II GSK 2120/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt VI SAB/Wa 43/23 w sprawie ze skargi T. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie wydania certyfikatu egzaminatora 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje w całości od zasądzenia od T. C. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 43/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. C. (skarżący) na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (Prezes ULC, organ) w przedmiocie bezczynności oraz przewlekłego postępowania w sprawie wydania certyfikatu egzaminatora: w pkt 1. zobowiązał Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania wniosku o wydanie certyfikatu egzaminatora w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami; w pkt 2. stwierdził, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt 4. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku. Dnia 23 października 2022 r. do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego poprzez platformę ePUAP wpłynął wniosek skarżącego o wydanie certyfikatu egzaminatora zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiającym wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 311, str. 1 ze zm. /rozporządzenie Komisji (UE) nr 1178/2011"/ oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1139 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniającym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylającym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 (Dz. U. UE. L. z 2018 r. Nr 212, str. 1 ze zm.) /rozporządzenie bazowe/. W dniu 17 marca 2023 r. skarżący został poinformowany drogą elektroniczną przez osobę prowadzącą sprawę (Szefa Egzaminatorów Praktycznych Komisji Egzaminacyjnej ULC), iż do wniosku nie dołączono wszystkich wymaganych dokumentów, co powoduje brak możliwości zweryfikowania, czy skarżący spełnia wymagania w zakresie kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia. W ww. wiadomości poinformowano skarżącego, że w celu ubiegania się o certyfikat egzaminatora, należy złożyć odpowiedni wniosek wraz z załącznikami, oraz przesłano link do wzorów wniosków znajdujących się na stronie internetowej Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakładce Personel lotniczy/Komisja Egzaminacyjna/Dla egzaminatora. W dniu 25 kwietnia 2023 r. skarżący złożył do Prezesa ULC ponaglenie w związku z brakiem rozpatrzenia ww. wniosku oraz brakiem doręczenia mu wnioskowanego certyfikatu egzaminatora. W ponagleniu tym skarżący wskazał, że spełnił wszystkie wymagania określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1178/2011, a wniosek został złożony w formacie określonym przez właściwy organ. Przedmiotowe ponaglenie na podstawie art. 37 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) zostało przekazane przez Prezesa ULC do Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Infrastruktury pismem nr LPL.4120.155.2022.ULC.1 z dnia 27 kwietnia 2023 r. W odpowiedzi na ww. pismo Prezesa ULC Ministerstwo Infrastruktury pismem z dnia 5 maja 2023 r. nr DL-3.80.27.2023 zwróciło ponaglenie do ULC. W odpowiedzi na ww. pismo skarżący w dniu 7 maja 2023 r. wystąpił do Ministerstwa Infrastruktury z szeregiem pytań o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. W związku z pismem skarżącego z dnia 7 maja 2023 r. Ministerstwo pismem z dnia 10 maja 2023 r. w odpowiedzi do skarżącego, podkreśliło, że pismo z dnia 5 maja 2023 r. znak: DL-3.80.27.2023 nie stanowi odpowiedzi na ponaglenie z dnia 25 kwietnia 2023 r. na niezałatwienie wniosku. Skarżący został poinformowany o zwrocie ponaglenia do ULC. Pismem z dnia 10 maja 2023 r. Prezes ULC przekazał skarżącemu odpowiedź, w której zawarto argumentację spójną z wnioskami i uzasadnieniem wynikającym z ww. odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury z dnia 5 maja 2023 r. Ponownie wskazano na konieczność przedłożenia przez skarżącego dokumentów potwierdzających spełnienie wymagań dotyczących wydania certyfikatu egzaminatora. Wskazano, że brak danych o praktyce lotniczej, oceny osobowości i charakteru kandydata na egzaminatora praktycznego, skanu książki pilota oraz że nieczytelny wniosek nie pozwalał na zweryfikowanie czy skarżący spełnia odpowiednie wymagania określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 1178/2011. Skarżący pismem z dnia 15 maja 2023 r., w odpowiedzi na pismo Prezesa ULC z dnia 10 maja 2023 r., nie zgodził się z dotychczasową argumentacją ULC. Prezes ULC pismem z dnia 23 maja 2023 r. przekazał wnioskowaną informację oraz dokumenty w postaci kopii procedur oraz kopii upoważnień, o które zwrócił się skarżący. W związku z powyższym skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa ULC sprawy w przedmiocie wydania certyfikatu egzaminatora FE(A) i CRE(A), o których mowa w art. 26 ust. 1 rozporządzenia bazowego oraz podczęści K rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011 . III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem: zobowiązał Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania wniosku o wydanie certyfikatu egzaminatora w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami; stwierdził, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz zasądził od skarżonego organu zwrot kosztów postępowania. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem stosownego ponaglenia do Prezesa ULC. Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 99 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze Prezes ULC powołuje członków komisji egzaminacyjnej spośród osób wyróżniających się odpowiednimi kwalifikacjami, wiedzą i doświadczeniem w zakresie lotnictwa. Nie ma zatem wytycznych w jakiej formie winien tego dokonać. Zadania i kompetencje Prezesa ULC określa art. 21 ust. 2 Prawa lotniczego. Przepis ten stanowi otwarty katalog zadań i kompetencji Prezesa ULC, wśród których wymieniono wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych w przedmiotowej ustawie (art. 21 ust. 2 pkt 2) oraz sprawdzenie kwalifikacji personelu lotniczego (art. 21 ust. 2 pkt 7). Dodatkowo do zadań Prezesa ULC należy również wykonywanie zadań w imieniu i na rzecz organów i instytucji Unii Europejskiej zgodnie z prawem Unii Europejskiej, umowami międzynarodowymi oraz innymi porozumieniami w zakresie lotnictwa cywilnego (art. 21 ust. 2 pkt 4a). W ocenie Sądu I instancji organ w przedmiotowej sprawie pominął wymogi, jakie stawia Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP UE) przy wdrażaniu – za pomocą krajowych regulacji proceduralnych – przepisów rozporządzenia bazowego oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011. W ocenie WSA w Warszawie prawidłowa wykładnia przepisów Prawa lotniczego i k.p.a. w świetle postanowień KPP UE prowadzi do wniosku, że osoba wnioskująca o wydanie certyfikatu egzaminatora "wszczyna postępowanie administracyjne", gdyż wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawę zapewnia podmiotowi wnioskującemu dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE, tj. daje możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem WSA brak jednoznacznego określenia w przepisach Prawa lotniczego obowiązku wydania decyzji administracyjnej w tego rodzaju postępowaniu nie zwalnia organu z obowiązku prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego. W ocenie Sądu I instancji skoro przepisy rozporządzeń unijnych określają przesłanki do wydania (lub też odmowy wydania) certyfikatu egzaminatora, podstawę prawną do załatwienia wniosku skarżącego stanowi art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze intepretowany w świetle art. 47 KPP UE w związku z art. 51 ust. 1 KPP UE. Wobec powyższego WSA w Warszawie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Wskazał, że – jak wynika z akt sprawy – dnia 23 października 2022 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego (k-15-19 tom I akt sądowych). Pomimo wysłania pism organu z 17 marca 2023 r. oraz z dnia 10 maja 2023 r wniosek skarżącego nie został merytorycznie rozpatrzony. A zatem doszło do przekroczenia miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku. W konsekwencji, Sąd I instancji zobowiązał Prezesa ULC do rozpoznania wniosku o wydanie certyfikatu egzaminatora w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami (pkt 1 sentencji wyroku). Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji stwierdzona w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie Sąd I instancji uznał, że badana na dzień wniesienia skargi przewlekłość organu była uzasadniona stopniem skomplikowania sprawy, a przede wszystkim błędnej wykładni prawa krajowego i unijnego w stopniu mniejszym niż rażący. Co istotne, prawidłowe zastosowanie prawa krajowego przez organ wymagało jego prounijnej wykładni. WSA w Warszawie dostrzegł ponadto dodatkowe okoliczności przemawiające za niekwalifikowaniem wyżej wskazanej wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego. Sąd Wojewódzki miał na uwadze trudną sytuację kadrową (str. 8 odpowiedzi na skargę), która negatywnie wpływała na możliwość terminowego realizowania zadań. Sąd I instancji stwierdził również, że w realiach przedmiotowej sprawy żądanie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej nie jest usprawiedliwione. Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Dodatkowo, w ocenie WSA, brak było podstaw do nałożenia grzywny na organ z uwagi na podjęte przez organ działania w celu wyjaśnienia sprawy oraz wskazywaną wyżej sytuację kadrową organu. Dlatego w tym zakresie Sąd I instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając go w części, w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 1, 2 i 4 wyroku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części oraz oddalenie skargi w tym zakresie, ewentualnie z ostrożności procesowej – o uchylenie zaskarżonego wyroku w części objętej pkt 1, 2 i 4 oraz przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz Prezesa ULC zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: a) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 47 KPP UE przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osoba wnioskująca o wydanie certyfikatu egzaminatora wszczyna postępowanie administracyjne, gdyż wydanie przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty zapewnia podmiotowi wnioskującemu dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE, tj. daje możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło WSA do niewłaściwego zastosowania ww. przepisu, gdyż w niniejszej sprawie brak było podstawy wynikającej z przepisów prawa materialnego do wydania certyfikatu w formie decyzji administracyjnej; 2) art. 99 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 21 ust. 2 pkt 7 i art. 21 ust. 2 pkt 4a ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 47 KPP UE przez błędną wykładnię w konsekwencji czego sąd niewłaściwie przyjął, że przepis art. 99 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze w sprawie powołania na członków komisji egzaminacyjnej może znaleźć zastosowanie w ocenie prawidłowości sposobu załatwienia sprawy dotyczącej certyfikatu egzaminatora; powyższe doprowadziło WSA do błędnego przekonania, iż: - skoro przedmiotowy przepis nie zawiera wytycznych w jakiej formie organ winien dokonać powołania na członka komisji egzaminacyjnej, to organ pominął wymogi jakie stawia KPP UE przy wdrażaniu - za pomocą krajowych regulacji proceduralnych - przepisów rozporządzenia bazowego oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011 oraz, że: - wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej co do istoty sprawę z wniosku o wydanie certyfikatu egzaminatora zapewni, w świetle art. 47 KPP UE, dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem, podczas gdy wydanie certyfikatu egzaminatora poprzedza powołanie egzaminatora na członka komisji egzaminacyjnej, a więc brak wytycznych w art. 99 ust. 2 ustawy Prawo lotnicze w zakresie formy w jakiej następuje powołanie członków komisji egzaminacyjnej jest irrelewantne w odniesieniu do formy w jakiej winno nastąpić wydanie certyfikatu egzaminatora, a "co za tym idzie" – powołanie na członka komisji nie zastępuje wydania certyfikatu, a więc nie powinno prowadzić do uznania, iż wydanie certyfikatu egzaminatora ma nastąpić w formie decyzji administracyjnej, aby zapewnić podmiotowi wnioskującemu dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE; mając zatem na uwadze, że kontrola działalności administracji publicznej przez polskie sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (co wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "a takim aktem lub czynnością winien być załatwiany wniosek o wydanie certyfikatu egzaminatora w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie egzaminowania w związku z przepisami rozporządzenia 1178/2011, co z kolei zapewnia podmiotowi wnioskującemu o wydanie certyfikatu egzaminatora dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE, tj. daje możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na taki akt lub czynność"; 3) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze w zw. z art. 47 KPP UE w zw. z art. 51 ust. 1 KPP UE przez błędną wykładnię polegającą "na przyjęciu, że przedstawiona przez organ wykładnia przepisów krajowych pozbawia Skarżącego ochrony wynikającej z postanowień KPP UE, a tym samym jest niezgodna z art. 47 KPP UE w związku z art. 51 ust. 1 KPP UE w sytuacji, gdy prawodawca unijny nie określił proceduralnej formy załatwienia wniosków o wydanie certyfikatu egzaminatora, a w polskich przepisach brak jednoznacznego określenia obowiązku wydania decyzji administracyjnej jako rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o wydanie certyfikatu egzaminatora, - zdaniem Sądu - nie zwalnia to organu z obowiązku prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego. W konsekwencji powyższego WSA doszedł do błędnego przekonania o konieczności zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze interpretowanego w świetle art. 47 KPP UE w zw. z art. 51 ust. 1 KPP UE celem załatwienia ww. wniosku.", podczas gdy "kontrola działalności administracji publicznej przez polskie sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (co wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), a takim aktem lub czynnością winien być załatwiany wniosek o wydanie certyfikatu egzaminatora w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie egzaminowania w związku z przepisami rozporządzenia 1178/2011, co z kolei zapewnia podmiotowi wnioskującemu dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE, tj. daje możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na taki akt lub czynność; b) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 174 pkt 2) p.p.s.a., tj. art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a. poprzez uznanie, że "w niniejszej sprawie winna być wydana decyzja administracyjna rozstrzygająca sprawę co do istoty, gdyż - zdaniem WSA - jej wydanie zapewni podmiotowi wnioskującemu dostęp do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE, tj. umożliwi złożenie skargi do sądu administracyjnego", podczas gdy "w świetle zasady praworządności i zasady legalizmu, którymi, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., powinny kierować się organy administracji publicznej, Prezes ULC nie jest uprawniony do wydania decyzji administracyjnej w zakresie certyfikatu egzaminatora, ponieważ przepisy prawa materialnego nie przewidują takiej formy rozstrzygnięcia przy wydawaniu certyfikatu egzaminatora", przy czym "w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie egzaminowania w związku z przepisami rozporządzenia 1178/2011 wniosek o wydanie certyfikatu egzaminatora winien być załatwiany aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a., co z kolei daje możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na taki akt lub czynność, a więc podmiot wnioskujący nie jest pozbawiony dostępu do skutecznego środka prawnego przed sądem w rozumieniu art. 47 KPP UE.". V. Stanowisko skarżącego. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 1. Sąd kasacyjny w sprawach sądowoadministracyjnych rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od zakresu zaskarżenia orzeczenia oraz podniesionych zarzutów – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Obowiązek uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny przyczyn nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., skutkuje koniecznością rozpoczęcia procesu kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia od stwierdzenia istnienia albo nieistnienia tego rodzaju przyczyn w postępowaniu sądowym pierwszej instancji, a w razie stwierdzenia zaistnienia choćby jednej z nich – wzruszenia kontrolowanego orzeczenia w całości (a więc zgodnie z art. 186 p.p.s.a. także w części niezaskarżonej) na podstawie art. 185 § 1 lub art. 189 p.p.s.a. 2. Rozpoznając wniesioną przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 43/23, uwzględniającego na posiedzeniu niejawnym skargę na bezczynność tego organu w sprawie wydania certyfikatu egzaminatora, Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu stwierdził, że postępowanie sądowe pierwszej instancji jest obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., albowiem skarżony organ został pozbawiony możności obrony swych praw procesowych. 3. Z przedłożonych Sądowi kasacyjnemu akt sprawy o sygn. VI SAB/Wa 43/23 wynika, że kontrolowany Sąd Wojewódzki – naruszając przepisy prawa procesowego sądowoadministracyjnego w zakresie instytucji sprostowania treści orzeczenia (art. 156 p.p.s.a.) – dokonał niedopuszczalnej procesowo modyfikacji treści sentencji (art. 138 p.p.s.a.) zaskarżonego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność przez odręczne skreślenie słów "oddala skargę", a następnie zamieszczenie pod sentencją adnotacji (k. 217 akt sądowych), wskazującej na pozaprocesowe "sprostowanie" rozstrzygnięcia wyrokowego (Omówienie: skreślono "oddala skargę") w sposób nawiązujący do trybu sprostowania protokołu sądowego (por. § 52 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych). Konsekwencją powyższego naruszenia prawa było kolejna obraza przepisów prawa procesowego w zakresie zasad i sposobu sporządzania odpisów wydanego wyroku w razie dokonania jego sprostowania. Pomimo niewydania postanowienia w sprawie sprostowania wyroku (art. 156 § 1 p.p.s.a.) – niezależnie od zasadniczej niedopuszczalności zastosowania tej instytucji do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku – oraz nieumieszczenia wzmianki o sprostowaniu na oryginale orzeczenia (art. 156 § 2 p.p.s.a.), Sąd Wojewódzki zarządził publiczne udostępnienie w sekretariacie sądowym (art. 139 § 5 p.p.s.a.) oraz doręczenie stronom postępowania odpisów wydanego na posiedzeniu niejawnym wyroku, zredagowanych w brzmieniu uwzględniającym niedopuszczalną procesowo i nieformalną modyfikację treści sentencji w zakresie rozstrzygnięcia (zob. k. 243 i n. akt sądowych), co skutkowało pozbawieniem stron wiedzy o dokonanym "skreśleniu" części rozstrzygnięcia wyrokowego. 4. W świetle powyższych ustaleń nie ulega wątpliwości, że w następstwie stwierdzonych powyższej naruszeń prawa procesowego sądowoadministracyjnego strony postępowania sądowego pierwszej instancji (w tym przede wszystkim skarżony organ) zostały w sposób nieodwracalny pozbawione możności obrony swych praw procesowych nie tylko w tym postępowaniu, lecz także w postępowaniach odwoławczych (zażaleniowym lub kasacyjnym). Po pierwsze, przez zastosowanie niedopuszczalnego prawnie trybu "skreślenia" fragmentu rozstrzygnięcia wyrokowego i niewydanie w tym zakresie postanowienia w sprawie sprostowania orzeczenia, strony nie mogły skorzystać z możliwości obrony swych praw przez wniesienie zażalenia (art. 194 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Po drugie, przez doręczenie wadliwego odpisu wydanego wyroku (wobec niedokonania zgodnie z przepisami prawa sprostowania wyroku oraz zamieszczenia na jego oryginale stosownej wzmianki – brak było podstaw do zredagowania odpisów wyroku w brzmieniu uwzględniającym dokonaną "modyfikację"), strony zostały pozbawione możliwości podniesienia zarzutów kasacyjnych wskazujących na naruszenie przepisów prawa procesowego regulujących wydawanie wyroku, jego rektyfikację oraz zasady sporządzania i doręczania odpisów orzeczeń. Tak poważne uchybienia procesowe, w tym okoliczność doręczenia stronom postępowania odpisu wyroku niezgodnego w treści z oryginałem, naruszają konstytucyjne prawo do sądu, a także uniemożliwiają stronom obronę swych praw w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., II GSK 264/08, LEX nr 470955; wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r., I GSK 1046/07, LEX nr 1140166), skutkując nieważnością postępowania sądowego, w którym doszło do tego rodzaju uchybień. Końcowo należy stwierdzić, że w toku ponownego rozpoznania sprawy kontrolowany Sąd Wojewódzki powinien prawidłowo zidentyfikować przedmiot zaskarżenia (skargą objęto przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie wydania certyfikatu egzaminatora, a nie bezczynność organu) oraz w ten sam sposób zredagować komparycję orzeczenia. 5. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 i art. 186 oraz art. 207 § 2 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, odstępując w całości – ze względu na istotną wadliwość czynności procesowych kontrolowanego Sądu – od zasądzenia od strony skarżącej na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2