyment), na których urządzane były gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Z przeprowadzonego postępowania wynika, iż urządzający gry nie posiadał w dniu kontroli koncesji na prowadzenia kasyna gry, ani także zezwolenia na urządzanie gier na automatach, czy też poświadczenia rejestracji przedmiotowych automatów. W lokalu prowadzona była działalność handlowa (sklep monopolowy) i gastronomiczna (bar kebab). Zatem, w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm., dalej: u.g.h.), na A. B., posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdowały się 22 lutego 2019 r. cztery niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona była działalność gastronomiczna oraz handlowa, winna zostać nałożona kara pieniężna w wysokości 100.000 zł od każdego automatu. Decyzją z dnia 16 października 2023 r. nr 2201-IOA.4246.18.2023.5 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącego odwołania, utrzymał w mocy powyższą decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni. Oddalając powołanym na wstępie wyrokiem skargę wniesioną przez A. B. na powyższa decyzję, Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, że w sprawie konieczne było przeprowadzenie kontroli prawidłowości wykładni oraz zastosowania przez organy administracji publicznej art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h., zgodnie z którym karze pieniężnej podlega posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego. Wysokość kar pieniężnych unormowana jest w art. 89 ust. 4 u.g.h., który przewiduje, że wysokość ta w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, wynosi 100 tys. zł od każdego automatu. Przepis ten jako przepis prawa materialnego, wyznaczał i determinował przedmiot postępowania (przedmiot sprawy), a w konsekwencji również zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów. Sąd I instancji stwierdził, że zebranego materiału dowodowego (planu sytuacyjnego lokalu zawartego w protokole kontroli, umowy najmu, zeznań świadków) wynika, że skarżący był posiadaczem samoistnym lokalu w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. Skarżący nie utracił tego statusu wraz z wynajęciem części lokalu (6 m²) spółce PTAK Sp. z o.o. Wynajem części lokalu spółce PTAK nie spowodował bowiem, że pomieszczenie to stało się samodzielnym lokalem. Szkic sytuacyjny sporządzony w dniu kontroli wskazuje, iż przedmiotowe pomieszczenie, w którym znajdowały się automaty go gry położone było w tylnej części lokalu, w którym skarżący prowadził swoją działalność handlową (sklep) i gastronomiczną (bar). Aby dostać się do tego pomieszczenia trzeba było przejść z części sklepowej do części barowej a następnie udać się na zaplecze. Wynajęte pomieszczenie, zgodnie ze szkicem, miało jedynie dwoje drzwi, łączące je z zapleczem i barem skarżącego. Twierdzenia skarżącego, że do pomieszczenia, w którym znajdowały się automaty do gry, można było dostać się poprzez odrębne wejście w postaci drzwi zewnętrznych, nie zmienia charakteru tego pomieszczenia jako części składowej całego lokalu. Według zeznań I. R. (sprzedawcy w sklepie [...] znajdującego się w lokalu przy [...] w G.) automaty stały "(...) w jednym z pomieszczeń magazynowych. Z pomieszczenia tego można przejść do innych pomieszczeń magazynowych, gdzie stoją towary spożywcze oraz skrzynki z piwem". Zeznania te wskazują, że pomieszczenie to pozostawało częścią składową całego lokalu, bowiem do pomieszczenia, w którym znajdowały się automaty do gier był swobodny dostęp od wewnątrz lokalu. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, wynajęcie części powierzchni lokalu nie spowodowało, że ta część stała się samodzielnym "lokalem", który mógł być oddany w posiadanie zależne w rozumieniu art. 89 § 1 pkt 4 u.g.h. Zawarcie umowy najmu nie spowodowało w tej sprawie utraty przez skarżącego posiadania samoistnego lokalu. Nie została zatem spełniona ustawowa przesłanka oddania lokalu w posiadanie zależne, zwalniająca posiadacza samoistnego od sankcji, przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. WSA wskazał, że podziela i przyjmuje za własny jednolicie wyrażany w orzecznictwie sądowym pogląd, że "lokal", o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. nie traci charakteru wyodrębnionego fizycznie miejsca, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza w sytuacji, gdy korzystając z zasady swobody umów posiadacz lokalu udostępni (wynajmie) fragment jego powierzchni innej osobie do używania (por. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 995/20 i sygn. akt II GSK 749/20). Sąd I instancji jako bezzasadny ocenił podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 235, art. 229, art. 200a § 1-3 o.p. w zw. z art. 91 u.g.h. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym zebrania całego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący był posiadaczem samoistnym lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier. Stwierdził, że okoliczność istotna dla rozpoznania sprawy, a mianowicie status skarżącego jako posiadacza samoistnego lokalu została przez organ prawidłowo ustalona w oparciu o materiał dowodowy. Materiał ten nie został skutecznie przez skarżącego zakwestionowany. Za niezasadny Sąd uznał także podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 197 § 1, art. 198 § 1, art. 199 w zw. z art. 235, art. 229 oraz art. 200a § 1-3 o.p. w zw. z art. 91 u.g.h., poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego oraz zarzut naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 190 § 1 i 2, art. 192 w zw. z art. 235 o.p. w zw. z art. 91 u.g.h., poprzez całkowite pozbawienie skarżącego ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, w tym zadawania pytań świadkom. Stwierdził, że z przedstawionych akt administracyjnych niewątpliwie wynika, że skarżący miał możliwość przedstawić przed organami swoje stanowisko co do zabranego materiału dowodowego. Z art. 180 § 1 i art. 181 o.p. nie wynika prawny nakaz, aby w toku postępowania koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadka czy podejrzanego, który zeznawał w innym postępowaniu, jeżeli zeznania te są wystarczające dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Natomiast powtórzenie w postępowaniu dowodu z przesłuchania świadka, uprzednio przesłuchanego w innym postępowaniu (dla zrealizowania zasady czynnego udziału strony w tym przesłuchaniu z art. 123 § 1 o.p.), uzasadnione jest tylko wówczas, gdy strona wskaże na konkretne, istotne okoliczności faktyczne, niezbędne do wyjaśnienia sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu z dotychczasowym zebranym materiałem dowodowym (zob. wyrok NSA z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt I FSK 213/18). Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie. WSA zaznaczył, że dokonanie ustaleń dotyczących posiadania lokalu było możliwe na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Podkreślił przy tym, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt I FSK 55/18, że w świetle art. 180 i art. 181 o.p., w postępowaniu obowiązuje otwarty katalog dowodów oraz zasada równorzędności dowodów. Z reguł tych wynika natomiast niedopuszczalność różnicowania wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych z uwagi na określone kryteria czy też wyłączenie możliwości stosowania formalnej teorii dowodów (tj. uznawania, że dana okoliczność może zostać udowodniona przy pomocy konkretnych rodzajów dowodów). Konsekwencją ww. zasad jest także brak możliwości uznania - tak jak chce skarżący - że dowody zgromadzone bezpośrednio w postępowaniu prowadzonym w danej sprawie mają większą moc dowodową, niż dowody pochodzące z innych postępowań. Podnoszony przez skarżącego zarzut zaniechania ponownego przesłuchania świadka – I. R. nie jest zatem uzasadniony. Skarżący nie wskazał na żadne konkretne powody uzasadniające podjęcie takiego środka. Podobnie, jak w przypadku swoich wyjaśnień. Analiza akt sprawy wskazuje, że wszystkie mające znaczenia dla wyniku sprawy okoliczności wynikającą z włączonych do akt sprawy protokołów zeznań, w tym skarżącego. Sąd I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego eksperymentu organ prawidłowo ustalił, że gry na czterech automatach (BLACK HORSE NR 14720, BLACK HORSE, ADMIRAL HOT SPOT PLATIN NR 514655, APOLLO GAMES) wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h., tj. były grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane rzeczowe, zawierającymi element losowości. Stanowisko organu, że do zidentyfikowania charakteru ujawnionych w wyniku kontroli automatów do gier wystarczające było oparcie się na tych dowodach, które zostały w sprawie zgromadzone, nie budzi wątpliwości. Z oględzin i doświadczeń, z których wnioski znalazły swoje odzwierciedlenie w sporządzonym protokole kontroli wynika chociażby, że gra na automatach, których legalność została przez organ zakwestionowana, miała charakter komercyjny - udział w grze jest odpłatny, gracz gra o nagrodzę pieniężną. Z dokonanych ustaleń wynika również, że przebieg gry ma charakter losowy, gdyż uzyskiwane wyniki gry są nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego. Naciskając przycisk "start" gracz powodował obracanie się wirtualnych bębnów, symbole graficzne stawały się dla gracza nierozróżnialne a bębny zatrzymywały się samoczynnie. Symbole rozmyte w trakcie ruchu bębnów, stawały się widoczne dopiero po zatrzymaniu bębnów. Gracz inicjując ruch bębnów nie miał wpływu w pożądany sposób na wynik gry, o odpowiedniej konfiguracji bębnów i symboli decyduje bowiem mechanizm automatu a nie działanie gracza. Okoliczność tę potwierdzają protokół z przeprowadzonej 22 lutego 2019 r. kontroli oraz protokół z oględzin automatów z 22 lutego 2019 r. W ocenie WSA protokoły z przebiegu przeprowadzenia eksperymentu i z oględzin zawarte w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji stanową pełnoprawne dowody w sprawie. Ponadto, dokonana przez organy celne ocena dowodów w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celno-skarbowych odpowiada wymogom zawartym w przepisie art. 191 o.p. Od powyższego wyroku skarżący, wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając: 1. Na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi strony skarżącej pomimo naruszeń przez organ w toku postępowania przepisów prawa, mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz przedstawienia stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym; uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym wynikiem sprawy (naruszenie art. 151 p.p.s.a.): a. W szczególności: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 235 oraz art. 229 o.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h. w zw. z art. 189a § 2 ust. 2 oraz art. 189f § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. 2021 poz. 735 z późn. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") poprzez zaniechanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - analogicznie, jak organ pierwszej instancji - zastosowania regulacji z art. 189a § 2 ust. 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1-3 k.p.a., a w konsekwencji zaniechanie jakiegokolwiek zweryfikowania na gruncie niniejszego postępowania przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. Immanentnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - analogicznie, jak organ pierwszej instancji - nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, gdyż skutkowało - bezpodstawnie sanowanym zaskarżonym wyrokiem - brakiem zajęcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - analogicznie, jak przez organ pierwszej instancji - jakiegokolwiek stanowiska względem przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. Tym samym, skoro organ w żaden sposób nie wypowiedział się we wskazanym zakresie - to nie wyjaśnił obligatoryjnej okoliczności niniejszej sprawy - wypełnienia powyższych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na stronę skarżącą, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. b. W szczególności: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 §1, art. 188, art. 191 w zw. z art. 235 oraz 229 o.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dokonaną z uchybieniem zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, iż właściwe jest zaniechanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - analogicznie, jak przez organ pierwszej instancji - zastosowania regulacji z art. 189a § 2 ust. 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1-3 k.p.a, a w konsekwencji konieczne jest zaniechanie jakiegokolwiek zweryfikowania na gruncie niniejszego postępowania przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. c. W szczególności: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 1 ust. 4-6 i § 4 w zw. z art. 235 o.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h., poprzez niesprostanie wymogowi sporządzenia właściwego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej i prawnej. Brak obligatoryjnego stanowiska organu względem przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na stronę skarżącą. Skutkuje to: 1) Pozbawieniem strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia - w jaki sposób organ ocenia wypełnienie przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f §1-3 k.p.a. 2) Brakiem substratu mogącego podlegać kontroli sądowo administracyjnej (brak bowiem w tym zakresie treści zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji). Co zostało wadliwie sanowane zaskarżonym wyrokiem, gdyż Sąd I instancji nie może zastępować, czy to Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz Naczelnika Urzędu Celno- Skarbowego samodzielnie stosując art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. - nie będąc do tego uprawnionym - albowiem pozostając niezmiennie powołanym do sprawowania kontroli legalności zaskarżonej decyzji - Sąd administracyjny nie stosuje prawa. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji, przy braku jakiegokolwiek stanowiska organu - utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję - pozbawia stronę skarżącą elementarnego prawa do uzyskania stanowiska w tym zakresie od organu. Sąd I instancji w odniesieniu do przepisów art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt. 2 oraz § 2 k.p.a. - nie dokonał w tym zakresie kontroli sądowo administracyjnej, bowiem brak do tego substratu, skoro organ nie zajął w tym zakresie stanowiska. 2. Na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie sprostanie wymogowi sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku z podaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej - co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia - przez nie dokonanie kontroli sądowo administracyjnej zaskarżonej decyzji w odniesieniu do przepisów art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt. 2 oraz § 2 k.p.a. Powyższe oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez: 1) zaniechanie rozpoznania istoty sprawy - oceny i kontroli legalności zaniechania zajęcia przez organ w zaskarżonej decyzji (oraz decyzji ją poprzedzającej) stanowiska względem wypełnienia przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a., 2) uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, 3) pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia - w jaki sposób zaniechanie zajęcia przez organ w zaskarżonej decyzji (oraz decyzji ją poprzedzającej) stanowiska względem wypełnienia przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. wpływa na legalność zaskarżonej decyzji. 3. Na zasadzie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez zaniechanie kontroli sądowoadministracyjnej legalności zaskarżonej decyzji - zaniechania zajęcia przez organ w zaskarżonej decyzji (oraz decyzji ją poprzedzającej) stanowiska względem wypełnienia przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. 4. Na zasadzie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 2 ust. 3 w z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a w zw. z art. 8 i 90 ust. 1 u.g.h., skutkujące ich zastosowaniem w okolicznościach niniejszej sprawy - zanim - organ zajął stanowisko względem wypełnienia przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie - względnie zdalnej – oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 października 2023 r., nr 2201-IOA.4246.18.2023.5 - ewentualnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Wniósł także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej należnych kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdański, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że przez "wpływ na wynik sprawy", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest zatem wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt II GSK 1552/22). W rozpoznawanej sprawie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zostały oparte na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu podniesionego w pkcie 2 petitum skargi kasacyjnej, wskazującego na naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przypomnieć trzeba, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. określono obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku, do których zalicza się: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., co pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji oraz przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia. Podkreślić należy, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować jedynie kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. podnosząc, że nie dokonano kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji w odniesieniu do przepisów art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. W związku z tym wskazać należy, że jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący w trakcie postępowania przed organami nie podnosił w ogóle kwestii ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a., nie wskazywał na przesłanki, które mogłyby to uzasadniać, ani nie złożył w toku postępowania żadnych wniosków ani dowodów w zakresie spełnienia przesłanek co do odstąpienia od nałożenia kary. Zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze do WSA również nie obejmowały naruszenia przepisu art. 189f k.p.a. Trudno zatem zarzucać Sądowi I instancji wadliwość uzasadniania wydanego w sprawie wyroku poprzez brak odniesienia się do kwestii braku zawarcia przez organy w uzasadnieniach wydanych decyzji wywodu co do możliwości zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy art. 189f § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a. skoro kwestia ta, do momentu wniesienia skargi kasacyjnej, nie stanowiła przedmiotu sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania. Należy zauważyć, że również pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zarówno te dotyczące przepisów procesowych (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) jak i te wskazujące na naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej), sprowadzają się do zaniechania zajęcia przez organ w zaskarżonej decyzji (oraz decyzji ją poprzedzającej) stanowiska względem wypełnienia przez stronę skarżącą przesłanek, o jakich mowa w przepisach art. 189f § 1-3 k.p.a. oraz braku oceny przez Sąd I instancji tego zaniechania. Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zgodnie z § 2 omawianego przepisu w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Z kolei w art. 189f § 3 k.p.a. wskazano, że organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w odniesieniu do art. 189f k.p.a. za uzasadnioną należałoby uznać potrzebę wykazania zaktualizowania się (istnienia) jednej z określonych nim przesłanek odstąpienia, w formie decyzji, od nałożenia kary pieniężnej oraz wykazania jej pominięcia (nieuwzględnienia) przez organ administracji publicznej oraz wojewódzki sąd administracyjny, co tylko wówczas mogłoby uzasadniać ocenę odnośnie do istotnego wpływu zarzucanego naruszenia wymienionego przepisu prawa na wynik sprawy (por. wyroki NSA z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II GSK 682/21, z dnia 23 lutego 2023r. sygn. akt II GSK 516/20, z dnia 8 sierpnia 2023 r. sygn. akt II GSK 597/20, z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 799/20). Tymczasem skarżący w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, nie podejmując nawet próby sprecyzowania tego w uzasadnieniu środka odwoławczego, dlaczego uważa, że organy powinny były odstąpić od wymierzenia mu kary administracyjnej (zwłaszcza w czym tkwi znikomość stwierdzonego przez organy naruszenia). Zauważyć należy, że aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku kary nałożonej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 4 pkt 3 u.g.h., co do zasady nie można mówić o tym, że przewidziane naruszenie jest znikomej wagi, na co wskazuje już sama wysokość kary, a co wynika z charakteru działalności hazardowej, przyjętych przez ustawodawcę zasad organizacji gier oraz ochrony dóbr prawnych, w szczególności społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu. Nadto z akt sprawy nie wynika by skarżący sam zaprzestał prowadzenia nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych przez organ czynności kontrolnych i zajęcia automatów, co uniemożliwiło mu dalsze kontynuowanie procederu. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika także, by za to samo zachowanie skarżący został prawomocnie ukarany za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, a ponadto by ta uprzednia kara spełniła cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Okoliczności tych skarżący nawet nie próbował wykazać w złożonej skardze kasacyjnej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie odpowiadają opisanym na wstępie wymogom wynikającym z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., gdyż w przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procesowych skarżący nie podjął próby wykazania, że wskazane przez niego naruszenia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast podnosząc w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 w z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a w zw. z art. 8 i 90 ust. 1 u.g.h., nie wykazał, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie powołanych norm. Skarżący podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że organ zastosował powołane przepisy zanim zajął stanowisko względem wypełnienia przez stronę przesłanek, o jakich mowa w art. 189f § 1-3 k.p.a., o czym była mowa wyżej. Odnosząc się do podniesionego w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. zauważyć należy, że zarzucając Sądowi I instancji "zaniechanie kontroli sądowoadministracyjnej legalności zaskarżonej decyzji" skarżący winien naruszenie to wywieść w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przypomnieć również trzeba, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Z kolei zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, a kontrola, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazane przepisy ustrojowe sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a., bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1366/20), co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając od skarżącego zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 31 października 2024
- Symbol z opisem
- 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
- Hasła tematyczne
- Gry losowe Kara administracyjna
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
- Sędziowie
- Andrzej Skoczylas /przewodniczący/ Elżbieta Czarny-Drożdżejko Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 § 1, art. 141 § 4 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 189f · Dz.U. 2021 poz. 735
- Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
art. 2 ust. 3, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a) oraz pkt 3, art. 90 ust. 1 · Dz.U. 2018 poz. 165
- Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
art. 1 § 1 i 2 · Dz.U. 2024 poz. 1267
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny