Sygnatura
II GSK 2160/22
Wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r., II GSK 2160/22 – prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 3 grudnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Leszczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4656/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr PR.61.32.2021.NP.4 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
I. Decyzją z 27 października 2020 r. nr WIF-WR-I.8523.11.2020 Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny we Wrocławiu: I. na podstawie art. 94a ust. 3 w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 944 ze zm. - dalej Pf) nakazał przedsiębiorcy A. Sp. z o.o. we W. (spółka, skarżąca) zaprzestać prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie A. zlokalizowanej we W., przy [...] i jej działalności, poprzez udzielanie rabatów dla stałych klientów - pacjentów (zgodnie z wykazem pacjentów ujętym w systemie komputerowym funkcjonującym w aptece); II. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w zw. z art. 94a ust. 1, 2-3 pf umorzył postępowanie w sprawie nakazania przedsiębiorcy A. Sp. z o.o. we W. zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie A. zlokalizowanej we W , przy [...] i jej działalności, poprzez: 1) umieszczanie w izbie ekspedycyjnej apteki plakatów zawierających zdjęcia i ceny wybranych produktów, w tym produktów leczniczych (przedstawiających okresową ofertę niektórych produktów), 2) emitowanie na wyświetlaczu elektronicznym umiejscowionym w izbie ekspedycyjnej apteki treści odpowiadających zawartości plakatów, o których mowa w pkt 1, oraz 3) wyróżnienie wybranych produktów znajdujących się ofercie apteki poprzez umieszczanie tylko przy nich etykiet cenowych; III. na podstawie art. 129b ust. 1-2 i art. 129ba ust. 1 w zw. z art. 94a ust. 1 Pf nałożył karę pieniężną na przedsiębiorcę A. Sp. z o.o. we W. za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie A. zlokalizowanej we W., przy [...] i jej działalności, poprzez: 1) umieszczanie w izbie ekspedycyjnej apteki plakatów zawierających zdjęcia i ceny wybranych produktów, w tym produktów leczniczych (przedstawiających okresową ofertę niektórych produktów), 2) emitowanie na wyświetlaczu elektronicznym umiejscowionym w izbie ekspedycyjnej apteki treści odpowiadających zawartości plakatów, o których mowa w pkt 1, 3) wyróżnienie wybranych produktów znajdujących się ofercie apteki poprzez umieszczanie tylko przy nich etykiet cenowych, oraz 4) udzielanie rabatów dla stałych klientów - pacjentów (zgodnie z wykazem pacjentów ujętym w systemie komputerowym funkcjonującym w aptece), w kwocie 27.500 zł. IV. na podstawie art. 94a ust. 4 w zw. z art. 94a ust. 3 Pf, nadał pkt 1 rozstrzygnięcia rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja zyskał walor ostateczności. II. Pismem z 17 marca 2021 r. spółka wystąpiła do organu nadzorczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dolnośląskiego WIF. Podniosła, że decyzja ta, w odniesieniu do pkt I: a) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.) z powodu nieprecyzyjnego określenia treści zakazu, któremu podporządkować ma się jej adresat (spółka); b) wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj. art. 94a ust. 1 u.p.f. z powodu zakwalifikowania jako reklamy takich działań apteki, prowadzącej ją spółki, które nie odnoszą się do sfery informacyjnej jej funkcjonowania. III. Po rozpoznaniu ww. wniosku spółki, Główny Inspektor Farmaceutyczny, decyzją z 11 sierpnia 2021 r. nr PR.61.32.2021.NP.4, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dolnośląskiego WIF z 27 października 2020 r. nr WIF-WR-I.8523.11.2020. Zdaniem GIF, kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ustalała wysokość kary pieniężnej w dozwolonej prawem wysokości, została wydana przez właściwy organ, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do strony, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, pozostawała wykonalna i jej wykonanie nie mogło wywołać czynu zagrożonego karą oraz nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Z decyzji DWIF jasno wynika, że stronie nakazano zaprzestanie udzielania rabatów dla stałych klientów - pacjentów (zgodnie z wykazem pacjentów ujętym w systemie komputerowym funkcjonującym w aptece). Poprzez wydanie tej decyzji nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. WIF nie odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że uprzednio rozstrzygał - w drodze decyzji administracyjnej - sprawy nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej i jej działalności oraz nałożenia kary pieniężnej o identycznym stanie faktycznym i prawnym w sposób odmienny niż uczynił to ww. decyzją. W ocenie GIF brak jest podstaw do uznania, że decyzja DWIF była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.) z powodu nieprecyzyjnego określenia treści zakazu, któremu podporządkować ma się jej adresat (spółka) oraz, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj. art. 94a ust.1 Pf z powodu zakwalifikowania jako reklamy takich działań apteki, prowadzącej ją spółki, które nie odnoszą się do sfery informacyjnej jej funkcjonowania ani też nie miało miejsce inne naruszenia prawa objęte dyspozycją art. 156 § 1 k.p.a. Nie zachodzą także inne wady kwalifikowane, określone w art. 156 § 1 k.p.a. IV. Wyrokiem z 20 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4656/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na ww. decyzję GIF. Przedstawiając na wstępie istotę nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności WSA zwrócił uwagę, że nie jest on środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Jego celem nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego, czy jest ona dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie nadzwyczajnym chodzi więc o kwalifikowane naruszenie przepisów prawa, o wyjątkowym charakterze. Takie, które jest oczywiste, ze względu na to, że rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/08), a rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ zasadnie odmówił stwierdzenia nieważność ww. decyzji ostatecznej stwierdzając, że decyzja WIF z 27 października 2020 r. nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Stanowisko odnośnie do wykładni art. 94a ust. 1 Pf jest zbieżne z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym. Na tle regulacji art. 94a ust. 1 Pf, z której wynika, że pojęcie reklamy aptek - której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego - ustawodawca potraktował szeroko. Reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Brak jest również podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanki niewykonalności zaskarżonej decyzji DWIF. Z uzasadnienia wniosku strony wynika, że skarżąca spółka ma na uwadze faktyczną niewykonalność orzeczonego decyzji z 27 października 2020 r. nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki poprzez udzielanie rabatów dla stałych klientów (zgodnie z wykazem klientów ujętym w systemie komputerowym funkcjonującym w aptece). Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie wskazuje się, że przeszkody powodujące niewykonalność decyzji muszą mieć trwały charakter, a ich istnienie uniemożliwiające wykonanie decyzji winno być udowodnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, brak jest podstaw do przyjęcia, iż wykonanie orzeczonego nakazu zaprzestania reklamy apteki nie jest możliwe. W istocie, zawarte we wniosku strony zarzuty dotyczące postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją DWIF wykraczają poza granice postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. WSA nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. V. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. w oparciu o art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji tego nieuprawnione przyjęcie, że decyzja DWIF nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy decyzja ta decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na: a) nieustalenie - w odniesieniu do zachowania opisanego w pkt I petitum tej decyzji DWIF z dnia 27 października 2020 r., WIF-WR-L8523.11.2020 -: - na czym polegała natura tzw. "rabatów" udzielanych rzekomo przez aptekę Spółki?; - jaki zestaw czynności składał się na tzw. "rabat" udzielany przez aptekę Spółki?; - w jaki sposób funkcjonowała w aptece Spółki baza danych, w oparciu o którą miała ona udzielać tzw. "rabatów"?; - wedle jakiego punktu odniesienia udzielany był tzw. "rabat"?; - w jaki sposób w aptece Spółki ustalano ceny dla pacjentów, ujętych w bazie danych (systemie komputerowym) oraz w jaki sposób komunikowano o tym? - oraz szeregu innych istotnych dla sprawy faktów; b) nieprzeprowadzenie - w odniesieniu do zachowania opisanego w pkt I petitum tej ww. decyzji - jakiegokolwiek postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w kierunku ustalenia charakteru tzw. "rabatów" udzielanych przez Spółkę i w to miejsce ograniczenie się do postępowania dowodowego (wyjaśniającego) sprowadzającego się do sporządzenia notatki z jednozdaniowej odpowiedzi właściciela Spółki (będącego równocześnie kierownikiem prowadzonej przez nią apteki); 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji tego nieuprawnione przyjęcie, że decyzja, która w sposób nieprecyzyjny określa zakazane zachowanie - w odniesieniu do zachowania opisanego w pkt I jej petitum - nie jest obarczona wadą, skutkującą jej nieważnością z uwagi na to, że jest niewykonalna w dniu jej wydania i ta niewykonalność ma charakter trwały; 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne poprzez błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji tego nieuprawnione przyjęcie, że decyzja o ukaraniu z tyt. naruszenia zakazu reklamy aptek może odnosić się również do tych działań apteki, które nie są wykonywanie w jej sferze informacyjnej (w odniesieniu do zachowania opisanego w pkt I petitum decyzji - które to naruszenia, opisane w zarzutach 1.1.-1.3., skutkowały niezasadnym oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., zamiast jej uwzględnieniem i uchyleniem skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.; 2. w oparciu o art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez WSA, że w postępowaniu w przedmiocie naruszenia zakazu reklamy aptek, w odniesieniu do działania z pkt I petitum decyzji, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny oraz Główny Inspektor Farmaceutyczny: podjął wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz orzekł na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że Spółka naruszyła art. 94a ust. 1 p.f poprzez udzielenie tzw. "rabatów" stałym klientom, umieszczonym w bazie danych systemu komputerowego apteki, podczas gdy w toku tego postępowania organy administracji nie ustaliły: charakteru działań składających się na udzielanie tzw. "rabatów", formy w jakiej działania te są wykonywane, czynności wykonawczej, punktu odniesienia, względem którego tzw. "rabaty" są udzielane, sposobu obniżania cen w aptece, komunikowania przez aptekę o tzw. "rabatach" oraz szeregu innych istotnych dla sprawy faktów - które to naruszenie skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., zamiast jej uwzględnieniem i uchyleniem skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. VI. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym spółka podniosła również argument, że w jej sprawie powinien znaleźć zastosowanie wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r. sygn. akt C-200/24. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VII. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie występują wady nieważności. VIII. W związku z podniesionym przez stronę argumentem dotyczącym wpływu wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. sygn. akt C-200/24 na wynik niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że problem prawny dotyczący możliwości wykorzystania instytucji stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, w której po jej wydaniu zapadło - co do zasady - korzystne dla strony orzeczenie TSUE (dla przypomnienia, dotyczące m.in. art. 94a ust. 1 Pf), wymaga odniesienia się w pierwszej kolejności. W orzecznictwie sądowym, jak i w nauce prawa przyjmuje się, że wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny (zob. wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94). W konsekwencji, rażące naruszenie prawa ma miejsce w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, gdy następuje zaprzeczenie któregoś z elementów normy prawnej, bowiem czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że istnienie przepisu prawa niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych oraz jego rażące naruszenie musiało mieć miejsce w momencie podejmowania decyzji ostatecznej będącej przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. DWIF, który stwierdził naruszenie art. 94a ust. 1 Pf i nałożył administracyjną karę pieniężną, działał w postępowaniu jurysdykcyjnym (w trybie zwykłym), zgodnie z obowiązującym prawem i w jego granicach. Wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. sygn. akt C-200/24, nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Wydanie takiego orzeczenia przez TSUE generalnie nie może więc stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu administracyjnym z uwagi na konstrukcję i charakter prawny tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. Jakkolwiek można sobie wyobrazić - w drodze wyjątku - sytuację, w której także orzeczenie TSUE, siłą rzeczy następcze względem wcześniej wydanej decyzji, będzie mogło przesądzić o wadzie rażącego naruszenia prawa, np. gdy zostaną przez TSUE zakwestionowane przepisy prawa rażąco sprzeczne z fundamentami prawa Unii Europejskiej, to jednak - co ponownie należy podkreślić - ta sprawa nie jest tego przykładem. Należy bowiem zwrócić uwagę, że jakkolwiek TSUE zakwestionował polskie przepisy o reklamie aptek, to jednak zwrócił m.in. uwagę, że po pierwsze ochrona zdrowia publicznego zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez TFUE (por. teza 102), po drugie, trybunał uznał, że reklama aptek, punktów aptecznych i ich usług może umożliwiać odbiorcom uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez apteki. W następstwie reklamy klienci (także dotychczasowi - stali) mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż apteka, której były wcześniej klientami. Skarżąca spółka stosowała natomiast programy lojalnościowe, by zachować swoich dotychczasowych klientów, choć obecnie to neguje. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ustawodawca, wprowadził, na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), do Kodeksu postępowania administracyjnego art. 145aa. Zgodnie z jego § 1 "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji". Strona ma zatem możliwość wnioskowania o wznowienie postępowania. Nie może natomiast, w realiach niniejszej sprawy, wykorzystywać wyroku TSUE do argumentowania o istnieniu wady kwalifikowanej, którą miałaby zostać dotknięta decyzja DWIF. IX. Przechodząc do oceny zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, które w myśl zasady dyspozycyjności, wyznaczają zakres związania i badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, za niezasadny uznano zarzut procesowy nr 2, który immanentnie wiąże się również z uchybieniami materialnoprawnymi (choć bliżej im do naruszeń procesowych) podniesionymi w zarzutach nr 1.1.1 i 1.1.3 skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi podnoszone przez stronę naruszenie art. 151 w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie, w której kontroli podlegała decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności, ani organ ani tym bardziej WSA, nie prowadziły postępowania dowodowego w celu ustalenia prowadzenia niedozwolonej reklamy, a oceniały to przeprowadzone przez DWIF. W niniejszej sprawie strona nie może zatem skutecznie podnosić, całkowicie abstrahując od przesłanek nieważności oraz przede wszystkim zasad rozpatrywania tego rodzaju spraw, braku przeprowadzenia wskazywanych obecnie dowodów, czy niewyjaśnienia podnoszonych obecnie wątpliwości, itp. Postępowanie nieważnościowe nie jest bowiem forum umożliwiającym ponowne przeprowadzenie dowodów, wcześniej przeprowadzonych w postępowaniu zwykłym, czy też przeprowadzenie dowodów, których w tamtym postępowaniu nie przeprowadzono. W istocie, omawianymi zarzutami strona neguje wynik postępowania zwykłego, podnosząc naruszenia, które powinna była podnieść w ewentualnym odwołaniu. W konsekwencji sugerowanie przez stronę, że jest rażącym naruszeniem prawa procesowego niewyjaśnienie wątpliwości podnoszonych w zarzucie nr 1.1.1.a tiret 1-6 i nr 2 skargi kasacyjnej, a więc że organy m.in. nie ustaliły charakteru działań składających się na udzielanie tzw. "rabatów", formy w jakiej działania te były wykonywane, czynności wykonawczej, punktu odniesienia, względem którego tzw. "rabaty" są udzielane, sposobu obniżania cen w aptece, komunikowania przez aptekę o tzw. "rabatach" oraz szeregu innych istotnych dla sprawy faktów, jest wyłącznie polemiką z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez DWIF. W sprawie nie chodzi przy tym, jak twierdzi strona w zarzucie nr 1.1.1.b skargi kasacyjnej, o "nieprzeprowadzenie (...) jakiegokolwiek postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w kierunku ustalenia charakteru tzw. "rabatów" udzielanych przez Spółkę i w to miejsce ograniczenie się do postępowania dowodowego (wyjaśniającego) sprowadzającego się do sporządzenia notatki z jednozdaniowej odpowiedzi właściciela Spółki (będącego równocześniae kierownikiem prowadzonej przez nią apteki)", a o ocenę mocy takiego dowodu. Nie jest przy tym prawdą, że DWIF nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego, bazując jedynie - jak wskazuje strona - na informacji o udzielanych rabatach, zawartej w piśmie z 3 września 2020 r. Jakkolwiek dowód ten był już sam w sobie wystarczający do stwierdzenia naruszenia, chodzi bowiem o stosowanie rabatów w celu utrzymania klientów, co w myśl art. 94a ust. 1 Pf mogło zostać uznane za niedozwoloną reklamę, to nie jest to w sprawie dowód jedyny. W aktach administracyjnych znajdują się bowiem także pisma strony z 23 września 2020 r., 9 października 2020 r. i 19 października 2020 r. z wyjaśnieniami spółki co do zakresu prowadzonego postępowania. Nie jest więc zasadne twierdzenie, że w kontekście wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego, poprzez całkowity brak przeprowadzenia postępowania dowodowego. Stanowisko to jest niezasadne. Niezasadny jest także zarzut nr 1.1.3 skargi kasacyjnej. Już sam fakt podnoszonego przez stronę, w ramach kwalifikowanej wady rażącego naruszenia prawa, błędnej wykładni oraz nieprawidłowego zastosowania art. 94a ust. 1 Pf, podważa zasadność tego zarzutu. Wszak o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić jedynie i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie trzy podstawowe przesłanki tego stanu, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny na "pierwszy rzut oka", charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa) oraz przemawiają za tym racje (skutki) społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że przypisane spółce przez DWIF działanie nie dotyczyło działań wyłącznie informacyjnych lub okołoinformacyjnych, dozwolonych prawem. Przypomnieć należy, że zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie art. 94a ust. 1 Pf, zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, zaś reklamy nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Użyte w tym przepisie pojęcie reklamy nie zostało szerzej zdefiniowane, jest więc pojęciem nieostrym. Przepis ten, w swym zakresie i dla stwierdzenia jego naruszenia, wymaga zatem wypełnienia okolicznościami konkretnej sprawy. Ustalenie więc, czy w sprawie miała miejsce niedozwolona reklama apteki, sprowadza się więc do oceny zasadności zastosowania art. 94a ust. 1 Pf w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy. Nie ma wątpliwości, że w sprawie DWIF dokonał takiej oceny i wartościowania. Odpowiedzialność spółki jest więc sferą oceny faktów. Nie ma więc mowy o rażąco wadliwej ocenie czy to przepisu prawa stanowiącego podstawę odpowiedzialności spółki, czy też przepisów postępowania, których zastosowanie do takiej oceny doprowadziło. Jak bowiem wskazano błędne jest twierdzenie, że doszło do w istocie nieprzeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. To na co wskazuje skarżąca to ocena tego postępowania i zebranych w niej dowodów. Jej podważenie, w kontekście stanowiska obecnie prezentowanego przez stronę, możliwe było w trybie zwykłym, a nie nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności. Nie jest także zasadny zarzut nr 1.1.2, dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Wada nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy sytuacji, w której decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Niewykonalność, w rozumieniu tego przepisu prawa, oznacza więc, że rozstrzygnięcie, z przyczyn prawnych bądź faktycznych, nie może zostać wykonane i niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna to brak możliwości wykonania decyzji z przyczyn technicznych. Podkreślić przy tym należy, że o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić wtedy, gdy jest ona następstwem nieusuwalnych przeszkód. Wbrew ocenom prezentowanym przez stronę, nakaz zaprzestania prowadzenia reklamy jej apteki poprzez udzielanie rabatów dla stałych klientów - pacjentów (zgodnie z wykazem pacjentów ujętym w systemie komputerowym funkcjonującym w aptece), nie był i nie jest niewykonalny. To jedynie strona, przedstawiając hipotetyczne, a nie rzeczywiste wątpliwości, uznaje, że jest on niewykonalny, gdyż jest nieprecyzyjny, przez co spółka nie wie jak ma postąpić. Tymczasem nakaz jest jednoznaczny - zakazuje stosowania rabatów dla klientów ujętych w obsługującym aptekę systemie komputerowym, co m.in. służy ich utrzymaniu. Jeżeli strona ma wątpliwości co do rozumienia zakresu nakazu, może skorzystać z procedury przewidzianej w art. 113 § 2 k.p.a. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za nieuzasadnioną, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 listopada 2022
- Symbol z opisem
- 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inspektor Farmaceutyczny
- Sędziowie
- Dariusz Zalewski Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/ Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
art. 94a ust. 1 · Dz.U. 2020 poz. 944
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 141 § 4, art. 151 · Dz.U. 2024 poz. 935
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5, art. 113 § 2, art. 156 § 1 pkt 2 i 5 · Dz.U. 2021 poz. 735
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II GSK 596/23 · 3 grudnia 2025
Wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r., II GSK 596/23 – prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Sygnatura: V SA/Wa 2374/25 · 3 grudnia 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2025 r., V SA/Wa 2374/25 – prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Sygnatura: II GSK 633/23 · 3 grudnia 2025
Wyrok NSA z 3 grudnia 2025 r., II GSK 633/23 – prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny