II GSK 2093/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 156/22 w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 7 lutego 2022 r. nr 0601-IGC.48.257.2021.AH w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Decyzją z 5 listopada 2021 r. nr 308000-COC-1.48.205.2021.7.SS Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, działając na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 6, art. 54 ust. 2 pkt 6 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 422 ze zm.), art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.), art. 2 pkt 35a i 35b, art. 61 ust 9 pkt 3, art 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 129 ust. 4a, art. 140aa ust. 1, ust. 2 ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 140ac ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 140ad ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 17, § 39 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm. - dalej jako rozporządzenie) nałożył na P. Z. (dalej jako skarżący) karę pieniężną w kwocie 5000 zł za przewóz po drogach publicznych, w dniu [...] kwietnia 2021 r. pojazdem nienormatywnym o numerach rejestracyjnych [...], ładunku podzielnego mimo zakazu określonego w art. 64 ust 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustaloną zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 w związku z art. 140ab ust. 2 przedmiotowej ustawy - jak za brak zezwolenia kategorii II. II. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z 7 lutego 2022 r. nr 0601-IGC.48.257.2021.AH utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. III. Wyrokiem z 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 156/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P. Z. na ww. decyzję. Rekonstruując przyjęty przez organ stan sprawy wskazał, że [...] kwietnia 2021 r. na terenie Drogowego przejścia Granicznego w [...] podczas kontroli pojazdu członowego złożonego z dwuosiowego pojazdu silnikowego - pojazd specjalny oraz przyczepy ciężarowej przeznaczonej do przewozu pojazdów, wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skontrolowano naciski osi pojazdu, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci trzech samochodów o łącznej wadze brutto 6800 kg oraz wymiarach określonych w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Pomiar dynamicznego obciążenia osi pojazdu nie wykazał nieprawidłowości. Wyniki pomiaru wymiarów zewnętrznych kontrolowanego pojazdu były zaś następujące: długość - 1800 cm, długość z ładunkiem - 1800 cm, wysokość - 400 cm, wysokość z ładunkiem - 410 cm, szerokość - 255 cm, szerokość z ładunkiem - 255 cm. Dopuszczalna wysokość pojazdu z ładunkiem została przekroczona o 10 cm, tj. o 2,5%. Stało się to podstawą do wymierzenia kary. Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały m.in. w art. 61 ust. 10 p.r.d., który stanowi, że wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Szczegółowe wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu. Zgodnie z § 2 ust. 4, wysokość zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy nie może przekraczać 4 m. Skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy zespołem pojazdów złożonym z dwuosiowego pojazdu silnikowego oraz jednoosiowej przyczepy ciężarowej. Pojazdem tym przewożone były 3 samochody o łącznej wadze brutto 6800 kg. W trakcie kontroli dokonano pomiaru m.in. wymiarów zewnętrznych pojazdu i w wysokość pojazdu z ładunkiem wyniosła 410 cm, czyli doszło do przekroczenia dopuszczalnej wysokości o 10 cm tj. o 2,5 %. Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy zdaniem WSA przekroczenie jednego tylko parametru. W sprawie został przekroczony parametr wysokości pojazdu, zatem prawidłowe jest stanowisko organu, że skarżący wykonywał przewóz pojazdem nienormatywnym. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do lp. 2 załącznik nr 1 do prd na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, w tym m.in. pojazdów o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, wydawane jest zezwolenie kategorii II. Jednocześnie art. 64 ust. 2 prd, zabrania co do zasady przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż niepodzielne. W dniu kontroli wykonywany był zdaniem WSA przejazd nienormatywny (bez wymaganego pozwolenia), a w jego trakcie przewożono ładunek podzielny. Ziściły się zatem przesłanki do wymierzenia kary określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd. Nie zachodziły w sprawie okoliczności egzoneracyjne wskazane w art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd. Skarżący, będąc zobowiązany do sprawdzenia przewożonego ładunku, nie wykaz, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawił również żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Nie uwzględniono zarzutu dotyczącego przeprowadzenia pomiarów pojazdu przy wykorzystaniu przyrządu - miary, bez uwzględnienia możliwych błędów, które wystąpić mogą podczas pomiarów dokonywanych z jej wykorzystaniem. Z akt sprawy wynika, że pomiaru wysokości dokonano przymiarem sztywnym - teleskopowym, posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z 30 czerwca 2020 r. wydane przez Laboratorium wzorcujące i klasyfikujące przyrządy kontrolno-pomiarowe "STANISZEWSKI". Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 815), do przyrządu pomiarowego dołączana jest sporządzana w języku polskim instrukcja obsługi przedstawiająca w sposób zrozumiały informacje o zasadach działania tego przyrządu, chyba, że nie wymaga tego prostota przyrządu pomiarowego. Użyty do pomiaru przymiar teleskopowy o numerze identyfikacyjnym 01048629, posiadający ważne świadectwo wzorcowania jest przyrządem prostym (bezpośrednim), na którym wynik jest odczytywany bezpośrednio z przyrządu pomiarowego, zaś jego budowa i działanie nie wymagają specjalnej instrukcji dla użytkownika. Z powyższego wynika, że urządzenie do pomiaru wysokości pojazdu w dniu kontroli miało ważne świadectwo wzorcowania i zostało wykorzystane w sposób prawidłowy. W świadectwie wzorcowania dla przymiaru teleskopowego użytego w sprawie, określona została niepewność pomiaru, zgodnie z dokumentem EA-4/02 M:2013. Wynosi ona ±2,0 mm. Z kolei odchylenie przymiaru w całym zakresie pomiarowym wynosi ±3,40 mm. Podkreślić jednak należy, że dokonując pomiaru wysokości organ nie ma obowiązku uwzględniania błędu pomiaru. Żaden przepis nie przewiduje bowiem korygowania wyników pomiarów dokonywanych w trakcie kontroli pojazdów. Analiza błędów pomiaru dokonywana jest na etapie legalizacji danego urządzenia. Natomiast w czasie pomiaru dokonywanego przez organy kontrolujące uwzględnia się wynik pomiaru bez jakichkolwiek korekt. Niezależnie od powyższego nawet gdyby uwzględniony został błąd pomiaru (po zastosowaniu korekty ±3,40 mm), pojazd przekraczał przewidzianą przepisami wartość parametru wynoszącą 4 m. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyniku skorygowanej wartości, tj. 4,996 m, zamiast prawidłowej 4,0996 m (powstałej w wyniku korekty o 3,40 mm), było omyłką, niemającą żadnego znaczenia w sprawie i wpływu na rozstrzygnięcie. Zarzuty skargi i daleko idące wnioski dotyczące tej omyłki są więc całkowicie nieuzasadnione. Kierowca pojazdu uczestniczył w kontroli, został poinformowany o sposobach przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Odczytu pomiarów dokonano w obecności kierowcy i nie zgłosił on żadnych uwag odnośnie do przeprowadzonych czynności. Kierujący pojazdem podpisał protokół kontroli nr [...], jak również kartę kontroli - parametry zewnętrzne i odległość pomiędzy osiami pojazdu. Skarżący nie wykazał, że przeprowadzony pomiar nie odpowiadał rzeczywistości, czyli, że zespół pojazdów był niższy, niż stwierdzony w trakcie kontroli przez funkcjonariuszy celnych. W ocenie WSA w sprawie został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy, który poddano wszechstronnej analizie i ocenie. Umożliwiał więc wydanie rozstrzygnięcia zgodnego ze stanem faktycznym sprawy. Organy prawidłowo też oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymagania, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Za niezasadny uznano zarzut dotyczący nieprzesłuchania skarżącego w charakterze świadka. W toku postępowania skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ani w odpowiedzi na postanowienie organu odwoławczego z 30 grudnia 2021 r. o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nie było też żadnych podstaw do przeprowadzania dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, nie zachodziły bowiem przesłanki określone w art. 86 k.p.a. Za niezasadny uznano także zarzut nieuwzględnienia przedłożonego materiału dowodowego. Skarżący w toku postępowania przed organami administracji, poza krótkim pismem z 24 września 2021 r. wyrażającym stanowisko w sprawie i odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów, wyjaśnień, uwag, oświadczeń, mimo powiadomienia przez organy o takiej możliwości (pouczenie o takiej możliwości zostało umieszczone w postanowieniu z 6 września 2021 r. i postanowieniu z 30 grudnia 2021 r.). IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł P. Z. zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i w konsekwencji jej podtrzymanie, pomimo że istniały podstawy do uwzględnienia skargi; b) art 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt. 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez niesłuszne przyjęcie przez Sąd, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy przepisu postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie to stanowiło podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 2 ust 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie definicji pojazdu nienormatywnego oraz przepisach wykonawczych do powyższej ustawy, stosownie do treści art 140ab ust. 1 pkt 2 oraz załącznika nr 1. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. Wskazała, że jej zdaniem nasuwa się w sprawie pytanie, czy protokół kontroli jest dokumentem, na podstawie którego można wyciągnąć wnioski o naruszeniu. Jest to dokument mało precyzyjny zawierający tylko informacje o braku zezwolenia kategorii II, w związku z przekroczeniem dopuszczalnych parametrów w zakresie maksymalnej wysokości pojazdu, zgodnie z tabelą, którą organ kontrolny zawarł na drugiej stronie protokołu kontroli. Brak jest informacji o szczegółowych procedurach związanych z instrukcją obsługi urządzeń pomiarowych wykorzystanych podczas tej kontroli. Ponadto w protokole kontroli brak jest informacji czy organ kontrolny przy pomiarze wysokości zastosował procedurę odliczenia błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu. Protokół z kontroli, który stanowi podstawowy element postępowania zawiera szereg błędów popełnionych przez funkcjonariusza, w tym przede wszystkim złą interpretację przepisów dotyczących sprecyzowania jakiego zezwolenia (której kategorii) brakowało kierowcy podczas kontroli. Nie wiadomo zatem - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - jakiego zezwolenia wymagano od kierowcy. Strona zwróciła także uwagę na nieprawidłowości w decyzji organu I instancji, a konkretnie uwagi dotyczącej dopuszczalnego odchylenia przymiaru i wskazania, że nawet po jego uwzględnieniu wysokość pojazdu z ładunkiem wynosiłaby 4,966 m. Strona podkreśliła w związku z tym, że jeżeli organ kontrolny jak i strona ma opierać się na takich podstawowych błędach, to czy całe prowadzone postępowanie nie jest wadliwe. Organ ustalił stan faktyczny niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Podstawą wydania decyzji przez organ powinna być prawidłowo dokonana subsumpcja stanu faktycznego do norm prawnych. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga jest bezzasadna. Merytoryczne rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a. VII. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że chybiony w stopniu oczywistym jest zarzut kwestionujący naruszenie art. 151 p.p.s.a. (oznaczony w skardze kasacyjnej nr 1 lit. a). Powołany przepis jest regulacją wynikową i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 20 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 425/18; z 15 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 297/16; z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2547/17). W tym więc względzie wniesiony środek odwoławczy wadliwie zarzuca jego naruszenie, gdyż należy go odczytywać wraz z innymi przepisami prawa, regulującymi sferę procesową bądź materialną danej sprawy. Niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej (oznaczone nr 1 lit. b oraz nr 2 lit. a), przy czym oba podniesione uchybienia wzajemnie się uzupełniają, gdyż uwagi odnośnie do błędnego poczynienia kluczowych w sprawie ustaleń faktycznych miały skutkować dokonaną przez organ, a następnie Sąd pierwszej instancji wadliwą subsumcją przepisów prawa - art. 2 pkt 35, art 140ab ust. 1 pkt 2 oraz bliżej niesprecyzowanych przez stronę przepisów wykonawczych do powyższej ustawy (prd) i postanowień Załącznika nr 1 do ustawy. W związku z powyższym należy w pełni podzielić argumentację wyrażoną w zaskarżonym wyroku. Przede wszystkim w sprawie w sposób jasny i niebudzący wątpliwości poczyniono niezbędne ustalenia faktyczne. Zespół pojazdów skarżącego wjechał na teren drogowego przejścia granicznego w [...] z ładunkiem składającym się z trzech innych pojazdów, ułożonych w sposób uwidoczniony na zdjęciach. To zatem skarżący miał pełny wpływ lub co najmniej mieć go powinien, na taki sposób przewożenia ładunku i słusznie wskazano w zaskarżonym wyroku, że w tym zakresie, zanim pojazd wyjechał na drogi publiczne, winien był zostać sprawdzony czy aby nie przekracza dozwolonych maksymalnych wymiarów. Spisany na okoliczność przeprowadzonej kontroli protokół jest przy tym prawidłowy, zawiera wszelkie elementy wymagane dla zrekonstruowania na jego podstawie stanu faktycznego. Nie ma więc powodów, aby postanowienia protokołu, zaakceptowane wszak przez kierowcę kontrolowanego zespołu pojazdów, w jakikolwiek sposób obecnie podważać. Dodać jedynie należy, że nie mogą go deprecjonować całkowicie gołosłowne twierdzenia strony o rzekomej lakoniczności wpisów w protokole i jego niejasności. Nie świadczy o tym również oczywisty i wyjaśniony przez WSA jako niemający wpływu na wynik sprawy błąd organu I instancji co do odjęcia od uzyskanego wyniku pomiaru dopuszczalnego odchylenia użytego przymiaru sztywnego tj. ±3,40 mm. Przymiar ten posiadał bowiem świadectwo wzorcowania, które w sposób jednoznaczny wskazuje, że jest to narzędzie wiarygodne, podobnie jak wiarygodny jest sam pomiar przeprowadzony przez funkcjonariusza celnego przy jego użyciu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast stanowiska organu, przywołanego i zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku, co do tego, że "żaden przepis nie przewiduje korygowania wyników pomiarów dokonywanych w trakcie kontroli pojazdów". Jest to twierdzenie niezasadne, gdyż już z istoty użytego narzędzia i świadectwa jego wzorcowania wynika, że właśnie może dochodzić w trakcie pomiarów dokonywanych w różnych warunkach do dopuszczalnych prawnie (z punktu widzenia zasad wzorcowania urządzeń pomiarowych) odchyleń, które w tej sprawie wynoszą, w każdą ze stron uzyskanego wyniku, maksymalnie 3,40 mm. Dokonując zatem pomiaru służącego następnie ukaraniu przewoźnika, to organ ma zapewnić narzędzia posiadające wymagane urzędowe potwierdzenie prawidłowości i powtarzalności uzyskiwanych wyników w zbliżonych warunkach. Narzędzia takiego w tej sprawie niewątpliwie użyto. Jednakże uzyskany w ten sposób wynik, w sytuacji informacji czerpanych wprost z dokumentów legalizacyjnych, zestawiony następnie z zasadami procesowymi, nakazującymi m.in. ewentualne wątpliwości rozstrzygać na korzyść strony, nie tyle umożliwiają, co wręcz uzasadniają przeprowadzenie stosownej korekty uzyskanego wyniku końcowego na korzyść strony, chyba że organ może jednoznacznie wykazać, że rzeczywisty wynik z całą pewnością wynosi tyle, ile wskazanie urządzenia pomiarowego. Dokonana legalizacja urządzenia pomiarowego ma bowiem ten skutek, że w jej trakcie stwierdzono, że urządzenie dawało określone, powtarzalne wskazania w porównywalnych warunkach, a błąd pomiaru mieścił się w prawem dopuszczonych granicach, zatem może być stosowane jako wiarygodne. Niemniej jednak wadliwe stanowisko w tym zakresie niczego w sprawie nie zmienia, bowiem nawet uwzględnienie maksymalnego błędu pomiarowego nie znosi odpowiedzialności przewoźnika za przejazd nienormatywny bez stosownego zezwolenia. Pomniejszenie pomiaru końcowego nadal bowiem skutkuje przekroczeniem, mieszczącym się w przedziale nakazującym ukaranie, co WSA wyraźnie wyjaśnił. W powyższej sytuacji należy wskazać, że jak wynika z całokształtu dowodów zebranych w sprawie skarżący realizował nienormatywnym zespołem pojazdów, bez stosownego zezwolenia, przewóz ładunku podzielnego (niewątpliwie przewożone samochody mogły bowiem zostać albo inaczej ułożone albo też wobec braku takiej możliwości, przewożone w dwóch partiach). Zarówno zatem organy, jak również WSA prawidłowo oceniły stan faktyczny sprawy stwierdzając naruszenie opisanych wyżej norm prawa, skutkujące wymierzeniem kary, określonej w sposób sztywny na 5.000 zł. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O należnych organowi od skarżącego kasacyjnie kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1935).