II GSK 206/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku "A." Sp. z o.o. w N. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 618/19 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Wyrokiem z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 618/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę "A." Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2019 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. "A." Sp. z o.o. w N. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Następnie pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek, skarżąca wskazała, że organy skarbowe, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Płocku aktualnie podejmują działania egzekucyjne, wobec czego natychmiastowe wykonanie zaskarżonych decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia skarżącej środków niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji prowadziłoby to do konieczności zakończenia działalności lub nawet ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy. Zdaniem spółki, brak realnych możliwości natychmiastowego spłacenia sumy tak znacznych rozmiarów, wymagałby niezwłocznego uzyskania kredytu, co ze względu na znaczną kwotę i termin byłoby utrudnione, a wręcz niemożliwe. W ocenie skarżącej, wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji nie kłóci się z interesem publicznym, w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, określone w art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), uniemożliwiające wstrzymanie wykonania, zaś złożony wniosek znajduje potwierdzenie w zarzutach przedstawionych w skardze. Spółka stwierdziła, że organ lub Sąd uprawnione są do wstrzymania wykonania decyzji w przypadkach uzasadnionych, do których zaliczyć należy prawdopodobieństwo wadliwości zaskarżonej decyzji i wywołanie przez jej wykonanie nieodwracalnych skutków prawnych dla skarżącego. Spółka nie posiada obecnie środków na pokrycie przedmiotowego zobowiązania podatkowego, które musiałoby zostać wyegzekwowane przymusowo, co z kolei istotnie może doprowadzić do faktycznego unicestwienia działalności skarżącej. Strona wskazała, że prowadzona działalność gospodarcza już została faktycznie wstrzymana, bowiem nie ma realnych możliwości dalszego prowadzenia wobec działań egzekucyjnych i zabezpieczających podjętych przez organy skarbowe. Zajęty jest cały majątek i wszystkie rachunki bankowe. Spółka złożyła zatem do Sądu Rejonowego wnioski o zawieszenie działalności. Intensyfikacja działań egzekucyjnych potęguje trudną sytuację spółki, uniemożliwiając tym samym realizację bieżących zobowiązań. Wszelkie potencjalne źródła przychodów również zostały zajęte, wobec czego strona nie ma możliwości realizować opłat sądowych. Strona wnioskująca o wstrzymanie stwierdziła, że dalsza egzekucja prowadzona pomimo złożonej skargi i wniosku o wstrzymanie, spowoduje ogromne i nieodwracalne dla niej szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. W treści art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca przewidział, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77) w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Z uwagi na to wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony na etapie kasacyjnym mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy wyegzekwowanie (przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego) należnej z decyzji kwoty 24.000 zł doprowadzi do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody albo spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Informacje w tym zakresie nie wynikają również z akt sprawy. To, że egzekucja określonej kwoty pieniężnej prowadzi w swych skutkach do uszczuplenia środków majątkowych dłużnika, jest oczywiste, jednak przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącej szkody, którą można by uznać za znaczną w jej przypadku, niezbędne jest odniesienie należnej z decyzji kwoty 24.000 zł do całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W sprawie niniejszej możliwość takiej analizy nie zachodzi z powodu nieprzedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń obrazujących aktualną kondycję finansową spółki. Brak jest dokumentów, które uprawdopodobniałyby oświadczenia zawarte we wniosku o pozostaniu bez jakichkolwiek środków na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie NSA, brak jest również podstaw do przyjęcia, że egzekucja nałożonej na skarżącą kary pieniężnej wywoła trudne do odwrócenia skutki. Bez przedstawienia przez wnioskodawcę stosownych okoliczności w omawianym zakresie, argumenty o braku możliwości przywrócenia funkcjonowania prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej muszą być uznane za gołosłowne. Wnioskodawca wskazał również na okoliczność braku środków na pokrycie wymaganego zobowiązania, zajęcia całego majątku oraz wszystkich rachunków bankowych. Należy podkreślić, że wskazywana okoliczność, bez należytego jej uwiarygodnienia, nie może sama w sobie być uznana za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby sytuację ekonomiczną w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie aktualnej zdolności finansowej i możliwości płatniczych skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na te okoliczności jako sytuację uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest daleko niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować jego płynność finansową w okresie składania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została uzależniona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26.11.2007 r., II FZ 338/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Niczym nieuprawodopodobnione twierdzenia skarżącej nie pozwalały zatem na podzielenie prezentowanego przez stronę stanowiska co do tego, że sytuacja majątkowa spółki nie pozwala na uiszczenie przedmiotowej kary, a wykonanie decyzji może się zakończyć zaprzestaniem prowadzenia jej działalności gospodarczej. Na podstawie kilku ogólnych informacji zawartych w rozpoznawanym wniosku nie można stwierdzić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować zaistnieniem jednego z niebezpieczeństw o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wstrzymanie wykonania decyzji służy zabezpieczeniu strony postępowania przed realnymi skutkami związanymi z jej wykonaniem. Prawdopodobieństwo ich zaistnienia powinno zatem dać się w sposób obiektywny ustalić (potwierdzić), wobec czego nie wystarczy jedynie powołać się na obawę ograniczenia lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 24 października 2018 r. sygn. II OZ 1044/18). Skutki te muszą być poza tym bezpośrednim następstwem wykonania obowiązku. W tym celu wnioskodawca, żądając objęcia go ochroną tymczasową, powinien przedstawić Sądowi udokumentowane wyjaśnienia określające jego sytuację finansową, która potwierdziłaby zasadność żądania i umożliwiła Sądowi, na podstawie materiału dowodowego, odniesienie się do wystąpienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jest to o tyle ważne, że tylko skorelowanie poniesienia ewentualnych strat i sytuacji majątkowej wnioskodawcy pozwala ocenić, czy faktycznie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem nałożony obowiązek, w tym przypadku uiszczenie administracyjnej kary pieniężnej, stanowić będzie ciężar ekonomiczny nie do udźwignięcia dla wnioskodawcy. Negatywne konsekwencje dla skarżącej w sferze finansowej wywołane spełnieniem obowiązku w tak ogólnej postaci, w jakiej zostały we wniosku przedstawione, nie mogły tym samym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowić potwierdzenia, że wykonanie decyzji może wyrządzić stronie realną szkodę, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA, za udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej nie mogą również przemawiać zarzuty podniesione w skardze przeciwko zaskarżonej decyzji. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ocenie podlega wyłącznie jego zasadność w kontekście przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia organu. Zastrzeżenia strony skarżącej dotyczące zaskarżonej decyzji nie wpływają tym samym na ocenę zasadności udzielenia ochrony tymczasowej, gdyż zarzuty te mogą być rozpatrzone przez Sąd dopiero w momencie rozpatrywania skargi strony na wydany przez organ akt. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.