II GSK 2103/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 989/20 w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 czerwca 2020 r. nr BP.501.429.2020.1238.WA7.4892 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 989/20 oddalił skargę W. Pi. (dalej: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 15 czerwca 2020 r. odmawiające Wnioskodawcy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: MWITD) z 10 stycznia 2019 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 13 września 2017 r. na ul. [...] w W. zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] którym kierowała Strona. Przebieg i wyniki kontroli udokumentowano w sporządzonym w jej trakcie protokole. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po wszczęciu w dniu 5 listopada 2018 r. z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 125; dalej: u.t.d.) i przeprowadzeniu tego postępowania, decyzją z 10 stycznia 2019 r. nałożył na Stronę karę pieniężną, ograniczoną do wysokości 10.000 zł za naruszenie: lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (8.000 zł); lp. 2.9. załącznika nr 3 do u.t.d., to jest wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5 (8.000 zł); lp. 2.10. załącznika nr 3 do u.t.d., to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b (8.000 zł). W piśmie z 3 lutego 2020 r. Skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji MWITD i jednocześnie złożył odwołanie. Uzasadniał wniosek tym, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz decyzja MWITD zostały doręczone na adres, pod którym nie zamieszkuje od kilku lat, tj. na ul. [...] w W.. Fakt niezamieszkiwania Strony pod tym adresem potwierdziła informacja z Komendy Powiatowej Policji w Wołominie. Zdaniem Wnioskodawcy decyzja została doręczona na prawidłowy adres – [...] – dopiero 28 stycznia 2020 r. Zatem od tego dnia Skarżący miał możliwość sporządzenia odwołania od decyzji, bo w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Zaskarżonym postanowieniem GITD odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od opisanej decyzji MWITD. Stwierdził, że decyzja organu I instancji została doręczona Stronie 25 stycznia 2019 r. w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.; dalej: k.p.a.). Termin do wniesienia odwołania biegł zaś od dnia następującego po dniu doręczenia Stronie ww. decyzji, czyli od 26 stycznia 2019 r. i upłynął 8 lutego 2019 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane 4 lutego 2020r. Organ odwoławczy uznał, że Wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Nie poinformował bowiem organów o adresie, pod którym aktualnie przebywa, zwłaszcza, że sam w toku kontroli drogowej wskazał jako adres swojego zamieszkania ul. [...] w W.. Z danych aplikacji "Źródło", gromadzącej dane z Systemu Rejestrów Państwowych, wynikało, że adresem zameldowania Strony jest właśnie adres: ul. [...] W.. Zaniechanie przez Stronę obowiązku meldunkowego i brak aktualizacji danych dotyczących zameldowania, nie stanowiły okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. GITD powziął również wątpliwości co do daty, od której ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Strona 27 grudnia 2019 r. przesłała do MWITD wiadomość e-mail, w którym prosiła o akta sprawy, a 2 stycznia 2020 r. przesłała wniosek o wydanie dokumentacji, w tym decyzji. Oznaczało to, że już wówczas miała wiedzę, że względem niej toczyło się postępowanie administracyjne i zapadła decyzja administracyjna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi Strony na ww. postanowienie GITD, uznał, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona i WSA oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Powołując mające zastosowanie w sprawie przepisy: art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 k.p.a. wyjaśnił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i postanowienie o jego przywróceniu można wydać, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak zawinienia zostanie uprawdopodobniony; 2) zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Co do pierwszej z przesłanek jako podstawowej, za prawidłowe WSA uznał stanowisko GITD, że Skarżący nie uprawdopodobnił, aby przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż ciężar uprawdopodobnienia ww. okoliczności spoczywa na stronie, która występuje z wnioskiem. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności badanych przy przywróceniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, a nie subiektywny miernik osoby, która wskutek własnych nieprawidłowych działań albo zaniechań doprowadziła do sytuacji, w której zaistniały trudności z doręczeniem do jej rąk własnych rozstrzygnięcia organu administracji wydanego w danej instancji. Co do zasadniczego argumentu Strony, że decyzja MWITD o wymierzeniu ww. administracyjnej kary pieniężnej została doręczona na adres, pod którym od wielu lat Skarżący nie zamieszkuje, organ odwoławczy podał, że decyzja MWITD z 10 stycznia 2019 r. została doręczona Stronie 25 stycznia 2019 r., w trybie zastępczym w myśl art. 44 § 4 k.p.a., na adres: ul. [...] W.. Sąd I instancji, kierując się zasadami doręczania pism w postępowaniu administracyjnym uregulowanymi w k.p.a. i po analizie administracyjnych akt sprawy potwierdził, że adres przy ul. [...] W. był podany pierwotnie przez samego Skarżącego jako jego adres zamieszkania. Wynika to z protokołu kontroli drogowej z 13 września 2017 r., a co ustalono na podstawie okazanego przez Skarżącego dowodu osobistego. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, że Skarżący w ogóle informował organ o zmianie adresu swojego zamieszkania, czy też by wskazywał inny adres zamieszkania lub adres do korespondencji, niż ten ustalony. Skoro Wnioskodawca świadomie nie ujawnił w toku kontroli swojego rzeczywistego adresu zamieszkania, o ile już wówczas był on inny od tego, który wskazał, to ponosi wszystkie związane z tym konsekwencje, także proceduralne, dotyczące oceny skuteczności dokonanych doręczeń zastępczych i zawinienia w dokonywaniu czynności procesowych po terminie w postępowaniu administracyjnym. Nie miało wpływu na to stanowisko ustalono po przeprowadzonej kontroli, że Skarżący był zameldowany na pobyt stały pod adresem przy ul. [...] w W. w okresie od 10 stycznia 2005 r. do 26 października 2015r. oraz na pobyt czasowy od 10 kwietnia 2017 r. do 13 lipca 2017 r., oraz informacja Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Wołominie z 21 lutego 2018 r., z której wynikało, że matka Strony- E. P. (zamieszkująca pod wskazanym wyżej adresem) oświadczyła, że syn- Wnioskodawca nie przebywa pod wyżej wymienionym adresem w W. od około 5 lat. Skarżący zarzucił organowi, że kierował do niego korespondencję na adres, pod którym nie był zameldowany i nie przebywał, ale jednocześnie przyznał, że nie dopełnił obowiązku meldunkowego w innym miejscu. Organ nie posiadał więc narzędzi, aby ustalić inne miejsce zamieszkania i pobytu strony. Poza tym, Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił również, aby w czasie, gdy toczyło się przeciwko niemu postępowanie administracyjne rzeczywiście przebywał pod innym adresem zamieszkania. Z wyjaśnień zawartych w skardze wynika, że po wymeldowaniu się z miejsca zamieszkania w Wołominie faktycznie, choć okresowo przebywał pod tym adresem. Nie zasługiwał także na uwzględnienie argument Skarżącego, że brak było podstaw do uznania adresu wskazanego przez niego w protokole kontroli drogowej za jego adres zamieszkania, pod który należało kierować korespondencję, gdyż adres ten został spisany przez funkcjonariuszy z dowodu osobistego Strony, która nie podpisała protokołu. WSA przypomniał, że protokół kontroli z powodu braku podpisu kontrolowanego kierowcy nie traci waloru dokumentu urzędowego, jakim jest na mocy w art. 76 § 1 k.p.a. Dokument ten opatrzono adnotacją poczynioną przez kontrolerów, że kierowca odmówił podpisania protokołu bez podania przyczyny. Skarżący nie przedstawił dowodów przemawiających przeciwko treści tego dokumentu i wynikających z niego ustaleń, a to oznacza, że zaniechał jako strona postępowania ujawnienia istotnych danych, które umożliwiałyby z nim niezakłóconą korespondencję organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Okoliczność ta świadczy o zawinieniu Strony we wniesieniu odwołania od decyzji MWITD po upływie ustawowego terminu, co najmniej z powodu lekkomyślności albo niedbalstwa. Zdaniem WSA, organ prawidłowo skierował decyzję z 10 stycznia 2019 r. na adres: ul. [...] W. Był to jedyny znany adres Strony, jakim organ dysponował w dacie wydania decyzji, a innego adresu Skarżący nie ujawnił, do czego jako Strona w podnoszonych przez siebie okolicznościach był zobowiązany. Podkreślił, że dokonywane na ujawniony adres doręczenia za pośrednictwem operatora pocztowego nie zawierają żadnych adnotacji, jakoby adresat tam w ogóle nie zamieszkiwał, co oznaczało, że nie było też danych do zakwestionowania prawidłowości dokonanego doręczania zastępczego. Sąd nadto zauważył, że Skarżący w dalszym ciągu posługuje się adresem: ul. [...], W.. Adres ten widnieje bowiem na dowodzie uiszczenia opłaty za kserokopie akt administracyjnych sprawy (k. 108 akt adm.), w rubryce "dane wpłacającego" oraz na poleceniu przelewu wpisu od skargi na zaskarżone postanowienie GITD (k. 22 akt sądowych). W konsekwencji GITD prawidłowo zatem ocenił skutki doręczenia Stronie przesyłki zawierającej decyzję MWITD z 10 stycznia 2019 r. Doręczenie decyzji nastąpiło 25 stycznia 2019 r., a odwołanie wniesione zostało 4 lutego 2020 r. Zatem przekroczenie terminu na dokonanie tej czynności jest oczywiste i zawinione przez Stronę. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący nie wykazał żadnych okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu. Z wyrokiem WSA nie zgodził się Wnioskodawca i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił powyższemu orzeczeniu w oparciu o art. 174 § 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: I. art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na postanowienie GITD z 15 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia, w sytuacji gdy postanowienie to ewidentnie uchybiało przepisom postępowania, które to uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji tj.: a. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez bezpodstawną odmowę przywrócenia Skarżącemu terminu do złożenia odwołania od decyzji MWITD, podczas gdy niewątpliwym jest, iż przedmiotowa decyzja została doręczona na nieaktualny adres, zaś Skarżący skutecznie udowodnił, iż uchybienie terminowi nie zostało przez niego zawinione oraz dopełnił pozostałych przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do złożenia odwołania; b. art. 41 § 2 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1 oraz § 4 k.p.a. - poprzez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, w której skarżący nie został prawidłowo pouczony o konieczności wskazania swojego aktualnego adresu zamieszkania, gdyż nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie za doręczone pism kierowanych przez organ administracji; c. art. 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez odstąpienie od obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zarówno interesu publicznego, jak i słusznego interesu skarżącego, skutkujące błędnym przyjęciem, że: i. skarżący ponosi winę w uchybieniu obowiązkowi zawiadomienia organu o zmianie swojego miejsca zamieszkania, podczas gdy z akt sprawy wynika, iż wszczęcie postępowania nastąpiło niemalże rok po dacie zatrzymania skarżącego, toteż nie mógł on przypuszczać, iż w jego sprawie toczyć się będzie jakiekolwiek postępowanie administracyjne; ii. wadliwe uznanie, iż z samego faktu podjęcia próby zapoznania się z aktami sprawy należy wysuwać wątpliwość, co do daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy oczywistym jest, iż nie mając wiedzy co do przedmiotu postępowania oraz treści decyzji niemożliwym jest złożenie odwołania, iii. pominięcie faktu, iż skarżący jest skonfliktowany z matką, która nie tylko nie odbierała kierowanej do niego korespondencji, ale także nie informowała skarżącego o jej wpływie, co niewątpliwie wskazuje na brak winy w nieświadomości co do toczącego się postępowania; iy. pominięcie wskazywanego przez skarżącego faktu, iż adres [...] nie został przez skarżącego wskazany per se, a jedynie spisany przez funkcjonariusza z dowodu osobistego, zaś skarżący nie został wówczas pouczony o obowiązku wskazania aktualnego adresu do doręczeń. W oparciu o powyższe, Skarżący kasacyjnie wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości, a następnie uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia GITD w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w całości oraz przekazanie sprawy sądowi do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania sądowego; na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów, tj. niemieckiego zaświadczenia o depozycie oraz duńskiego zaświadczenia o konfiskacie - na okoliczność zamieszkiwania i posługiwania się innym adresem niż posiadany przez organ, a także faktu przebywania poza terytorium Polski w trakcie trwania postępowania administracyjnego; na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., wnosił o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; ponadto wnosił o zasądzenie na swoją rzecz kosztów pomocy prawnej świadczonej] z urzędu (oświadczając, że nie zostały one poniesione w całości ani w części), wnosząc o ustalenie ich wysokości na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w miejsce stawki wynikającej z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Organ – GITD nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Obecna na rozprawie przed NSA pełnomocnik Strony ustanowiona z urzędu podtrzymała stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, a pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest kwestia skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji z uwagi na wysyłanie przez MWITD korespondencji - we wszczętym 5 listopada 2018 r. postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, będącym wynikiem przeprowadzonej w dniu 13 września 2017 r. kontroli drogowej - na adres, pod którym, jak podnosił Skarżący, miał nie zamieszkiwać, a który widniał w dokumentach: dowodzie osobistym, prawie jazdy, okazanych podczas ww. kontroli drogowej przez Stronę i wskazanym w protokole ww. kontroli jako adres kierowcy, a także problem zachowania przez Stronę siedmiodniowego terminu przy wystąpieniu z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie odwołania, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, który WSA i organ dostrzegli, ale bardziej skupili się na ocenie, czy wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Co do przywołanego w podstawie skargi kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należy wyjaśnić, że strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie wspomnianego przepisu, wskazującego na jedną z przesłanek uwzględnienia skargi (stwierdzenie innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), m.in. na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, skoro w tej sprawie skargę na taki przedmiot działania organu administracji oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a., a nie uchylono go na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązał go z przepisami k.p.a., jak: art. 58 § 1 i 2, art. 41 § 2, art. 44 § 1 i 4, art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., które to zarzuty Sąd Naczelny postanowił rozpoznać łącznie, albowiem pozostają one ze sobą w ścisłym związku. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym w myśl § 2 art. 58 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powołanej regulacji wynika, że można żądać przywrócenia terminu do dokonania czynności, jeżeli już upłynął termin do dokonania tej czynności. W niniejszej sprawie chodziło o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwsze instancji (tutaj: decyzji MWITD z 10 stycznia 2019 r.). Zgodnie z art. 129 § 2 zd. pierwsze k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Wnioskodawca uważał, że decyzja MWITD została mu doręczona 28 stycznia 2020 r., co oznaczałoby, że złożony w dniu 4 lutego 2020 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania byłby niedopuszczalny, gdyż złożone wraz z nim odwołanie zostało wniesione w terminie zakreślonym przez art. 129 § 2 k.p.a. Z kolei GITD był zdania, że decyzja organu I instancji została doręczona Stronie 25 stycznia 2019 r. w trybie art. 44 § 4 w zw. z § 1 k.p.a. i termin na wniesienie odwołania upłynął 8 lutego 2019 r. To stanowisko podzielił Sąd I instancji. Zatem najpierw należało przesądzić, w jakiej dacie została doręczona Skarżącemu decyzja MWITD z 10 stycznia 2019 r. W ocenie Sądu odwoławczego za prawidłową należy przyjąć argumentację organu odwoławczego i WSA. Zasadą wynikającą z art. 42 § 1 k.p.a. jest doręczenie pisma adresatowi będącemu osobą fizyczną w ich mieszkaniu, a w przypadku jego nieobecności – dorosłemu domownikowi (art. 43 k.p.a.). W sytuacji, w której nie można doręczyć pisma w sposób wskazany w tych przepisach, zastosowanie ma kluczowy w niniejszej sprawie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2 art. 44 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Z kolei według art. 44 § 4 k.p.a. pismo doręczone w ww. trybie pozostawia się w aktach sprawy, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Doręczenie to opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka dotarła do rąk adresata (por. wyroki NSA z: 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 186/18; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1160/20; 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2401/20; 19 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1787/19; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. jest uwarunkowane łącznym spełnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Przypomnieć trzeba, że art. 44 § 4 k.p.a. konstruuje fikcję prawną doręczenia, z której wynika domniemanie skuteczności doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 § 1-4 k.p.a., mimo że pismo nie dotarło fizycznie do rąk adresata w terminie określonym w art. 44 § 1 k.p.a. Doręczenie dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn zawinionych lub niezawinionych leżących po jej stronie. Domniemanie prawne doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia jest niewzruszalne w tym sensie, że nie można skutecznie wykazywać, iż treść pisma nie dotarła do wiadomości adresata. Jest to bowiem przewidywany i dopuszczalny skutek zastosowania tej instytucji. Jednak następstwa tak skonstruowanego domniemania prawnego mogą być bardzo dotkliwe dla strony, szczególnie w sytuacjach kiedy strona nie dowie się o treści pisma w terminie umożliwiającym jej skuteczne działanie prawne. W związku z tym dopuszczalne jest obalenie domniemania doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji doręczenia, przez wykazanie, że przepisy k.p.a. nie powinny być zastosowane z braku przesłanek, ponieważ możliwe było zastosowanie sposobów doręczenia pisma określonych w art. 42 albo w art. 43 k.p.a. Ponadto, nawet jeżeli byłyby przesłanki zastosowania doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a., to możliwe jest obalenie domniemania skuteczności takiego doręczenia, jeżeli okaże się, że samo zastosowanie art. 44 k.p.a. było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego. W związku z dotkliwością skutków doręczenia zastępczego zasady stosowania tej instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ administracji publicznej nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie k.p.a. Natomiast, jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. Skarżący konsekwentnie podważał, aby adres, na który wysłano decyzję MWITD: ul. [...] w W., był jego adresem zamieszkania. Pod tym adresem Strona miała nie zamieszkiwać od około 5 lat wedle oświadczeń matki Skarżącego (która miała nie utrzymywać z synem kontaktu), opisanych w piśmie Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Wołominie z 12 lutego 2018 r., co miał także potwierdzać fakt, że Skarżący nie był zameldowany pod tym adresem od 25 października 2015 r., przy czym w okresie od 10 kwietnia 2017 r. do 13 lipca 2017 r. był zameldowany na pobyt czasowy. W czasie, gdy żądał przywrócenia terminu do wniesienia odwołania miejscem zamieszkania Strony był [...]. Natomiast WSA za organem przedstawił, że Strona podczas kontroli drogowej w dniu 13 września 2017 r. podała jako adres zamieszkania: ul. [...] w W. (Skarżący podnosił, że nie podał kontrolującym tego adresu, a spisali go z dowodu osobistego, gdyż Wnioskodawca nie podpisał protokołu kontroli), co zostało ujęte w tymże protokole. Z zapisów przedstawionego podczas kontroli drogowej przez Stronę jej dowodu osobistego wynikało, że adresem zamieszkania był W., ul. [...]. Podobnie z okazanego podczas tej samej kontroli drogowej prawa jazdy wynikało, że miejscem zamieszkania Strony jest W. ul. [...],a co ważne dokument ten został wydany 11 kwietnia 2017 r., co przeczyłoby twierdzeniom matki Strony i samej Strony, że nie zamieszkiwała pod tym adresem od dłuższego czasu. Skarżący, jeżeli nie zamieszkiwał pod ww. adresem, powinien był uaktualnić dane w posiadanych dokumentach, a czego nie uczynił i czemu nie zaprzeczał. Do tego, jak słusznie WSA zauważył, korespondencja kierowana do Strony przez MWITD za pośrednictwem poczty na adres W. ul. [...] powracała z adnotacjami, o jakich mowa w art. 44 k.p.a., a nie z informacją, że Skarżący pod tym adresem nie przebywa/zamieszkuje. Ponadto z późniejszej korespondencji, wedle której miał już zamieszkiwać w L., wynikało, że w pocztowym potwierdzeniu wpłaty z 2 stycznia 2020 r. na rzecz MWITD Wnioskodawca podał adres: W., ul. [...] (k. – 108 akt adm.), jak i w bankowym poleceniu przelewu wpisu od skargi z dnia 28 lipca 2020 r. podano, że przelew nastąpił z rachunku Strony, w którym widnieje adres: W., ul [...] (k. – 9, 17 akt sądowych). W świetle powyższych ustaleń prawidłowe było stanowisko GITD, uzupełnione przez WSA wobec wpływu nowych dokumentów wytworzonych na polecenie Strony, że miejscem zamieszkania Strony pozostawał W., ul [...], a w konsekwencji prawidłowo MWITD kierował korespondencję na ten adres. Nietrafny więc był zarzut naruszenia art. 44 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 41 § 2 k.p.a., gdyż omawiany adres w świetle przedstawionych dokumentów (przedstawionych przede wszystkim przez skarżącego) pozostawał aktualny do wysyłania Stronie korespondencji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Konsekwencją tych ustaleń było słuszne, jak już zaznaczono, stanowisko GITD i WSA, że Stronie doręczono decyzję 25 stycznia 2019 r., w trybie art. 44 k.p.a. Doręczenie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, spełniło warunki określone w art. 44 k.p.a. Mianowicie posiadała przesyłka dołączone tzw. potwierdzenie odbioru, na którym operator pocztowy dokonał adnotacji o dwóch awizacjach w dniach 11 i 22 stycznia 2019 r., a także iż przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponadto na wspomnianym zwrotnym potwierdzeniu znajduje się adnotacja o zwrocie przesyłki do nadawcy w dniu 29 stycznia 2019 r. wobec niepodjęcia jej w terminie. Na podstawie tych danych stwierdzić należy, że spełniała ona wszystkie wymagania określone w art. 44 k.p.a. Wobec niewniesienia przez Wnioskodawcę odwołania w terminie zakreślonym przez art. 129 § 2 k.p.a., mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie do złożenia odwołania od decyzji MWITD, co też uczynił po prawie roku od upływu tego terminu, bo 4 lutego 2020 r. Organ i WSA słusznie dostrzegli, że wniosek ten mógł być spóźniony (bo był) z uwagi na wymóg z art. 58 § 2 k.p.a. – wniesienia go w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. Strona w e-mailu z 27 grudnia 2019 r. wnosiła o akta jego sprawy, czyli wiedziała, że było prowadzone wobec niej postępowanie administracyjne, co potwierdziła w piśmie z 2 stycznia 2020 r. nazwanym "Wniosek o wydanie dokumentacji", w którym wprost zażądała kserokopii, m.in. 10 stron decyzji. Dlatego niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. W takiej sytuacji nie było podstaw do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji MWITD, co jednak organ odwoławczy uczynił z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. Nie był to błąd, który miałby wpływ na wynik sprawy, a przeciwnie, przy ewentualnym wykazaniu, że Wnioskodawca dotrzymał terminu siedmiodniowego z art. 58 § 2 k.p.a. na złożenie wniosku, pozwoliłby na rozpatrzenie zarzutu naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy, a za nim WSA wykazali i w rezultacie zasadnie przyjęli, że nie wystąpiły przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a. pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Szczególnie gdy nie obalił argumentacji organów, że jego miejsce zamieszkania było w W. przy ul. [...]. Strona bowiem wniosek o przywrócenie terminu opierała na błędnym, jej zdaniem, stanowisku organów właśnie co do miejsca jej zamieszkania/pobytu w trakcie postępowania administracyjnego i przesyłaniu korespondencji na ten adres, który miał być nieaktualny. Wobec tego zarzut ten był nietrafny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony także zarzut naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez akceptację odstąpienia od obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ. Jak wykazano, GITD prawidłowo i wyczerpująco przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił stan faktyczny oraz dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego z zachowaniem zasady swobody oceny wyrażonej w art. 80 k.p.a. Przepisy, które zadecydowały o nieskuteczności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mają jednoznaczne brzmienie i nie określają warunków dokonania tych czynności przez organ przez odwołanie się do interesu publicznego bądź słusznego interesu strony. Co do wniosków dowodowych sformułowanych w skardze kasacyjnej w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a., wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego, zaś orzeka na podstawie akt sprawy w granicach skargi kasacyjnej (art. 193 zd. 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 2 sentencji na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a) przyznawane jest przez właściwy WSA w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a.