II GSK 2021/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 377/14 w sprawie ze skargi [...] na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie ponownego zlecenia przeprowadzenia badania sprawdzającego obowiązkowego w procedurze cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 377/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę [...] na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie ponownego zlecenia przeprowadzenia badania sprawdzającego obowiązkowego w procedurze cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gry [...] należącego do skarżącej w związku z uzasadnionym podejrzeniem, że zarejestrowany automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej: u.g.h.), a to art. 129 ust. 3, poprzez umożliwienie pojedynczych gier za stawki wyższe od dopuszczalnych i umożliwienie osiągnięcia jednorazowej wygranej w wysokości wyższej niż dopuszczalna w świetle powołanego przepisu. W toku postępowania pismem z dnia 20 maja 2013 r. wezwano [...] (dalej: skarżącą) do poddania wyżej opisanego automatu do gier o niskich wygranych badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – Wydziałowi Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], w celu sporządzenia opinii technicznej. W dniu 6 czerwca 2013 r. do Urzędu Celnego w [...] wpłynęło pismo spółki [...] z dnia 28 maja 2013 r., w którym zażądała ona poddania ww. automatu badaniu sprawdzającemu przez inną jednostkę badającą, niebędącą jednocześnie jednostką organizacyjną Służby Celnej. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. odmówił poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez inną jednostkę badającą podtrzymując swoje stanowisko w tej sprawie i nakazał dostarczenie automatu bez zbędnej zwłoki do wskazanej jednostki badającej. Pismem z dnia 26 września 2013 r. skarżąca wezwała Naczelnika Urzędu Celnego w [...] do usunięcia naruszenia prawa polegającego na zleceniu przeprowadzania badania sprawdzającego - obowiązkowego w procedurze cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych - wyżej opisanego przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], jako że takie zlecenie stanowi naruszenie przepisów art. 23b ust. 1 i 3 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. oraz art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 749). W odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik Urzędu Celnego w [...] pismem z dnia 30 października 2013 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W dniu 5 lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w [...], polegającą na ponownym zleceniu przeprowadzania badania sprawdzającego obowiązkowego w procedurze cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych. Skarżąca podniosła, że upoważnienie Ministra Finansów udzielone tej jednostce jest sprzeczne z ustawą, a co za tym idzie jednostka ta nie stanowi "jednostki badającej" uprawnionej do przeprowadzania badań sprawdzających automatów o niskich wygranych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23b ust. 1 i 3 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. i wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności na zasadzie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazał, że działanie organu w niej zakwestionowane, tj. zlecenie przeprowadzenia badania automatu, pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Skarżąca zakwalifikowała zaskarżone wezwanie jako czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Sąd I instancji ocenił, że wskazana kwalifikacja jest nieuprawniona. Zdaniem WSA w Krakowie kwestionowane żądanie ma charakter czynności dowodowej, jego celem jest sprawdzenie legalności działania automatu, a dopiero wynik takiego badania - o ile okaże się negatywny (ustalający niezgodność prowadzenia gry z warunkami ustawowymi) - będzie prowadził do cofnięcia rejestracji automatu. Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że wystosowane na podstawie art. 23b u.g.h. żądanie Naczelnika Urzędu Celnego poddania automatu lub urządzenia badaniu sprawdzającemu nie stanowi czynności materialno–technicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w związku z powyższym skarga na nie jest niedopuszczalna. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła spółka zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że zlecenie przez Naczelnika Urzędu Celnego przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu o niskich wygranych podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie urządzania tego typu gier, w trybie art. 23b ust. 1 u.g.h. nie stanowiło czynności rozstrzygającej o prawach lub uprawnieniach podmiotu prowadzącego gry. W ocenie spółki nie sposób podzielić poglądu, że wydane zlecenie nie wpływa na sytuację prawną podmiotu eksploatującego automat, jeżeli otrzymanie zlecenia rodzi określone obowiązki po jego stronie związane z poddaniem automatu badaniu. Ponadto w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, "zlecenie" nie stanowi czynności dowodowej, bowiem postępowanie może toczyć się w oderwaniu od postępowania jurysdykcyjnego. Czynnością dowodową będzie dopiero samo badanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew wywodom skargi kasacyjnej - ocena Sądu I instancji, iż zaskarżona czynność polegająca na zleceniu przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych, obowiązkowego w procedurze cofnięcia rejestracji tego automatu, nie stanowi aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jest w rozpatrywanej sprawie prawidłowa. Istotnie, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (inne niż w pkt 1-3) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Należy jednak wskazać, że - stosownie do art. 23b ust. 1 u.g.h. - na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Oznacza to, że treścią takiego żądania organu (zlecenia, czy wezwania) jest objęte poddanie automatu badaniu sprawdzającemu, wynik którego wykaże dopiero, czy automat lub urządzenie do gier spełnia warunki określone w ustawie, co może stanowić przesłanką do dalszych, ewentualnych działań organu. Zgodnie z art. 23 a ust. 7 u.g.h. naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. W tym stanie rzeczy nie powinno budzić wątpliwości, że zlecenie dokonania sprawdzenia automatu mieści się w ramach działania zmierzającego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej załatwienia. Czynnościom gromadzenia materiału dowodowego nie można zaś przypisać - jak wywodzi autor skargi kasacyjnej - charakteru aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1730/14). Biorąc powyższe pod uwagę, należy więc stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że omawiana czynność nie należy do aktów/czynności, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. i odrzucił skargę Spółki wskazując w podstawie art. 58 § 1 pkt 1 tej ustawy. Podstawy skargi kasacyjnej nie znajdują zatem usprawiedliwienia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, Nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).