II GSK 1983/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 193/18 w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, których został przeprowadzony w dniach 28-31 marca 2017 r. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z 28 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 193/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 marca 2017 r. z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że w ramach egzaminu adwokackiego przeprowadzonego od 28 do 31 marca 2017 r., skarżąca z zadania z zakresu prawa karnego i prawa gospodarczego otrzymała oceny niedostateczne, zaś z zadania z zakresu prawa cywilnego, prawa administracyjnego oraz zasad wykonywania zawodu i zasad etyki - oceny dostateczne. Powołując się na treść art. 78f ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm.), który określa, że pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2017 r. z siedzibą w W., w uchwale z [...] kwietnia 2017 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Zaskarżoną uchwałą z [...] listopada 2017 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 28-31 marca 2017 r. utrzymała w mocy uchwałę z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, Komisja Egzaminacyjna II stopnia po pierwsze – stwierdziła, że trafne okazały się zarzuty skarżącej stawiane w zakresie oceny jej pracy z prawa karnego. W odniesieniu do tej części egzaminu podwyższyła wystawioną oceną na dostateczną. Po drugie, Komisja stwierdziła, że – wbrew zarzutom skarżącej – wystawiona ocena niedostateczna za pracę z zadania z prawa gospodarczego jest oceną słuszną. Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że skarżąca zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego sporządziła umowę dzierżawy, która co prawda spełniała wymogi formalne, jednak mimo to nie wystarczała dla uzyskania przez zdającą oceny pozytywnej. Organ podkreślił, że w umowie zabrakło wskazania regulacji prawnych wymaganych przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa tj. Kodeks cywilny oraz Kodeks spółek handlowych. Jako pierwsze istotne uchybienie w pracy Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała nieprawidłowo wywiedzioną reprezentację. Zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego z omawianego zakresu, prezes zarządu EFEKT spółki z o.o. był jednocześnie wspólnikiem spółki HERMES, dlatego też w odniesieniu do treści art. 210 § 1 k.s.h. oraz braku rady nadzorczej w strukturze organów spółki z o.o. przy zawarciu umowy spółka ta powinna być reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego uchwałą zgromadzenia wspólników. Powyższa regulacja ma o tyle istotne znaczenie, że skutkiem niezastosowania się do zasad określonych w art. 210 § 1 k.s.h. jest bezwzględna nieważność dokonanej czynności, na podstawie art. 58 k.c. Tymczasem w projekcie umowy sporządzonym przez zdającą, nie został precyzyjnie określony sposób umocowania do reprezentacji, a z jej treści nie wynika, że została podjęta uchwała w trybie art. 210 k.s.h. Organ przychylając się do stanowiska wyrażonego przez Egzaminatorów stwierdził, że ze sporządzonego projektu umowy nie wynika, aby zdająca znała obowiązujące regulacje prawne i potrafiła je stosować w praktyce. Wprawdzie określiła poprawnie essentialia negotii umowy dzierżawy, jednak jej poszczególne postanowienia Komisja uznała za sformułowane w sposób nieprecyzyjny, co mogło powodować liczne wątpliwości, a nawet stać się przyczyną sporów między stronami. Przede wszystkim, zdaniem organu, błędnie sformułowano postanowienie o możliwości wypowiedzenia umowy na czas oznaczony. Zdająca nie wzięła bowiem pod uwagę obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Ponadto w pracy brakuje wyraźnego sformułowania odnoszącego się do automatycznego wzrostu/spadku wartości czynszu w oparciu o konkretny i precyzyjnie określony miernik, w określonym precyzyjnie dniu. Komisja II stopnia podkreśliła, że strony, które zastrzegają w umowie klauzule waloryzacyjne, zapobiegają potrzebie prowadzenia ewentualnego procesu o waloryzację świadczenia (art. 358¹ § 3 k.c.), zaś profesjonalnym uczestnikom obrotu skorzystanie z art. 358¹ § 2 k.c. pozwala ominąć zakaz przewidziany w art. 358¹ § 4 k.c. Powyższa regulacja miała zatem znaczenie również dla ochrony interesu reprezentowanej przez odwołującą strony umowy. Komisja II stopnia podzieliła też stanowisko Egzaminatora, że zdająca błędnie rozwiązała zadanie egzaminacyjne, ponieważ aby przewidzieć rozwiązanie umowy na wypadek uzyskania pozwolenia na budowę apartamentowca - zamiast wypowiedzenia wprowadzono rozwiązanie umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia. Ponadto zdająca ewentualne spory miedzy stronami poddała rozstrzygnięciu sądu rzeczowo właściwego, a nie miejscowo właściwego. Wśród wymienionych załączników brakuje odpisu księgi wieczystej oraz umowy spółki cywilnej. Z wyszczególnionych załączników nie wynika nadto, aby dołączono numer regon. Zdaniem Komisji II stopnia egzaminator słusznie wskazała, że umowa nie zawiera postanowienia nakładającego na dzierżawcę obowiązek zawarcia umów z dostawcami mediów i usług komunalnych. Zamiast tego, zawiera zobowiązanie do uiszczania przez dzierżawcę tych opłat, nie wskazując sposobu rozliczania ich z wydzierżawiającym. Podsumowując Komisja II stopnia nie podzieliła stanowiska skarżącej, aby sporządzona przez nią praca uwzględniała wszystkie założenia umowy, a ewentualne uchybienia w sformułowaniu poszczególnych postanowień umownych nie uprawniały do wystawienia oceny niedostatecznej. Zdaniem organu, popełnione uchybienia sprawiają, że umowa zasługuje na ocenę niedostateczną. Umowa sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika powinna bowiem uwzględniać wszystkie niezbędne regulacje prawne oraz w należyty sposób zabezpieczać interes stron. Egzaminatorzy w sposób prawidłowy ocenili pracę skarżącej, nie przekraczając granic luzu administracyjnego, zaś stawiane przez skarżącą w odwołaniu zarzuty są niezasadne. J. K. wniosła od powyższej uchwały skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia w sposób należyty zgromadziła istotny w sprawie materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wszystkie wymagane przez przepisy prawa elementy pozwalające na zapoznanie się z motywami podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, Komisja w sposób wszechstronny i dokładny zbadała sprawę, w tym również zarzuty zawarte w odwołaniu skarżącej, czemu w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący dała wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu uchwały Komisja II stopnia podała przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. W ocenie Sądu I instancji, ocena pracy skarżącej z części obejmującej prawo gospodarcze – mimo surowości, została dokonana w oparciu o wymogi ustawowe, tj. art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze i z powodu wskazanych szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały mankamentów, praca z zaskarżonej części nie mogła zostać oceniona pozytywnie. Sąd podzielił stanowisko Komisji II stopnia co do tego, że skarżąca popełniła istotne błędy, szczegółowo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Do błędów tych należało przede wszystkim uchybienie w zakresie nieprawidłowej reprezentacji, co spowodowało bezwzględną nieważność dokonanej czynności na podstawie art. 58 k.c., poszczególne postanowienia umowy dzierżawy zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny, błędnie sformułowano postanowienie o możliwości wypowiedzenia umowy na czas oznaczony. Ponadto w pracy brakuje wyraźnego sformułowania odnoszącego się do automatycznego wzrostu/spadku wartości czynszu w oparciu o konkretny i precyzyjnie określony miernik, w określonym precyzyjnie dniu, zamiast wypowiedzenia wprowadzono - rozwiązanie umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia. Ponadto skarżąca ewentualne spory między stronami poddała rozstrzygnięciu sądu rzeczowo właściwego, a nie miejscowo właściwego, a także nie wskazała - wśród wymienionych załączników - odpisu księgi wieczystej oraz umowy spółki cywilnej. Umowa nie zawierała także postanowienia nakładającego na dzierżawcę obowiązek zawarcia umów z dostawcami mediów i usług komunalnych, a zamiast tego zawierała zobowiązanie do uiszczania przez dzierżawcę tych opłat bez wskazania, w jaki sposób będą rozliczane z wydzierżawiającym. Mając na względzie wskazane powyżej, uznane w postępowaniu administracyjnym za najistotniejsze uchybienia, jakich dopuściła się skarżąca przy sporządzaniu omawianego projektu umowy stanowiącego wykonanie zadania z prawa gospodarczego, Sąd podzielił stanowisko Komisji II stopnia, która określiła te uchybienia jako przejaw nieznajomości i nieumiejętności stosowania prawa przez skarżącą. Zdaniem Sądu organ zasadnie wskazał, że to właśnie posiadanie specjalistycznej wiedzy oraz ponadprzeciętnych umiejętności wykazane poprzez poprawne zredagowane projektu umowy stanowi podstawę pozytywnej oceny przygotowania kandydata do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. K., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 78d ust. 1 i 10 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że na gruncie niniejszej sprawy błędy merytoryczne w pracy skarżącej z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych, a ponadto, że uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 78e ust. 2 oraz art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że Komisja II stopnia zastosowała skalę ocen prac egzaminacyjnych przy ocenie pracy skarżącej z zakresu prawa gospodarczego i stwierdziła istnienie wad uzasadniających negatywną ocenę pracy, podczas gdy ocena tej pracy nie została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny. 3. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka (EKPcz) w zw. z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: - naruszenie prawa skarżącej do rzetelnego procesu sądowego i niedokonanie rzetelnej weryfikacji i legalności zaskarżonej uchwały, - oparcie się przez Sąd w wydanym orzeczeniu wyłącznie na ustaleniach Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, bez odniesienia się do argumentów skarżącej co rodzi wątpliwości, co do wiarygodności i precyzji działania WSA. II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na nieskonfrontowaniu uchwały ustalającej wynik egzaminu adwokackiego - pomimo takiego obowiązku - z pracą egzaminacyjną, która stanowi część akt administracyjnych oraz ze skargą do WSA, w sytuacji gdy sądowa kontrola zaskarżonej uchwały musiała obejmować zbadanie, czy wszystkie uchybienia rzeczywiście występują w pracy, czy zostały właściwie ocenione w ramach przysługującego Komisji tzw. luzu decyzyjnego oraz czy Komisja trafnie przeprowadziła analizę pracy egzaminacyjnej pod kątem warunków określonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, w wyniku czego błędnie ustalono, że: a) Komisja rozpoznała sprawę w odniesieniu do zakresu zaskarżenia wskazanego przez skarżącą, b) umowa ma liczne wady, które należy zakwalifikować jako poważne, uzasadniające przyjętą ocenę niedostateczną, c) zawarte w zaskarżonej uchwale uzasadnienie oceny pracy egzaminacyjnej jest wyczerpujące i szczegółowe, 2. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów i nieskonfrontowaniu ich z pracą egzaminacyjną, co doprowadziło do naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 156 § pkt 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie ponownie sprawy, a jedynie ograniczenie się do wyrywkowego zweryfikowania oceny wyłącznie w oparciu o twierdzenia egzaminatorów z pominięciem wszystkich podniesionych w odwołaniu uchybień organu, co skutkowało zaniechaniem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na: - błędnym przyjęciu, że w sprawie Komisja II stopnia rozpatrzyła zgodnie z kodeksowymi wymogami zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i tym samym niedokonanie przez WSA analizy i oceny przedmiotowej sprawy w aspekcie wpływu ujawnionych niejasności na tle kazusu egzaminacyjnego, a także ich wpływu na treść i sposób konstruowania umowy: - przez niedostrzeżenie, że organ wprowadza w błąd co do treści zadania Ministerstwa Sprawiedliwości z części trzeciej egzaminu zadanie z prawa gospodarczego z 30 marca 2017r. i dokonuje na tej podstawie oceny, co doprowadziło do oddalenia skargi bez wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. 4. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na: - niezajęciu się sprawą przez WSA, co najmniej w zakresie, w jakim domagała się skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi, pomimo takiego obowiązku, co doprowadziło do pominięcia kwestii podnoszonych przez skarżącą i niedokonania oceny zasadności zarzutów na gruncie niniejszej sprawy; ponadto WSA pomimo takiego obowiązku, nie uzasadnił szczegółowo swojego stanowiska w odniesieniu do argumentów skarżącej, podzielając ocenę sprawy dokonaną przez Komisję, nawet w zakresie oczywistych błędów po stronie organu, co osłabiło zaufanie skarżącej do organów państwowych i doprowadziło do sytuacji uniemożliwiającej ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu. - niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co kryje się pod nazwą "praca niestaranna, chaotyczna, postanowienia nieprecyzyjne" dotyczącą oceny pracy zdającej. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. W piśmie z 25 lutego 2021 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, wskazując, że pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie ma zasadnicze znaczenie dla jej uprawnień zawodowych, które są z kolei kluczowe z uwagi na trudną sytuację materialną jej najbliższej rodziny. Zarządzeniem z 16 kwietnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. poz. 1842). W piśmie z 14 maja 2021 r. skarżąca kasacyjnie złożyła replikę na odpowiedź organu na skargę kasacyjną - wnosząc "aby prawo, zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej przemówiły za pozytywnym rozpoznaniem wniesionej skargi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania przed Sądem I instancji - z przyczyn określonych art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - a podstawy, na których skargę kasacyjną oparto i w granicach których sprawa podlega rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej określonego w pkt. I 1) petitum skargi kasacyjnej, sformułowanego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - zgodnie z którym skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - trzeba stwierdzić, że w omawianym zarzucie podniesiono naruszenie art. 78d ust. 1, ust. 10 i art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że błędy merytoryczne w pracy skarżącej z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych. W związku z taką konstrukcją zarzutu, należy przypomnieć, że błędna wykładnia prawa oznacza mylne zrozumienie treści przepisu. Oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie błędnej wykładni wymaga zatem wskazania, w czym przejawia się mylne zrozumienie przez Sąd przepisu i jak przepis prawidłowo - w ocenie strony - powinien być interpretowany. Tymczasem, zarówno z treści zarzutu zredagowanego w pkt I 1) petitum skargi kasacyjnej, jak i jego uzasadnienia nie wynika, w jaki sposób, zdaniem skarżącej kasacyjnie, przywołane przepisy Prawa o adwokaturze należy interpretować ani też na czym polega wadliwe zrozumienie tych przepisów przez Sąd I instancji. Powyższe świadczy o wadzie konstrukcyjnej zarzutu błędnej wykładni, z powodu której zarzut w istocie nie poddaje się kontroli. Zasadne jest jednak wskazanie, że w myśl art. 78d ust.1 Prawa o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Stosownie do ust. 10 tego artykułu, egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna - niedostateczna (2). Zgodnie zaś z treścią powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej przepisu art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Brzmienie powyższych przepisów jest jasne, ich rozumienie nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych, a w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że wskazane wyżej kryteria - określone art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze - muszą być spełnione łącznie. Zarzut wadliwego stwierdzenia - jak wskazano w omawianej podstawie kasacyjnej - "że na gruncie niniejszej sprawy błędy merytoryczne w pracy skarżącej z prawa gospodarczego nie pozwalają na przejście do skali ocen pozytywnych, a ponadto, że uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione" świadczy o tym, że skarżąca kasacyjnie de facto zmierza do podważenia prawidłowości zastosowania w sprawie tych przepisów. Taki zarzut stawia też wprost w pkt. I 2) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tak formułowanych podstaw kasacyjnych trzeba przypomnieć, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie), to tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Skarżąca kasacyjnie nie wyjaśnia jednak w czym ma się przejawiać niewłaściwe zastosowanie art. 78 d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, określającego jedynie na czym polega egzamin adwokacki (sprawdzenie przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata). Zarzut błędnego zastosowania wskazanego przepisu jest więc niezrozumiały i tym samym nie może być uznany za skuteczny. Co do prawidłowości dokonania oceny spornej części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem skali ocen określonych art. 78d ust. 10 Prawa o adwokaturze trzeba mieć na uwadze, że w specyficznym postępowaniu, jakim jest postępowanie w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, dokonywanie ustaleń faktycznych - właśnie z uwagi na specyfikę materii tego postępowania - zostało przez ustawodawcę zmodyfikowane. W myśl bowiem art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, do postępowania przed komisją odwoławczą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie może natomiast polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania - w zależności od specyfiki sytuacji, do której przepisy te mają być użyte (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01). Zarzucając Sądowi I instancji naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. strona wnosząca skargę kasacyjną ani w treści zarzutu ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, jak pojmuje odpowiednie ich zastosowanie w sprawie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć trzeba, że w sprawie, istota której dotyczy prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, odpowiednie stosowanie wskazanych przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oznacza, że rozpatrzeniu/ocenie podlega materiał w postaci prac egzaminacyjnych i materiałów z tym związanych. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie twierdzono natomiast, by tego typu materiał dowodowy nie został zebrany, zaś fakt, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną nie znaczy, że zgromadzony materiał nie został wszechstronnie rozpatrzony. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., to według zawartej w nim regulacji organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ustanawia zatem zasadę swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Ocena mieści się w granicach prawem przewidzianej swobody gdy jest dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Ocena sposobu odpowiedniego stosowania art. 80 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego wymaga uwzględnienia kryteriów oceny przewidzianych art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. W ocenie składu orzekającego NSA nie powinno budzić wątpliwości, że właśnie kryteria określone tym przepisem - w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje - stanowią wzorzec kontroli pracy pisemnej osoby zdającej egzamin. Przy okazji należy też zaznaczyć, że - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - w postępowaniu w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego organy orzekające nie wydają decyzji o charakterze uznaniowym. Uznaniowych decyzji nie można mylić z decyzjami o charakterze ocennym, tzn. zawierającym element oceny. Podkreślenia wymaga, że poddanie ocenie rozwiązania zadania - zaproponowanego przez zdającego - następuje z punktu widzenia omówionych kryteriów objętych art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji nie miał podstaw, by twierdzić, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia - oceniając pracę w omówionym zakresie – nie uwzględniła ram kontroli zakreślonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, czy żeby poza te ramy wyszła. Sąd I instancji trafnie uznał, że te kryteria zostały przez Komisję zachowane. Jak podkreślono w zaskarżonej uchwale, kryteria te, do których egzaminatorzy czynili stosowne uwagi na tle ocenianej pracy, stanowiły uzasadnienie oceny. Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko to podziela. Nie ulega wątpliwości, że wskazano na zachowanie wymogów formalnych umowy. Odniesiono się do zastosowanych przepisów i przyjętych w zadaniu rozwiązań, a w konsekwencji przyjęto, że z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa materialnego, nie zabezpieczono interesu reprezentowanej strony w sposób wystarczający. Oceny końcowej nie mogły zaś zmienić elementy pozytywne pracy (zachowanie wymogów formalnych) gdyż - jak już wskazano - kryteria muszą byś spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że osoba zdająca egzamin jest przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W świetle art. 78d ust. 10 oraz art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze brak bowiem podstaw prawnych by uznać, że wprowadzenie przez ustawodawcę skali ocen i wskazanie przesłanek (z użyciem określenia "w szczególności") oceny pracy egzaminacyjnej oznacza zasadność oceny pozytywnej w przypadku spełnienia choćby jednej z tych przesłanek. Istotą egzaminu jest bowiem sprawdzenie przygotowania osoby egzaminowanej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu. Skład orzekający przychyla się do poglądów, że jakość świadczonej pomocy prawnej stanowi wartość, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Od kandydata/kandydatki do zawodu adwokata należy zatem wymagać takich kwalifikacji, które gwarantują prawidłowe wykonywanie zawodu (por. np. wyrok NSA z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II GSK1057/20). Zdaniem składu orzekającego NSA skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie stanowiska Sądu I instancji co do prawidłowości oceny wyrażonej przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia w zaskarżonej uchwale oraz poprawności wyniku kontroli tej uchwały przyjętego przez Sąd I instancji. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji (a tym bardziej sąd kasacyjny) nie jest kolejną komisja egzaminacyjną. Kontrola sądowa uchwały w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego nie polega zatem na dokonaniu ponownej oceny prac egzaminacyjnych – czego zdaje się oczekiwać skarżąca kasacyjnie. Zasadne jest jednak wyjaśnienie - odnosząc się do uznanego za najpoważniejsze uchybienie pracy egzaminacyjnej - że brak argumentów podważających ocenę, że sporządzona przez skarżącą na egzaminie umowa nie zabezpieczała reprezentowanej przez skarżącą strony, narażała ją bowiem nawet na konsekwencję określoną art. 58 k.c. Określony sposób reprezentacji spółki z o.o. nie uwzględniał bowiem treści art. 210 § 1 k.s.h., a przyjęty przez skarżącą sposób reprezentacji był co najmniej niejasny. Rzecz nie w tym, czy uchwałę zgromadzenia wspólników nieprecyzyjnie określono mianem uchwały wspólników, lecz czy faktycznie z treści pracy egzaminacyjnej i jej załączników wynika, że uchwałę podjęto na zgromadzeniu. Wywody skarżącej, że opracowując umowę miała na myśli domniemanie ustawowe, w jej ocenie wynikające z treści art. 227 § 1 k.s.h. (Uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu wspólników) - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie dawało Sądowi I instancji podstaw do zakwestionowania oceny, że z rozwiązania zaproponowanego przez zdającą egzamin - tzn. z konstrukcji umowy którą sporządziła - wynika, że nie dostrzegła, że problem w sprawie dotyczył znajomości i prawidłowości zastosowania art. 210 k.s.h., nie wykazała, że zagadnienie reprezentacji spółki z o.o. jest dla niej zrozumiałe, że dostrzega jego istotę i poważne skutki uchybień w tym zakresie. Na etapie środków skarżenia usprawiedliwia stwierdzone uchybienia, wskazując "założenia" jakie miała poczynić w czasie egzaminu. Na podobnych zasadach należy podzielić ocenę wyrażoną w odniesieniu do kolejnych uchybień, takich jak: brak określenia sposobu ponoszenia opłat z tytułu korzystania m.in. z mediów i usług komunalnych (poza sporem w pracy egzaminacyjnej wskazano na uiszczanie tych opłat w podstawie faktur przekazanych przez wydzierżawiającego, nie precyzując na czyją rzecz opłaty będą uiszczane); błędne sformułowanie postanowień o możliwości wypowiedzenia umowy zawartej na czas oznaczony (§ 7 umowy: rok naprzód na koniec roku dzierżawnego) z pominięciem konieczności określenia w umowie w jakich wypadkach możliwe jest wypowiedzenie umowy zawartej na czas określony; nieprecyzyjne zapewnienie wydzierżawiającemu możliwości wypowiedzenia umowy przed terminem na jaki została zawarta, w razie zamiaru bodowy apartamentowca i rozbiórki dotychczasowego budynku, przez wprowadzenie zapisu: prawo wypowiedzenia umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia; niepełne zabezpieczenie wydzierżawiającego co do rozliczenia nakładów na przedmiot umowy; nieprawidłowe określenie umownej właściwości sądu przez wskazanie, że sądem właściwym rzeczowo będzie sąd siedziby wydzierżawiającego, podczas gdy art. 46 § 1 k.c. stanowi o możliwości umówienia się przez strony co do właściwości miejscowej; poprzestanie na wskazaniu jako załączników do umowy "dokumentacji prawnej dotyczącej przedmiotu dzierżawy" bez wskazania co w zakres tej dokumentacji wchodzi (w szczególności odpis KW); brak wyraźnego sformułowania co do automatycznego wzrostu/spadku wartości czynszu w oparciu o konkretny i precyzyjnie określony miernik, w określonym precyzyjnie dniu. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie miał uzasadnionych podstaw, by podważyć logiczny wywód przedstawiony w uchwale, że stwierdzone, szczegółowo przeanalizowane i opisane uchybienia (wady prawne, niejasności, niedprecyzowania) mogłyby narażać strony umowy na konfrontację z jej nieważnością, a w najlepszym przypadku na dodatkowe spory, co byłoby sprzeczne z interesem klienta, a zadośćuczynienie temu czynnikowi stanowi istotny element oceny pracy z punktu widzenia kryteriów przewidzianych art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Wszystko to znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zaakceptowanej przez Sąd I instancji, a skarga kasacyjna tego skutecznie nie podważa. Wywody skarżącej kasacyjnie - że skontrolowana praca spełniała podstawowe kryteria art. 78e Prawa o adwokaturze i dlatego powinna uzyskać ocenę pozytywną, a uchybienia wskazane przez egzaminatorów albo przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia albo miały nieistotny charakter albo w ogóle nie miały miejsca - stanowią polemikę ze stanowiskiem egzaminatorów, podzielonym przez przywołaną Komisję a następnie przez Sąd I instancji. Wprawdzie skarżąca kasacyjnie - zarówno w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jak i w dalszych pismach procesowych - dokonuje obszernej analizy treści zadań egzaminacyjnych i rozwiązań tych zadań uznanych za poprawne i rozwiązań zaproponowanych przez siebie. Podnosi coraz to nowe argumenty, które zmierzają przede wszystkim do usprawiedliwienia dostrzeżonych mankamentów pracy egzaminacyjnej ale i do podważenia negatywnej oceny. Ocena tych wywodów pozwala stwierdzić, że skarżąca kasacyjnie usiłuje wykazać, że mimo krytycznych uwag egzaminatorów jej praca egzaminacyjna (sporządzona umowa) mogłaby funkcjonować w obrocie, spełnia swój cel i nie wywoła niekorzystnych dla strony skutków. Nie taki jednak - jak już podkreślono - jest cel egzaminu. Istotne jest, co po raz kolejny wypada zaakcentować, aby oceniana umowa spełniała wymogi umowy opracowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, żeby zapisy postanowień tej umowy dowodziły znajomości przepisów prawa materialnego i procesowego, umiejętności ich interpretacji i umiejętności prawidłowego stosowania. Nie ma wątpliwości, że - z punktu widzenia przydatności do zawodu - od kandydata na adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków (tak: NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 83/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Przepis ten formułuje prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu, przy zachowaniu rzetelności postępowania, z zachowaniem rozsądnego terminu załatwienia sprawy. Uzasadniając ten zarzut skarżąca stwierdziła, że naruszono jej prawo do rzetelnego procesu sądowego, nie dokonano rzetelnej weryfikacji i legalności zaskarżonej uchwały, WSA oparł się bowiem w wydanym orzeczeniu wyłącznie na ustaleniach Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, bez odniesienia się do argumentów skarżącej. W jej ocenie wyrok Sądu I instancji został wydany bez zachowania gwarancji rzetelnego procesu. Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje bowiem, że Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonej uchwały dokonując jej porównania matrycą porównawczą (art. 78e § 2 Prawa o adwokaturze), a ocenę tę Naczelny Sąd Administracyjny - wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie - uznaje za trafną. Z akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnął sprawę z uchybieniem procedury sądowoadministracyjnej. Nie ma zaś uzasadnionych podstaw do zarzucania Sądowi I instancji nierzetelności postępowania. Ponownego podkreślenia wymaga, że kontrola sądowa uchwały w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego nie polega zatem na dokonaniu ponownej oceny prac egzaminacyjnych – czego zdaje się oczekiwać skarżąca kasacyjnie. Stawiane Sądowi I instancji w tym kontekście zarzuty nierozpoznania ponownie sprawy, oparcie się na stanowisku egzaminatorów, nie mogły więc być uznane za zasadne. Przypomnieć raz jeszcze wypada, że w myśl art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze oceny rozwiązania zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna. W sytuacji gdy – jak w niniejszej sprawie – ich ocena jest zbieżna co do dostrzeżonych wad i zgodna co do oceny, trudno znaleźć uzasadnione podstawy do podważania dokonanej przez nich oceny. Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Jak bowiem wiążąco przesądził - na zasadzie określonej art. 269 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy w sprawie nie ma miejsca. Brak też podstaw by uznać, że uzasadnienie nie poddaje się kontroli instancyjnej ani też, że uniemożliwiło stronie wdanie się w spór. Z kolei okoliczność, że Sąd I instancji nie odniósł się do każdego zarzutu skargi poprzez jego bezpośrednie wyartykułowanie, nie oznacza, że uzasadnienie uchybia temu przepisowi. Nie jest bowiem obowiązkiem sądu odnoszenie się do wszystkich podnoszonych zarzutów, w sytuacji, gdy z uzasadnienia wyroku jasno wynika, jaki stan faktyczny został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia i jaka norma prawa materialnego była stosowana. Zupełnie nieuzasadniony i tym samym nieskuteczny jest zarzut, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. doprowadziło do naruszenia art. 15 k.p.a. w związku z "art. 156 § pkt 2 k.p.a." (nie doprecyzowano jednostki redakcyjnej). Nie mógł zostać uwzględniony również zarzut naruszenia przez WSA art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony wówczas, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Nie jest natomiast dopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionowanie wyniku sądowej kontroli ustaleń faktycznych sformułowanych przez organy ani też prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyroki NSA: z dnia 17 września 2018 r., II OSK 3343/17, z dnia 20 lutego 2019r., II OSK 840/17, z dnia 13 marca 2019 r., II GSK 2349/17). Dalej, skład orzekający w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie NSA pogląd, że podniesiony zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ma charakter przepisu ustrojowego, który sąd mógłby naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem (vide: np. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 2/08). Taka sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie miała natomiast miejsca. Stwierdzić trzeba, że wadliwej wykładni czy też wadliwego zastosowania przez sąd przepisów prawa materialnego lub procesowego nie można utożsamiać z zarzutem zastosowania przy kontroli kryterium innego niż kryterium zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. jest jednym z przepisów wyznaczających zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Ewentualne, zarzucane naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z tej regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie. Błędna ich wykładnia czy też wadliwe zastosowanie jest bowiem kwestią odrębną. Nie jest trafny również zarzut, że Sąd I instancji wadliwie nie dostrzegł naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie kontrolowanej przez WSA uchwały zawiera wszystkie wymagane wskazanym przepisem elementy. Fakt, że skarżąca zmierzała do podważenia motywów rozstrzygnięcia nie znaczy, że uchybiono wymogom wskazanego przepisu. Na koniec podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Nie ulega zatem wątpliwości, że podstawowe kryterium sprawowania kontroli działalności administracji publicznej stanowi jej zgodność z prawem. W myśl utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych sądowoadministracyjna kontrola pod względem zgodności z prawem jest sprawowana celem na zapewnienia legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj. oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r., I GSK 1421/2005). Sąd administracyjny nie ma zatem możliwości rozpoznania sprawy z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Wobec powyższego wniosek skarżącej kasacyjnie - zawarty w piśmie z 14 maja 2021 r. - o uwzględnienie zasad słuszności i sprawiedliwości społecznej - jest oczywiście niezasadny. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego, postanowienie o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu tych kosztów, wydano na podstawie 207 § 2 p.p.s.a. Według składu orzekającego sytuacja materialna skarżącej (wykazana w piśmie z 25 lutego 2021 r.) pozwala uznać, że ma miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w powołanym przepisie.