II GSK 1991/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2538/14 w sprawie ze skargi [A.] Spółki z o.o. w P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [A.] Spółki z o.o. w P. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 marca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2538/14, oddalił skargę Grupy Producentów Rolnych E. Sp. z o.o. w P. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Grupa Producentów Rolnych E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. M. złożyła lutego 2014 r. w L. Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od [...] kwietnia 2013 r. do [...] kwietnia 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Do wniosku skarżąca załączyła dokumentację medyczną związaną z urazem ortopedycznym, któremu uległ [...] stycznia 2013 r. jeden ze wspólników – A. M. i który to uraz był przyczyną niedochowania 6 miesięcznego terminu określonego w § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 20 kwietnia 2007 r.). Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W uzasadnieniu organ podał, że określony w § 3 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. termin 6 miesięcy liczony od dnia wpisu grupy do rejestru jest terminem prawa materialnego, do którego nie ma zastosowania procesowa instytucja przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.) Strona wniosła zażalenie. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) postanowieniem z [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc, że kwestię terminu reguluje § 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Zgodnie z § 3 ust. 3 powołanego rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru, do właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji. Spółka została wpisana do rejestru grup producentów rolnych [...] kwietnia 2013 r., w związku z tym, termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy upłynął [...] października 2013 r. Grupa Producentów Rolnych E. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie pomocy [...] lutego 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek ten został złożony po upływie terminu określonego w rozporządzeniu, co jest bezsporne. Nadto, Grupa nie uprawdopodobniła, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy w terminie było niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności – zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm. dalej: rozporządzenie nr 1974/2006), mających wpływ na jej funkcjonowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu, że termin 6 miesięcy przewidziany w § 3 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Sąd podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. tylko na pisemną prośbę Grupy, w przypadku, gdy uprawdopodobni ona, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione właściwy ze względu na siedzibę Grupy Dyrektor oddziału terenowego Agencji, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zarówno językowe znaczenie terminu "wydłuża" (za Słownikiem Języka Polskiego m.in. czyni dłuższym w czasie), jak i przyjęty w § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. czas teraźniejszy: "złożenie wniosku (...) w terminie jest niemożliwe" oraz organ "wydłuża ten termin", jednoznacznie wskazują na zamiar prawodawcy ograniczenia możliwości złożenia pisemnej prośby o wydłużenie terminu wyłącznie do czasu, gdy sześciomiesięczny okres wymieniony w § 3 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. jeszcze nie upłynął. Sąd stwierdził, że nie może zostać wydłużony termin, który już upłynął. WSA zaznaczył, że bezspornie wniosek Grupy o przyznanie pomocy finansowej wraz z wnioskiem o jego przyjęcie do rozpoznania po upływie przepisanego terminu został złożony [...] lutego 2014 r., gdy tymczasem Grupa została wpisana do rejestru [...] kwietnia 2013 r. i sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej, jak też ewentualnej prośby o jego wydłużenie upływał [...] października 2013 r. Konkludując, Sąd pierwszej instancji podał, że z uwagi na złożenie przez Grupę "Wniosku o przyjęcie do rozpoznania wniosku o pomoc finansowa po upływie przepisanego terminu", poza zakresem rozważań Sądu pozostają argumenty skarżącej dotyczące wyjątkowych okoliczności uniemożliwiających spełnienie wymogu z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2007 r. Grupa Producentów Rolnych E. Sp. z o.o. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. przez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że niemożliwe jest wydłużenie terminu o którym mowa w § 3 ust.3 o czas niezbędny do dokonania czynności w wypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności po upływie tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu, powołując się na art. 58 § 1 k.p.a. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w § 3 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r., podnosząc, że jest to termin prawa materialnego, do którego nie ma zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. Prezes ARiMR podzielił to stanowisko, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. WSA zaakceptował pogląd organów, a skarżąca nie zakwestionowała tego stanowiska. Kwestia dopuszczalności przedłużenia terminu, która nie dotyczyła istoty żądania strony, była więc rozważana przez organy poza przedmiotem prowadzonego postępowania. Obecnie w skardze kasacyjnej została ona podniesiona jako jedyny zarzut skierowany przeciwko wyrokowi Sądu pierwszej instancji, który rozpoznawał skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy grupie producentów rolnych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarga kasacyjna, chociaż nawiązuje do zaskarżonego wyroku nie dotyczy istoty sprawy (przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.). Mimo to, w świetle uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny był zobligowany do odniesienia się do zarzutu postawionego przez skarżącą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niemożliwe jest wydłużenie terminu, o którym mowa w § 3 ust. 3 rozporządzenia o czas niezbędny do dokonania czynności w wypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności po upływie tego terminu jest nietrafny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wykładnię § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Wykładnia językowa powołanego przepisu prowadzi bowiem do wniosku, że pisemna prośba grupy o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy powinna być złożona przed upływem sześciomiesięcznego terminu określonego w § 3 ust. 3 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że użycie przez prawodawcę w § 3 ust. 4 rozporządzenia czasu teraźniejszego, a także słownikowe znaczenie wyrazu "wydłuża" świadczą jednoznacznie o intencjach prawodawcy. Dodać należy, że słowo "wydłużać" rozumiane jako uczynienie długim lub dłuższym w przestrzeni lub w czasie musi odnosić się do tego co trwa, istnieje. Nie można uczynić dłuższym tego, co już się skończyło, utraciło swój byt. W przypadku terminu na dokonanie określonej czynności, by można było go wydłużyć (uczynić dłuższym), termin ten nie może wcześniej upłynąć. W przeciwnym wypadku nie będzie to wydłużenie terminu, lecz ustalenie nowego terminu. Takie rozwiązanie nie zostało jednak przewidziane w § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że rezultat wykładni językowej § 3 ust. 4 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. jest niezadowalający i konieczne jest sięganie do innych metod wykładni. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 490). Koszty te obejmują wynagrodzenie pełnomocnika organu, który brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (120 zł).