II GSK 212/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 670/16 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 września 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 670/16 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Funkcjonariusze Urzędu Celnego w Bielsku Białej [...] maja 2012 r. przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania gier hazardowych w lokalu [...] w [...] przy ul. [...], w toku której ujawniono, że znajduje się tam włączony i gotowy do gry automat do gier. Eksperyment przeprowadzony podczas kontroli przez funkcjonariuszy urzędu celnego wykazał, że gry rozgrywane na urządzeniu mają charakter losowy, a wynik końcowy nie jest zależny od umiejętności i sprawności gracza, a ponadto umożliwia uzyskiwanie nagród rzeczowych. Naczelnik Urzędu Celnego w Bielsku-Białej decyzją z [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 ust. 2 oraz art. 91 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 z późn. zm., zwanej dalej: u.g.h.) nałożył na A. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Celnej w Katowicach, w wyniku odwołania złożonego przez A. Sp. z o.o., decyzją z [...] marca 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji powołał się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której wyjaśniono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm., dalej: dyrektywa 98/34/WE), a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. Ponadto WSA zauważył, że z powołanej uchwały wynika, iż urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem, podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym, a uwzględniając moc wiążącą uchwały NSA z 16 maja 2016 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. A. Sp. z o.o. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi Sądu pierwszej instancji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego: - art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że można go zastosować w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten w dacie czynu nie był poddany obowiązkowej notyfikacji, a jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE i jako taki nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych - zarówno fizycznych, jak i prawnych; a przepis ten stanowi normę dopełniającą podstawę wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2; a na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu: - naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie jako podstawy prawnej wymierzenia kary normy zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., która jest skierowana do podmiotów mających koncesję na prowadzenie kasyna, w sytuacji, gdy sprawa powinna być rozstrzygana w świetle dyspozycji art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. (dot. urządzania gier hazardowych bez koncesji). Dyrektor Izby Celnej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Problem prawny występujący w rozpoznawanej sprawie dotyczy relacji między art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach poza kasynem na podmioty, które nie posiadają koncesji na urządzanie gier hazardowych. Kwestie te były przedmiotem rozważań w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (ONSAiWSA 2015, nr 5, poz. 73), podjętej na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy." W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że funkcje art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jako przepisu penalizującego naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach określonych w technicznym przepisie art. 14 ust. 1 tej u.g.h., którego projekt nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania w ten sposób strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach. Naczelny Sąd Administracyjny w powiększonym składzie stwierdził także, że "(...) brak poddania się ustawie o grach hazardowych w zakresie określonych nią zasad organizowania i urządzania gier na automatach i urządzanie tych gier w sposób zilustrowany przywołanymi przykładami lub podobnymi im - co do ich istoty - działaniami lub zachowaniami, nie uzasadnia odmowy stosowania w tego rodzaju stanach faktycznych art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej tylko z tego powodu, że przepis ten penalizuje naruszenie zasad organizowania i urządzania gier na automatach, które określone zostały w przepisie technicznym, którego projekt nie został notyfikowany Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy transparentnej." W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że "(...) Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.).". Mając na uwadze, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a., ogólną moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzić należy, że przyjęta w omawianej uchwale wykładnia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. musiała zostać uwzględniona przy ocenie zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Wobec powyższego należało uznać za chybione zarzuty naruszenia art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. przez ich błędną wykładnię. W świetle stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r., funkcja realizowana przez art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nadaje temu przepisowi samoistny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h., co uzasadnia pogląd o braku podstaw do odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Ponadto należy stwierdzić, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd spółki, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest błędny. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.